Λίγο απολογητική, λίγο επιθετική, λίγο πανηγυρική: απ’ όλα είχε η τελευταία ομιλία της θητείας του για την Κατάσταση της Ενωσης (State of the Union), που εκφώνησε χθες ενώπιον του Κογκρέσου ο επί επταετία πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα.
Ενας πολιτικός που μπήκε στον Λευκό Οίκο με τεράστιο πολιτικό κεφάλαιο -ιδίως τα πρώτα δύο χρόνια, όταν το Δημοκρατικό Κόμμα έλεγχε και τα δύο σώματα της αμερικανικής Βουλής, έπειτα από μια καταστροφική για τη διεθνή εικόνα της Αμερικής, αλλά και για τον υπόλοιπο πλανήτη, οκταετία του Μπους του νεότερου-, αλλά όπως παραδέχτηκε χθες απέτυχε σε αρκετούς από τους στόχους που είχε θέσει στην προεκλογική του καμπάνια το μακρινό 2007.
Και η μεγαλύτερη αποτυχία του και πηγή «συνεχούς απογοήτευσης» καθ’ όλη τη διάρκεια της προεδρίας του ήταν -όπως είπε- ότι δεν κατάφερε να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών, η συνεχής διαμάχη των οποίων για «καυτά» θέματα όπως η χρηματοδότηση του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού και η μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος, το γνωστό και ως Obamacare, «καθυστερεί την ανάπτυξη της χώρας».
Ετσι κι αλλιώς, στις ΗΠΑ η τελευταία χρονιά μιας προεδρικής οκταετίας είναι κατά κανόνα η πιο «άδεια» σε πολιτικές πρωτοβουλίες, καθώς ο απερχόμενος, ουσιαστικά, πρόεδρος αντιμετωπίζεται ως «κουτσό παπί» (lame duck) από όλους τους «παίκτες» της Ουάσινγκτον: όλο το πολιτικό σύστημα, περιλαμβανομένων των μεγάλων τραπεζικών, βιομηχανικών και εργολαβικών λόμπι, και φυσικά των ΜΜΕ, έχει στην πραγματικότητα στρέψει ήδη την προσοχή του στις επικείμενες μάχες για το προεδρικό χρίσμα στα δύο κόμματα εξουσίας, εν όψει των εκλογών του Νοεμβρίου 2016.
«Μην υποκύπτετε»
Πάντως το κεντρικό θέμα της ομιλίας Ομπάμα θύμισε έντονα… Μπους, καθώς ο πρόεδρος κάλεσε σε έντονο ύφος τους Αμερικανούς να μην υποκύψουν στον φόβο και να παραμείνουν ψύχραιμοι απέναντι στην απειλή του «Ισλαμικού κράτους».
Σε αντίθεση με τον σαφώς πιο πολεμοχαρή προκάτοχό του, βέβαια, ο Ομπάμα προσπάθησε να υποβαθμίσει κάπως τον κίνδυνο της ισλαμικής τρομοκρατίας, τονίζοντας ότι οι κραυγές των πολιτικών του αντιπάλων, που τρομοκρατούν τον κόσμο με απειλές για «Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο», είναι «υπερβολικές» και «παίζουν το παιχνίδι των τζιχαντιστών».
«Τα πλήθη των μαχητών στις καρότσες των τζιπ και οι διαταραγμένοι εγκέφαλοι που συνωμοτούν σε διαμερίσματα και γκαράζ αποτελούν τεράστιο κίνδυνο για τους πολίτες και πρέπει να συλληφθούν. Αλλά δεν αποτελούν απειλή για την ύπαρξη του έθνους μας».
Οσο για τις επιθέσεις εναντίον του, με το επιχείρημα ότι είναι «πολύ μαλακός» απέναντι στους τρομοκράτες, ο Ομπάμα ήταν σαφής: «Εάν αμφιβάλλετε για τη δέσμευση της Αμερικής -ή για τη δική μου δέσμευση- για την απόδοση δικαιοσύνης, ρωτήστε τον Οσάμα μπιν Λάντεν!».
Ο πρώτος μαύρος πρόεδρος στην ιστορία των ΗΠΑ επιφύλαξε πάντως ιδιαίτερη αναφορά σε δύο από τις πολλές δεσμεύσεις της πρώτης προεκλογικής του εκστρατείας, τις οποίες μάλλον θα προσπαθήσει ώς το τέλος της θητείας του να «περάσει», χωρίς όμως να συγκεντρώνει πολλές ελπίδες: το κλείσιμο της παράνομης φυλακής για ισλαμιστές «μαχητές του εχθρού» στη ναυτική βάση του Γκουαντάναμο, που άνοιξε ο Μπους μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, αλλά και την άρση του μακρόχρονου ασφυκτικού εμπάργκο σε βάρος της Κούβας.
«Κοστίζει ακριβά, είναι άχρηστο και δεν αποτελεί παρά επιχείρημα επιστράτευσης νέων μαχητών για τους εχθρούς μας», είπε για το Γκουαντάναμο ο Ομπάμα, κερδίζοντας ζωηρό χειροκρότημα από τους (Δημοκρατικούς κυρίως) βουλευτές και γερουσιαστές, ενώ για την προσέγγιση με την Αβάνα κάλεσε ευθέως το σώμα (δηλαδή τους Ρεπουμπλικανούς, που το ελέγχουν…) να τερματίσει τον οικονομικό στραγγαλισμό.
«Πενήντα χρόνια πέρασαν με την απομόνωση της Κούβας, ωστόσο δεν κατάφεραν να προωθήσουν τη δημοκρατία και έπληξαν την εικόνα μας στη Λατινική Αμερική. Θέλετε να ενισχύσετε τον ηγετικό μας ρόλο και την αξιοπιστία μας στην (αμερικανική) ήπειρο; Παραδεχτείτε ότι ο Ψυχρός Πόλεμος τελείωσε. Τερματίστε το εμπάργκο!», είπε.
Ο Ομπάμα κράτησε για το τέλος μια περιποιημένη επίθεση στον Ντόναλντ Τραμπ, τον δισεκατομμυριούχο υποψήφιο των Ρεπουμπλικανών με τις ακροδεξιές και ρατσιστικές απόψεις, χαρακτηρίζοντας «πολιτικό μύθευμα» τις κινδυνολογικές δηλώσεις του τελευταίου περί παρακμής της αμερικανικής οικονομίας και κατακεραυνώνοντάς τον για τις αντιμεταναστευτικές του δηλώσεις:
«Κάθε φορά, ορισμένοι σάς έλεγαν να φοβάστε το μέλλον… Και κάθε φορά νικήσαμε αυτούς τους φόβους», είπε, αναφερόμενος στα διαδοχικά κύματα μεταναστών που «έχτισαν» τον σημερινό πολυ-πολιτισμικό λαό των ΗΠΑ.
