«Οι επικουρικές συντάξεις θα προστατευτούν στον μέγιστο δυνατό βαθμό»

Η εξοικονόμηση στο ασφαλιστικό δεν θα προέλθει «από νέες οριζόντιες μειώσεις συντάξεων, αλλά από τον εξορθολογισμό και τη νέα αρχιτεκτονική του συστήματος» επισημαίνει στην «Εφ.Συν.» ο υπουργός Εργασίας Γιώργος Κατρούγκαλος, προσθέτοντας ότι «οι επικουρικές συντάξεις θα προστατευτούν στον μέγιστο δυνατό βαθμό».

Υπογραμμίζει ότι η κυβέρνηση επιδιώκει «τη μετατροπή της διαπραγμάτευσης από διμερές θέμα σε ευρωπαϊκό», σημειώνει ότι δεν θα νομοθετήσει «με μεταφρασμένα κείμενα» και εμφανίζεται πεπεισμένος ότι «η Κοινοβουλευτική μας Ομάδα θα υποστηρίξει συμπαγώς» το σχετικό νομοσχέδιο.

Εκτιμά μάλιστα ότι «η κυβερνητική πλειοψηφία μπορεί να ενισχυθεί», καθώς δεν υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο από την αντιπολίτευση, γεγονός που «το βλέπουν πολλοί βουλευτές, οι οποίοι δεν έχουν ταυτιστεί με τον παλαιοκομματισμό».

• Ο πρωθυπουργός έχει επισημάνει ότι απαιτείται ακόμη η εξοικονόμηση μόλις 0,4% του ΑΕΠ από το ασφαλιστικό σύστημα. Αυτό όμως σηματοδοτεί νέες μειώσεις σε συντάξεις. Ποιους θα επιβαρύνουν;

Από την αρχή είχαμε ξεκαθαρίσει ότι ένας από τους βασικούς σκοπούς της μεταρρύθμισης ήταν η αναγκαία εξοικονόμηση πόρων να μην προκύψει από νέες οριζόντιες μειώσεις συντάξεων, αλλά από τον εξορθολογισμό και τη νέα αρχιτεκτονική του συστήματος.

Η οργανωτική και λειτουργική ενοποίηση των Ταμείων σε ένα ασφαλιστικό φορέα, που θα παρέχει συντάξεις με όμοιους κανόνες σε όλους, δεν αποτελεί μόνον μέτρο κοινωνικής δικαιοσύνης και ισονομίας, αλλά πρόκειται να εξοικονομήσει και σημαντικούς πόρους. Στο τραπέζι του κοινωνικού διαλόγου είναι και η πρότασή μας για προσωρινή, μικρή αύξηση των εισφορών.

Περιμένουμε και άλλες προτάσεις από όσους συμφωνούν σε αυτό που η κυβέρνηση θεωρεί εθνική ανάγκη: να προστατευτούν οι συντάξεις. Αλλιώς οι διακηρύξεις τους ότι δεν θέλουν τις μειώσεις θα φανούν σε όλους κούφιες και υποκριτικές.

• Για τις κύριες συντάξεις υπάρχει η σαφής διαβεβαίωση ότι δεν θα θιγούν. Τι θα συμβεί όμως με τις επικουρικές;

Ως προς τις επικουρικές, βασική διαπραγματευτική τακτική μας αποτέλεσε η αντικατάσταση της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος, που θα μας ανάγκαζε να περικόψουμε τις συντάξεις ισόποσα με το τεράστιο έλλειμμα των περίπου 700 εκατομμυρίων, από τον κανόνα βιωσιμότητας. Στο πλαίσιο αυτό μπορούμε να καλύψουμε το έλλειμμα με οποιονδήποτε τρόπο δεν επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό, π.χ. αξιοποιώντας την περιουσία του ΕΤΕΑ. Σε κάθε περίπτωση και οι επικουρικές συντάξεις θα προστατευτούν στον μέγιστο δυνατό βαθμό.

• Εχετε ταχθεί υπέρ της αύξησης των εργοδοτικών εισφορών ως προς το ασφαλιστικό, ενώ οι δανειστές απορρίπτουν κάθε τέτοια ιδέα εμμένοντας στην ανάγκη για να αυξηθούν και οι εισφορές των εργαζομένων. Τι θα πράξετε μπροστά σε αυτό το σκηνικό;

Θα σεβαστούμε τις δεσμεύσεις μας ως προς την επιδίωξη της αναγκαίας δημοσιονομικής προσαρμογής. Εχουμε δε προτείνει –και επί της αρχής αυτό έχει γίνει δεκτό από τους εταίρους μας- τη δική μας, εθνική ασφαλιστική μεταρρύθμιση ως γενικό εναλλακτικό ισοδύναμο στις νεοφιλελεύθερες κατευθύνσεις του Μνημονίου που μας βρίσκουν αντίθετους. Στο πλαίσιο αυτό δεν νομίζω ότι θα υπάρξουν αδιέξοδα.

Αλλωστε, δεν συγκυβερνούμε με τους δανειστές μας τη χώρα. Εφόσον εμείς επιτυγχάνουμε τους στόχους μας, τα μέσα επίτευξής τους αφορούν εμάς. Σε κάθε περίπτωση, επιδιώκουμε τη μετατροπή της διαπραγμάτευσης από διμερές θέμα σε ευρωπαϊκό, με την άμεση ανάμειξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Οπως γνωρίζετε, κατόπιν πρότασής μας έχει συγκροτηθεί Ομάδα Παρακολούθησης της διαπραγμάτευσης, στο πλαίσιο της Επιτροπής Απασχόλησης του Ευρωκοινοβουλίου, η οποία στην αρχή της εβδομάδας αυτής πραγματοποίησε την πρώτη επίσκεψή της στην Αθήνα.

Συζήτησε τα θέματα των εργασιακών και ασφαλιστικών σχέσεων σε κοινή συνεδρίαση με την Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της δικής μας Βουλής, συνάντησε κυβερνητικά στελέχη και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Συνεχίζω τις επαφές με τον πρόεδρο της επιτροπής αυτές τις ημέρες στο Βερολίνο.

• Ως κυβέρνηση αλλά και προσωπικά ως υπουργός σε ποιο ζήτημα ή απαίτηση δεν πρόκειται να κάνετε πίσω; Σε ποιο σημείο δηλαδή θα διακινδυνεύσετε τη ρήξη;

Ακούστε, σας είπα ήδη ότι ο σκοπός της μεταρρύθμισης είναι να δώσουμε μια εθνική λύση σε ένα εθνικό ζήτημα, όπως είναι το ασφαλιστικό, όχι να νομοθετήσουμε με μεταφρασμένα κείμενα. Στα ουσιώδη λοιπόν χαρακτηριστικά της μεταρρύθμισης δεν πρόκειται να υποχωρήσουμε.

Επιμένουμε σε ένα δημόσιο, καθολικό, αναδιανεμητικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, με δύο τμήματα σύνταξης, και τα δύο προκαθορισμένων παροχών, και τα δύο υπό την εγγύηση του κράτους: μία Εθνική Σύνταξη, που θα δίνεται σε όλους, και στους μακροχρόνια άνεργους, αρκεί να έχουν 15 χρόνια ασφάλισης, ως μέσο αντιμετώπισης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού.

Αυτή η σύνταξη δεν θα χρηματοδοτείται από ασφαλιστικές εισφορές αλλά απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό και θα ανεβαίνει μαζί με το ΑΕΠ, ισοδυναμώντας με ρήτρα ανάπτυξης. Δεν πρόκειται, ως προς αυτή, να υποχωρήσουμε σε πιέσεις να δίνεται με εισοδηματικά κριτήρια.

Το αναλογικό μέρος της σύνταξης αποσκοπεί στην εξασφάλιση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης, όσο το δυνατόν εγγύτερα προς εκείνο που είχε ο εργαζόμενος κατά τη διάρκεια του εργασιακού του βίου και αντιστοιχεί στις ασφαλιστικές εισφορές. Εδώ σημαντικό ρόλο επιτελεί το ποσοστό αναπλήρωσης που θα συμφωνηθεί.

Για τον λόγο αυτό ζητήσαμε από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας να μας βοηθήσει στους αναλογιστικούς υπολογισμούς, ώστε να έχουμε αξιοπρεπείς συντάξεις και όχι επιδόματα.

• Η αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση ότι προσπάθησε στο ασφαλιστικό να μεταθέσει την ευθύνη των επικείμενων αλλαγών, καθώς απομένει λίγος χρόνος για την κατάθεση της πρότασης προς τους δανειστές. Τι απαντάτε;

Ακριβώς το αντίθετο. Αν και πρέπει να αντιμετωπίσουμε σε πολύ μικρό διάστημα την κατάρρευση του ασφαλιστικού συστήματος, αποτέλεσμα των πολιτικών των προηγούμενων κυβερνήσεων, με αποκορύφωμα την τελική λεηλάτηση των αποθεματικών από το PSI, από την αρχή είπαμε ότι θα λύσουμε το ζήτημα βάσει της δικής μας πολιτικής αντίληψης.

Θα μπορούσαμε απλώς να εφαρμόζαμε διεκπεραιωτικά τις πολύ αναλυτικές προβλέψεις του Μνημονίου για το ασφαλιστικό, που –θυμίζω- ψηφίστηκαν και από τη Ν.Δ. και από το ΠΑΣΟΚ και από το Ποτάμι. Η επιλογή μας ήταν διαφορετική.

Ηδη από τον Αύγουστο συγκροτήσαμε την Επιτροπή για τη μεταρρύθμιση που έδωσε το τεχνοκρατικό έναυσμα του διαλόγου, που τώρα συνεχίζεται στο πλαίσιο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. Η διαπραγμάτευση με τους δανειστές γίνεται με στοιχεία, τα οποία για πρώτη φορά ενισχύονται από ειδικούς που προσκαλέσαμε και από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας. Και σας θυμίζω ότι προανέφερα για την ανάδειξη της ευρωπαϊκής διάστασης της διαπραγμάτευσης, με την ανάμειξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

• Θεωρείτε ότι η κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή θα συνταχθεί με την κυβέρνηση στο ασφαλιστικό που θα συμφωνήσετε ή φοβάστε απώλειες;

Η Κοινοβουλευτική μας Ομάδα θα υποστηρίξει συμπαγώς ένα νομοσχέδιο που θα εξασφαλίζει κοινωνική και διαγενεακή δικαιοσύνη.

• Περιμένετε γενικευμένη αντίδραση από τους κοινωνικούς φορείς; Είδαμε προ ημερών τις κινητοποιήσεις των συνδικάτων, τα οποία ξεκαθαρίζουν ότι οι αντιδράσεις τους θα είναι συνεχείς και ποικιλόμορφες.

Περίμενα ουσιαστικότερη συμμετοχή στη συζήτηση από τα συνδικάτα. Η Αριστερά θέλει τον κόσμο στους δρόμους, μας βοηθά η μαζική κινητοποίηση στις διαπραγματεύσεις. Αλλά χρειάζεται η συμμετοχή των συνδικάτων και στη διαμόρφωση των θέσεων.

Μέχρι στιγμής μόνον η ΕΣΕΕ και η ΓΣΕΒΕΕ ανταποκρίθηκαν με ουσιαστικό τρόπο στην πρόσκληση κοινωνικού διαλόγου που απευθύναμε σε όλους τους κοινωνικούς συνομιλητές. Οι εργαζόμενοι πρέπει να φροντίσουν να έχουν το συνδικαλιστικό κίνημα που τους αξίζει.

• Οσοι από τις Κοινοβουλευτικές Ομάδες των συγκυβερνώντων κομμάτων διαφωνήσουν, τι πρέπει να πράξουν;

Συζητούμε με τους βουλευτές σε μόνιμη βάση, την ερχόμενη εβδομάδα θα ενημερώσω σχετικά και τις δύο Κοινοβουλευτικές Ομάδες. Αν υπάρχουν διαφωνίες, κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχω διαπιστώσει, θα λυθούν μέσα από τον αναγκαίο, γόνιμο διάλογο. Γιατί όλοι συμφωνούμε: πρέπει να θεραπεύσουμε τις αμαρτίες ενός φαύλου και πελατειακού συστήματος με ριζοσπαστικές και δίκαιες μεταρρυθμίσεις μακράς πνοής.

• Η κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή πρέπει να ενισχυθεί; Και πώς μπορεί να συμβεί αυτό; Να μπει κάποιο ακόμα κόμμα στη συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝ.ΕΛΛ.;

Τα σενάρια για οικουμενική κυβέρνηση εκπορεύονται από αυτούς που θέλουν να ευνουχίσουν τον ριζοσπαστικό δυναμισμό του ΣΥΡΙΖΑ, ελπίζοντας στην παλινόρθωση του παλαιοκομματισμού. Η κυβερνητική πλειοψηφία όμως μπορεί να ενισχυθεί, γιατί αυτή τη στιγμή καμιά πολιτική δύναμη δεν μπορεί να αποτελέσει εναλλακτική λύση στη διακυβέρνηση της χώρας. Αυτό το βλέπουν πολλοί βουλευτές, οι οποίοι δεν έχουν ταυτιστεί με τον παλαιοκομματισμό, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει όμως ακριβώς τις άμεσες εξελίξεις.

• Στην Πορτογαλία οι Σοσιαλιστές συγκυβερνούν με την Αριστερά, ριζοσπαστική και κομμουνιστική. Είναι αυτό ένα «μοντέλο» που μπορεί να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα;

Η σοσιαλδημοκρατία επαναπροσανατολίζει τις επιλογές της στην Ευρώπη. Φαίνεται να αντιλαμβάνεται –τουλάχιστον η Αριστερά της- ότι η ταύτιση με τον νεοφιλελευθερισμό μπορεί να την οδηγήσει στην εξαέρωση, όπως συνέβη στην Ελλάδα.

Η εξέλιξη αυτή είναι, εν μέρει τουλάχιστον, το αποτέλεσμα της επίδρασης που άσκησε στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη η αντίσταση της κυβέρνησής μας στην ορθοδοξία τής μιας και μόνο λύσης. Ηδη, και παρά τον αναγκαστικό και επώδυνο συμβιβασμό του Ιουλίου, αποδεικνύουμε ότι μια εναλλακτική πολιτική είναι δυνατή. Οι συσχετισμοί αρχίζουν να αλλάζουν στην Ευρώπη.