Εγραφα το Σάββατο πως ο Νοέμβριος είναι ο μήνας του Πολυτεχνείου. Αρα μήνας ιστορικής μνήμης, συλλογικής και ατομικής.
Καθόμασταν προχθές, με καλή φίλη, και τα λέγαμε στις «Χάντρες», στέκι των Εξαρχείων, Βαλτετσίου και Ζωοδόχου Πηγής, στο ισόγειο τριώροφου παλιού αρχοντικού. Θυμάμαι. Τέτοια εποχή, Οκτώβριος του ’72.
Το παλιό αρχοντικό ήταν πια, από χρόνια, τυπογραφείο. Μεσημέρι και στον πρώτο όροφο, με τον αξέχαστο φίλο Πέτρο Γαβαλά (πέθανε πέρσι τον Αύγουστο), κάνουμε τελευταίες διορθώσεις στο μυθιστόρημα του Χάινριχ Μπελ «Ομαδικό πορτραίτο για μία κυρία».
Δύσκολα σταύρωνες και τότε μεροκάματο. Τα υπόλοιπα είναι… «χρυσαυγίτικα» ή των υπολοίπων ανοήτων.
Ο Πέτρος έχει μνήμες παιδικές από το αρχοντικό. Βλέπει, νοσταλγικά, τον γύψινο διάκοσμο στο ταβάνι!
Εζησε σ’ αυτό το σπίτι μία από τις αδελφές του πατέρα του, παντρεμένη με καθηγητή πανεπιστημίου, αρχιτσιγκούναρο!
Βγαίνω για εφημερίδα. Περίπτερο, Ζωοδόχου Πηγής και Διδότου. Τα «Νέα» παίρναμε τότε οι περισσότεροι… αντίθετοι.
Πρώτη σελίδα, προαναγγελία: Στον Μπελ το Νομπέλ (δικό μου το λογοπαίγνιο, τωρινό!). Ανεβαίνω τα σκαλιά δυο-δυο. Ενθουσιάζεται και ο Γαβαλάς.
Πιο πολύ ενθουσιάζεται ο εκδότης∙ θυμάμαι το επώνυμο: Ζάρβανος. Αγωνία!
Εμείς κάναμε τελευταίες διορθώσεις και ο Μπελ –εβραϊκής καταγωγής– την άλλη μέρα θα έμενε τέσσερις-πέντε ώρες στην Αθήνα, τράνζιτο προς Ισραήλ, όπου ο γιος του εργαζόταν εθελοντής σε κιμπούτζ.
Γκάζια: διορθωτές, τυπογράφοι, πιεστές, βιβλιοδέτες… Να προφτάσουμε.
Το άλλο πρωί, στου Ελευθερουδάκη, στη Νίκης, περίμεναν συγγραφέα, δημοσιογράφους και κοινό πεντακόσια φρέσκα αντίτυπα με νωπό ακόμα το μελάνι! κατόρθωμα για τα τότε ελληνικά εκδοτικά δεδομένα.
Μια χαρά και ο Μπελ απάντησε, άνευ φόβου και μετά πάθους, σε… υπαινικτικές ερωτήσεις.
«Στόλισε» όπως έπρεπε τη χούντα, σαν τραγωδία και σαν φάρσα, με ιδιαίτερη εμμονή στο όνομα: Παττακός. Αυτό τον… διασκέδαζε περισσότερο.
Φαίνεται ότι στο πρόσωπο του «αντιπροέδρου» ο Μπελ αναγνώριζε πληρέστερα το γελοίον του πράγματος…
