«Τα γραφεία του περιοδικού “Σαρλί” είναι κοντά στη γειτονιά μας, να σε πάω να τα δεις. Ξέρεις κάτι πάντως, δεν φοβόμαστε όσοι ζούμε στο Παρίσι σε αυτές τις γειτονιές, ήταν μεν ένα φοβερό και στοχευμένο χτύπημα, αλλά δεν έχει γίνει κάποια επίθεση σε μπαρ, εστιατόριο ή στο μετρό».
Με αυτά τα λόγια απάντησε ένας αγαπημένος φίλος στις ερωτήσεις μου για την αυξημένη –σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν– παρουσία αστυνομικών στον δρόμο και στο μετρό δύο μέρες πριν από τις πολύνεκρες επιθέσεις.
Βρισκόμασταν –χωρίς να δίνουμε καμία σημασία– 500 μέτρα από το θέατρο Μπατακλάν.
Ηταν Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, ένα ασυνήθιστα ηλιόλουστο πρωινό στη δεξιά όχθη της γαλλικής πρωτεύουσας, στο πολυεθνικό και μπο-μπο (σ.σ. όμορφο στη γαλλική αργκό), όπως το αποκαλούν οι νεαροί κάτοικοί του, 11ο διαμέρισμα.
Τέσσερις μέρες μετά το μπαράζ τρομοκρατικών επιθέσεων σε αυτές τις περιοχές εκείνη η κουβέντα μοιάζει μακρινή και άστοχη.
Η χθεσινή «Liberation» κυκλοφόρησε με το πρωτοσέλιδο «Γενιά Μπατακλάν» και με τη λεζάντα «Νέοι, ανοιχτόμυαλοι, που γιορτάζουν» σε μια απόπειρα να σκιαγραφήσει το συλλογικό πορτρέτο της γενιάς που βρέθηκε στο επίκεντρο αυτών των χτυπημάτων.
Αν έχεις ζήσει για λίγο στην περιοχή του 11ου και του 10ου διαμερίσματος, στην Μπουλβάρ ντε Βιλέτ με τις Ασιάτισσες πόρνες, στα ανέμελα μπαράκια της Ομπερκάμφ και της Τιμπό, στα μπιστρό της οδού Μελιμοντάν με τα γκράφιτι και τα στένσιλ, στις γειτονιές γύρω από το κανάλι Σαν Μαρτέν, στα πολυεθνικά εστιατόρια στην Μπουλβάρ Βολτέρ, αντιλαμβάνεσαι πως ο κόσμος που κατοικεί εδώ απέχει αρκετά από τη φαντασμαγορική εικόνα του τουριστικού κέντρου.
Στα καρτιέ κοντά στη Βαστίλη, στην πλας ντε λα Ρεπιμπλίκ, στην Μπελβίλ, ο κόσμος είναι περισσότερο εξοικειωμένος με τον Αλλον, ευνοϊκά διακείμενος προς τους συμπολίτες του, οποιασδήποτε εθνικότητας, χρώματος, θρησκευτικής ή σεξουαλικής προτίμησης.
«Επίθεση σε όλους»
«Οχι, δεν είναι μια επίθεση απέναντι στη Γαλλία, είναι μια επίθεση σε όλους μας, στους μετανάστες, στους πρόσφυγες, στους Αφρικανούς, στους μαύρους, στους ξένους, στους Γάλλους πολίτες» συμφωνούν όλοι οι Ελληνες συνομιλητές μας στο τηλέφωνο.
Εργαζόμενοι, μεταπτυχιακοί φοιτητές και υποψήφιοι διδάκτορες σε γαλλικά πανεπιστήμια που ζουν σε αυτές τις περιοχές προσπαθούν να ξεπεράσουν σιγά σιγά το πρώτο σοκ.
Μουδιασμένοι και ανήσυχοι για τις πιθανές επιπτώσεις των επιθέσεων, επιχειρούν να φανταστούν πώς θα είναι η νέα κανονικότητα για τη Γαλλία και την Ευρώπη, φέρνοντας παράλληλα στη μνήμη τους εκείνες τις στιγμές.
«Το βράδυ της Παρασκευής είχα προγραμματίσει να πάω για φαγητό 200 μέτρα από το εστιατόριο που χτυπήθηκε. Ημουν κουρασμένη και τελικά έμεινα σε ένα σπίτι φίλου. Ακούσαμε τους πυροβολισμούς, αλλά στην αρχή δεν καταλάβαμε τι είχε συμβεί» λέει η Μαρία, 26 χρόνων, που μένει στη γειτονιά.
«Δεν είναι αλήθεια ότι ο περισσότερος κόσμος μένει σπίτι του. Οι άνθρωποι είναι ψύχραιμοι, αλλά είναι σαφές πως το αίσθημα του φόβου, όσο και να προσπαθούμε να τον υπερνικήσουμε, είναι εδώ. Το μετρό σταματά συνέχεια, τα ελικόπτερα πετούν χαμηλά, ακούγονται διαρκώς φήμες για ύποπτα πακέτα, επικρατεί ανησυχία και συνεχείς έλεγχοι» προσθέτει η ίδια.
Στο νοσοκομείο που δουλεύει ως κλινική ψυχολόγος, στο προάστιο της Κουρνέβ, εμφανίστηκαν χθες άτομα που έχασαν δικούς τους ανθρώπους. Μεταξύ των συναδέλφων της, που δουλεύουν συνεχώς με μετανάστες, επικρατεί η ανησυχία για τον κίνδυνο στοχοποίησης των Αράβων και των μουσουλμάνων.
«Από το πρωί στα ραδιόφωνα ακούγεται συνεχώς μια λέξη: guerre [σ.σ. πόλεμος]. Τα συνδικάτα των αστυνομικών έχουν πάρει τα πάνω τους, ο λόγος των πολιτικών έχει εκτροχιαστεί προς τα ακροδεξιά, μας λένε ότι για την ασφάλειά μας θα έχουμε λιγότερες ελευθερίες» εξηγεί η Δήμητρα, 33 χρόνων, λέκτορας πολεοδομίας.
«Στους δρόμους το κλίμα είναι βαρύ, βλέπεις αποσβολωμένο κόσμο, δεν υπάρχει τόσο θυμός, αλλά μια θλίψη που έχει έρθει και έχει κάτσει πάνω από την πόλη» προσθέτει η ίδια. «Κι όμως, αυτές τις μέρες ο κόσμος είναι πιο ευγενικός και ζεστός από ό,τι συνήθως. Τους βγαίνει μια επαναστατικότητα του στυλ “δεν θα πτοηθούμε”. Δεν νομίζω πάντως πως αν γινόταν ένα ανάλογο χτύπημα στο Οντεόν ή στο Σεν Ζερμέν, γενικά σε πιο αριστοκρατικές συνοικίες, οι άνθρωποι θα αντιδρούσαν όπως στις δικές μας γειτονιές την Παρασκευή» λέει η Δήμητρα.
«Πάνω λοιπόν στη μαζική υστερία, όταν απλά τρέχαμε προς κάθε κατεύθυνση, η πρώτη πόρτα που άνοιξε ήταν αυτή ενός Κινέζου εστιάτορα. Που δεν μιλούσε καν γαλλικά, αλλά μας έβαλε στο υπόγειο του μαγαζιού του. Και όταν μας έβγαλε από την πίσω πόρτα στην εσωτερική αυλή της πολυκατοικίας, αυτός που μας βρήκε ήταν ένας Αραβας. Που μας έβαλε στο σπίτι του. Δεκαπέντε άγνωστους νέους, χωρίς να ρωτήσει ποιοι είμαστε και από πού είμαστε» εξομολογείται στο διαδίκτυο η Αναστασία.
«Μια φίλη μου που μένει πίσω από το θέατρο Μπατακλάν κατάφερε χθες, μετά από τρεις μέρες, να βγει για λίγη ώρα από το σπίτι» προσθέτει ο Αλέξανδρος, καθηγητής βιολογίας, που μένει στην ίδια περιοχή.
«Δεν αισθανόμαστε πια το ίδιο ήσυχοι, ακούς μια εξάτμιση αυτοκινήτου που σκάει και τρομοκρατείσαι. Το χειρότερο από όλα είναι ότι αυτές τις πρώτες μέρες βλέπεις στρατό στον δρόμο, βλέπεις μπάτσους και κρυφοχαίρεσαι. Δεν πιστεύουμε ότι αυτό έχει τελειώσει, αυτό που μας τρομάζει είναι αυτό που έρχεται, ο πόλεμος, η άνοδος της ακροδεξιάς στη Γαλλία, η ρητορική του μίσους, η σύνδεση των επιθέσεων με το προσφυγικό» εξηγεί η Βένια, ηθοποιός στο Κονσερβατουάρ.
Tην ώρα που το πρόσωπο της Μαρίν Λεπέν γεμίζει αυτοπεποίθηση, τις στιγμές που ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ κηρύσσει τον πόλεμο (κατά της τρομοκρατίας) και τα γαλλικά μίντια αναπαράγουν τη μισαλλοδοξία και τον εθνικιστικό λόγο, στις πιο προοδευτικές αστικές γειτονιές μερικές πιο ψύχραιμες φωνές προσπαθούν να σπάσουν τον φόβο πριν να είναι πολύ αργά. Θα επικρατήσουν;
