Λεηλασίες και βανδαλισμοί σε εκατοντάδες καταστήματα, δεκάδες κλεμμένες Πόντιακ, 4.500 συλλήψεις και 550 αστυνομικοί τραυματισμένοι. Αυτός ήταν ο απολογισμός των ταραχών της 13ης και 14ης Ιουλίου του 1977 στη Νέα Υόρκη, ακολουθώντας μια μαζική διακοπή ρεύματος που βύθισε την πόλη στο σκοτάδι.
Οι συζητήσεις που ακολούθησαν για τους λόγους των εκτεταμένων επεισοδίων έχουν πια ξεχαστεί και η Νέα Υόρκη λίγο μοιάζει με τη σημερινή μεγαλούπολη του αστραφτερού Μανχάταν, του μποέμ Μπρούκλιν και των μικροαστικών ανατολικών περιχώρων.
«Ο πολιτισμός σας εξαρτάται από μια πρίζα» έγραφαν κάποτε σε τοίχους. Τελικά όμως, μέσα από την ανάγνωση των 1.030 σελίδων του βιβλίου, αποδεικνύεται και το αντίστροφο: ότι η έλλειψη αυτού του βασικού αγαθού μπορεί να απελευθερώσει κατακλυσμιαίες δυνάμεις.
Το βιβλίο του Γκαρθ Ρισκ Χάλμπεργκ, «Πόλη στις Φλόγες», υπενθυμίζει αυτά τα γεγονότα ιδωμένα μέσα από τις συγκλίνουσες καθημερινές ιστορίες των ηρώων που «ανακατεύονται» λόγω ενός μυστηριώδους φόνου.
Τέσσερα χρόνια μετά το ξέσπασμα της πετρελαϊκής κρίσης, που έδωσε τροφή στην αναζήτηση μιας νέας κοινωνικής και πολιτικής ισορροπίας, ένας καθηγητής, ένας αστυνομικός, ένας δημοσιογράφος, δυο έφηβοι, ένας πανκ και μια μεγαλοαστή κυρία συνθέτουν τον κόσμο που εξετάζει ο συγγραφέας.
Εύθραυστες προσωπικότητες σε έναν κόσμο που αλλάζει, αναζητούν σε τελική ανάλυση την ταυτότητά τους, προσπαθούν να συμφιλιωθούν με το παρελθόν τους και να αποδεχτούν το μέλλον τους. Το οποίο όμως δεν πρόκειται να κρατήσει πολύ.
Ο Χαλμπεργκ, γεννημένος ένα έτος μετά τη χρονιά στην οποία αναφέρεται το βιβλίο, ακολουθεί την αμερικανική σχολή εξιστόρησης. Παραθέτει λεπτομέρειες για το περιβάλλον, τα κτίρια, τις σχέσεις, τις σκέψεις, τις παραδοχές και τις εκπλήξεις σε τέτοιο βάθος που η αναπαράσταση της μεγαλούπολης μοιάζει με φωτογραφία.
Ο συγγραφέας όμως καλείται να ανοικοδομήσει μια εποχή, η οποία ακόμη δεν έχει γίνει αντικείμενο εξαντλητικής ιστορικής και κοινωνιολογικής έρευνας.
Ή τουλάχιστον η αντιμετώπιση των κοινωνικών πεπραγμένων εκείνης της περιόδου ενέχει κυρίαρχο το στοιχείο της προσωπικής μαρτυρίας για πολλούς από τους πιθανούς αναγνώστες. Η νοσταλγία θέτει δηλαδή κινδύνους στο εν λόγω εγχείρημα πολύ σημαντικούς: ο συναισθηματισμός μπορεί να εξιδανικεύσει ή να καταβαραθρώσει το τελικό αποτέλεσμα.
Ενας από τους τρόπους που εφευρίσκει ο Χάλμπεργκ για να ξεπεράσει αυτόν τον σκόπελο είναι η μουσική, η αδιαμεσολάβητη δηλαδή καλλιτεχνική έκφραση, που μέσα από ακρότητες ή την απλότητα καταφέρνει να εγκλωβίσει μηνύματα και να τα εκπέμψει προς τον δέκτη.
Στα «ηχεία» του βιβλίου περνούν μεταξύ άλλων οι Television, ο David Bowie, οι Ramones, οι Stooges, η Patti Smith, ο Lou Reed, οι Modern Lovers, ο Charles Mingus, οι KC & The Sunshine Band, οι Everly Brothers, οι Byrds, ο James Brown, οι Love, οι Kiss, ο Bob Dylan, οι Rolling Stones, οι Sex Pistols, η Nina Simone, η Patsy Cline, οι Beatles, οι T Rex. Με άλλα λόγια, όλη η αστική μουσική παρακαταθήκη που γέμιζε τα σοκάκια της βρόμικης τότε Νέας Υόρκης.
Ο προσεκτικός αναγνώστης θα παρατηρήσει ότι από τη μουσική «σαλάτα» της Νέας Υόρκης, όπως την ξέρουμε σήμερα, λείπει ένα τεράστιο κεφάλαιο: το hip hop. Ουδόλως τυχαία, καθώς μέχρι το 1977 οι Αφροαμερικανοί της πόλης περιορίζονταν στο να υποφέρουν βουβά την υποβαθμισμένη ζωή τους ή προσπαθώντας να «εισβάλουν» σε χωράφια ξένα.
Τι συνέβη όμως τότε; Οι New York Times μετέφεραν το 2006 τη μαρτυρία του Grandmaster Caz για το πώς οι λεηλασίες στα καταστήματα με ηχοσυστήματα και πικάπ κατά τη διάρκεια του μπλακ άουτ ανέδειξαν μια ολόκληρη σκηνή: «Η κατάσταση έμοιαζε με Χριστούγεννα για τους μαύρους. Τις μέρες μετά τη διακοπή ρεύματος βγήκαν χίλιοι καινούργιοι DJ».
INFO:
Το βιβλίο του Αμερικανού 38χρονου Γκαρθ Ρισκ Χαλμπεργκ «Πόλη Στις Φλόγες», σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κέδρος. Κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ τον Οκτώβριο του 2015 και έχει καταγραφεί ως το βιβλίο για τα δικαιώματα του οποίου δόθηκε η υψηλότερη προκαταβολή σε πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα (2 εκατ. δολάρια).
Ο παραγωγός Σκοτ Ρούντιν απέκτησε τα δικαιώματα μεταφοράς του στον κινηματογράφο προτού ακόμα αυτό εκδοθεί.
