Ο συγγραφέας και εικονογράφος Κόντογλου

Κι ενώ περιμέναμε από το Βυζαντινό & Χριστιανικό Μουσείο μια έκθεση-αφιέρωμα στο έργο του Φώτη Κόντογλου, αφού αυτό από τον Φεβρουάριο του 2014 κατέχει το αρχείο του, από τα σημαντικότερα και καλύτερα σωζόμενα Ελληνα καλλιτέχνη του 20ού αιώνα -σε ψηφιακή, μάλιστα, μορφή-, είναι το γειτονικό του, το Μουσείο Μπενάκη, που παρουσιάζει από σήμερα την έκθεση «“Φώτης Κόντογλου από τον “Λόγο” στην “Εκφρασι”».

Επικεντρώνεται στο συγγραφικό και εικονογραφικό έργο του και διοργανώνεται με αφορμή τη συμπλήρωση 120 χρόνων από τη γέννηση και 50 χρόνων από τον θάνατό του (Αϊβαλί 8/11/1895-Αθήνα 13/7/1965).

Τα εκθέματα παρουσιάζονται σε λίγα τετραγωνικά μέτρα, στη μικρή αίθουσα περιοδικών εκθέσεων της Πινακοθήκης Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα. Ιδανικό σημείο, καθώς έτσι συνομιλεί εξαιρετικά με την πνευματική και καλλιτεχνική δημιουργία της Γενιάς του ’30, στην οποία είναι αφιερωμένη η Πινακοθήκη.

«Ο Φώτης Κόντογλου ήταν για τη Γενιά του ’30 βασικός πυλώνας έμπνευσης και σύνδεσης με την παράδοση», είπε ο Κωνσταντίνος Παπαχρήστου εκ μέρους του Μουσείου Μπενάκη και θύμισε ότι ορισμένα βιβλία και έργα του Φώτη Κόντογλου εκτίθενται μόνιμα στην Πινακοθήκη Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα.

«ΛΟΓΟΣ» ήταν το μηνιαίο περιοδικό που εκδιδόταν στην Πόλη, και στο τεύχος 1 του 1922 εντοπίστηκε το κείμενο του Φώτη Κόντογλου «Μη στοιχηματίζετε ποτές! το κεφάλι σας στο Διάολο.

Ιστορία διδαχτική, γραμμένη από τον Αμερικανό Edgar Poe και μεταφρασμένη από την ταπεινή πέννα του Φ. Κόντογλου». «ΕΚΦΡΑΣΙΣ» είναι το μεγαλειώδες συγγραφικό και εκδοτικό έργο του Φώτη Κόντογλου που τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Ετσι εξηγείται ο τίτλος της έκθεσης.

Στις προθήκες παρουσιάζονται για πρώτη φορά χειρόγραφα και σχέδια του Κόντογλου, αδημοσίευτα μέχρι σήμερα, που προορίζονταν για βιβλία, κάποια από τα οποία δεν εκδόθηκαν ποτέ.

Επίσης, εκτίθεται άγνωστο υλικό από το στάδιο της προετοιμασίας του ζωγράφου για την τοιχογραφική διακόσμηση του δημαρχείου Αθηνών, δύο σχέδια από τις ζωγραφιές που είχε κάνει με τη βοήθεια του τότε μαθητή του Γιάννη Τσαρούχη στο σπίτι του (αποτοιχίστηκαν και ανήκουν στην Εθνική Πινακοθήκη), εκδόσεις όπως «Ο Κουρσάρος Pedro» (Α’ έκδοση 1918 και επανέκδοση 1944), «Φιλική Εταιρεία, Περιοδικό Τέχνης και Ελέγχου.

Μηνιαία έκδοση» (1925), χειρόγραφα και εικόνες από τον «Αστρολάβο» με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 80 χρόνων από την έκδοσή του, δύο παλιές εκδόσεις, «Θεία Κωμωδία» του Δάντη σε μετάφραση Νίκου Καζαντζάκη και «Ερωτόκριτος» του Βιτσέντζου Κορνάρου με σχέδια του Φώτη Κόντογλου, κ.ά.

Στους τοίχους εκτίθενται πρωτότυπα έργα του, τα οποία συνομιλούν με τις αντίστοιχες σελίδες των βιβλίων που κοσμούν, όπως ο «Ο Αγιος Ιάκωβος ο Πέρσης» με σινική μελάνη, «Η Παναγία του πάθους» (1955) έκτυπο σχέδιο (ανθίβολο), μολύβι και χρώμα σε ρυζόχαρτο κ.ά.

«Το 96% των εκθεμάτων είναι πρωτοεμφανιζόμενα και συνομιλούν με τα μόνιμα εκθέματα της Πινακοθήκης και όλους τους δημιουργούς και τους πνευματικούς ανθρώπους της Γενιάς του ’30, από τον Σπαθάρη, τον Ρίτσο και τον Σεφέρη μέχρι τον Τσαρούχη, τον Σκαλκώτα και εκατοντάδες άλλους» είπε ο Χρήστος Φ. Μαργαρίτης, ο οποίος επιμελήθηκε την έκθεση μαζί με τον Αλέξανδρο Μακρή. «Η έκθεση είναι αφορμή, δίνει έναυσμα για το φαινόμενο Κόντογλου και είναι ευκαιρία μαζί με αυτήν οι επισκέπτες να δουν ξανά το Μουσείο», κατέληξε.

Παράλληλα, κυκλοφορεί επετειακός τόμος (288 σελίδες, τιμή 35 ευρώ) σε επιμέλεια Χρήστου Φ. Μαργαρίτη με αναλυτική εργογραφία για τα βιβλία που έγραψε, μετέφρασε και εικονογράφησε ο Φώτης Κόντογλου μέχρι τον θάνατό του.

Θυμίζουμε ότι το αρχείο του Κόντογλου διατηρήθηκε από την κόρη του Δέσπω και τον σύζυγό της Ιωάννη Μαρτίνο και δωρήθηκε στο Βυζαντινό Μουσείο από τους εγγονούς του, Παναγιώτη και Φώτη Μαρτίνο. Στο πλαίσιο της αξιοποίησής του επρόκειτο να διοργανωθούν εκεί για το 2015 εκθέσεις, διαλέξεις, ξεναγήσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα. Να περιμένουμε κάτι έστω τώρα που εκπνέει το Ετος Κόντογλου;

info:

Διάρκεια έως 20 Φεβρουαρίου 2016. Οι επιμελητές θα πραγματοποιούν ξεναγήσεις Παρασκευή (2 και 2.30 μ.μ.) και Σάββατο (12.30 και 1.30 μ.μ.). Κριεζώτου 3, τηλ.: 210-3615702. Κάθε Πέμπτη είσοδος ελεύθερη.