Eίναι γνωστό από παλιά και έχει επισημανθεί δεόντως ότι ο κίνδυνος είναι αυτός που ενώνει τους ανθρώπους και δρουν ανάλογα (ομαδικά) ώστε να τον αντιμετωπίσουν και στη συνέχεια να κατακτήσουν την εκτίμηση όλων.
Αυτός μας δείχνει τον δρόμο που πρέπει να χαράξουμε και τα μέσα με τα οποία θα τον χαράξουμε. Σε τούτη τη χάραξη ανακαλύπτει κανείς τις αρετές του και τις ειδικές του ικανότητες, ανακαλύπτει τα όπλα του (την ασπίδα του και το πνεύμα του). Επίσης: πρέπει να πιστέψει στο σθένος του και να αποβάλει ό,τι τον συγκρατεί ως εξεγερμένο και επαναστατημένο (και στην άμυνα εκδηλώνεται η αντίσταση).
Τι είναι αυτό που τον εμποδίζει να είναι εύτολμος και αποφασιστικός; Μα, ο φόβος μήπως κάποιος άλλος εκμεταλλευτεί την κοινή πορεία. Ο φόβος πηγάζει πάντα, εδώ και αιώνες, από το περιβόητο «εγώ», από την απληστία και την αρχομανία (εξουσιομανία).
Αρα ανάγκη πάσα αυτά τα ανασχετικά να αποβληθούν, να εξοριστούν· εάν αυτό σταθεί δύσκολο, ε, ας γίνει μια προσπάθεια να υποσταλούν, να πλαγιοκοπηθούν από τον κοινό στόχο, να ηρεμήσουν έστω.
Η απίσχνανση του «εγώ» και της απληστίας – αρχομανίας πρέπει να πάνε χέρι χέρι· έτσι και ξεφύγει κάποιο, πάνε περίπατο όλες οι προσπάθειες συλλογικής άμυνας και αντεπίθεσης. Αυτό είναι και το συμφέρον όλων: οι καρποί που θα δρέψουν οι νικητές, η ελευθερία πάνω απ’ όλα και η ανεξαρτησία.
Υπάρχουν άλλα πράγματα που τελούν εν υπνώσει μέσα μας ή ουδέποτε φανταστήκαμε ότι υπάρχουν· το σθένος λόγου χάριν, αυτό το έλλογο πείσμα ότι ουδείς έχει δικαίωμα να είναι τύραννος, να επιβάλλεται βίαια επί του άλλου επειδή άρπαξε ένα σκήπτρο.
Η αλληλεγγύη επίσης, όπως και η ανιδιοτελής προσφορά (ακόμη και ο αλτρουισμός εμφανίζεται ενίοτε, δεν έχει χαθεί από την ανθρώπινη συμπεριφορά). Είναι οι μεγάλες αρετές του αγωνιζόμενου ανθρώπου, εγερσίθυμες αλλά και εγερσίνοες, ανατατικές που τον γεμίζουν με άγνωστες χαρές και συγκινήσεις.
Οπότε: από τη μια όσοι επιδεικνύουν σθένος, αγωνιστικότητα και πνεύμα ελευθερίας και δικαιοσύνης και από την άλλη δειλοί και φοβισμένοι, κρυμμένοι πίσω από την ασφάλεια που τους παρέχει η εξουσία.
Οι πρώτοι αντιμετωπίζουν την πραγματικότητα ως έχει, γνωρίζοντας κατά βάθος ότι οι σκηπτρούχοι διαμορφώνουν την πραγματικότητα στα μέτρα τους, θολώνοντας την καθαρότητά της αλλά και τον ίδιο τον νου του πόπολου. Προσπαθούν να ξεδιαλύνουν την ατμόσφαιρα, να φανερώσουν τα ψεύδη της εξουσίας, να εγκαθιδρύσουν (όσο είναι δυνατό) την κοινωνική δικαιοσύνη.
Οι δεύτεροι περιποιούνται με λύσσα τις πτυχώσεις του χιτωνίου της εξουσίας, μπας και λερωθούν ή οξειδωθούν -και τι θα πει μετά τ’ αφεντικό; Πότε να προλάβουν να σκεφτούν και να αντιδράσουν;
Ολοι μαζί φτιάχνουμε το όλον του κόσμου, του μικρού μας κόσμου, της μικρής μας χώρας, της μικρής κοινωνίας, της μεγάλης κοινότητας. Με μικρές και μεγάλες συγκρούσεις, δεν πειράζει. Εχθροί να μη γίνουμε μόνο· αυτό.
