Ενώ στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, στην Αμερική, το κύμα του μετα-φεμινισμού είναι δυνατό, η διαπίστωση, δηλαδή, ότι τα κεκτημένα γυναικεία δικαιώματα ίσως δεν έχουν εφαρμοστεί στην πράξη όπως θα νόμιζε κανείς, σε μέρη του ευρωπαϊκού και του υπόλοιπου κόσμου το πρώτο βήμα, αυτό δηλαδή της γυναικείας χειραφέτησης, ακόμα δεν έχει γίνει. Με αυτή τη θεματική καταπιάστηκε το «Mustang», η Γαλλο-γερμανο-τουρκική ταινία της Ντενίζ Γκαμζέ Εργκιουβέν και τιμήθηκε με το φετινό Βραβείο Lux του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Για 9η χρονιά, το Βραβείο Lux διοργανώνεται κι απονέμεται ως μια προσπάθεια προώθησης του ευρωπαϊκού κινηματογράφου και ενίσχυσης μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας, μέσω μιας μορφής τέχνης που ξεπερνά τα σύνορα, τις γλώσσες και τους εθνικούς περιορισμούς – οι 3 φιναλίστ ταινίες υποτιτλίζονται σε 24 γλώσσες, ενώ η νικήτρια ταινία κερδίζει και απόδοση για κωφάλαλους θεατές.
Το Βραβείο Lux φιλοδοξεί να φέρει στο προσκήνιο ταινίες που, πέρα από την καλλιτεχνική τους ποιότητα, αναδεικνύουν τις αξίες μιας ενωμένης Ευρώπης, που δεν ομοιογενοποιεί, μα ενώνει πολιτισμούς, ταυτότητες και παραδόσεις σε μια συνάντηση που φωτίζει τα όσα οι λαοί της Ευρώπης μοιράζονται.
Οι τρεις φετινές φιναλίστ ήταν:
■ Το «Mustang», που σύντομα θα βγει στις ελληνικές αίθουσες με τον τίτλο «Ατίθασες». Η ιστορία πέντε κοριτσιών στη σημερινή Τουρκία, που μεγαλώνουν εγκλωβισμένα στο περιορισμένο, παραδοσιακό, αυστηρά πειθαρχημένο σύμπαν που επιτρέπεται στις γυναίκες.
■ Το «Mediterranea», συμπαραγωγή Ιταλίας, Γαλλίας, Γερμανίας, ΗΠΑ και Κατάρ, σε σκηνοθεσία του Τζόνας Καρπινιάνο.
Η ιστορία επιβίωσης δύο αντρών που ξεκινούν από την Μπουρκίνα Φάσο με προορισμό την «καλύτερη ζωή» στην Ιταλία, για να βρεθούν αντιμέτωποι με όλη τη σκληρότητα που αντιμετωπίζουν οι μετανάστες στην εποχή μας.
■ Το «Μάθημα», συμπαραγωγή Βουλγαρίας και Ελλάδας, που εκτυλίσσεται σ’ ένα μικρό χωριό της Βουλγαρίας, όπου μια δασκάλα προσπαθεί να βρει τον μαθητή που ευθύνεται για ένα περιστατικό κλοπής και να του «διδάξει ένα μάθημα», ενώ διαπιστώνει ότι οι ένοχοι, οι θύτες και τα θύματα στον σημερινό κόσμο των παιδιών αλλά και των ενηλίκων δεν είναι απαραίτητα εκείνοι που φαίνονται.
Το Βραβείο Lux για το 2015 απονεμήθηκε στο «Mustang» από τον πρόεδρο Μάρτιν Σουλτς. Παραλαμβάνοντας το βραβείο της, η Ντενίζ Γκαμζέ Εργκιουβέν από την Τουρκία, σκηνοθέτις του «Mustang», μίλησε με συναισθηματική φόρτιση και πολιτική οξύνοια: «Ευχαριστώ θερμά την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία», είπε η Εργκιουβέν, «που επέλεξε ως φιναλίστ τρεις ταινίες που θέτουν ερωτήματα για την κοινωνία μας, αλλά ταυτόχρονα ενισχύουν το αίσθημα της αδελφότητας μεταξύ μας.
Οι παραγωγοί της ταινίας μας είναι από τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Τουρκία και, για μένα, αυτή είναι μια ομάδα που αντιπροσωπεύει το ιδεώδες που έχω εγώ για την Ευρώπη».
Ομιλία Μάρτιν Σουλτς
Η σύνοδος ξεκίνησε με την τήρηση ενός λεπτού σιγής για τα θύματα της τρομοκρατίας σε ολόκληρο τον κόσμο, τη Γαλλία, το Μάλι, τη Συρία και το Ιράκ. Ο πρόεδρος Σουλτς επισήμανε: «Εκείνοι που αποτυγχάνουν να συμφιλιώσουν την ελευθερία και την ασφάλεια, αποτυγχάνουν σε όλα».
Αυτό το αγαπημένο του απόφθεγμα από τον Αλμπέρ Καμί συνήθιζε να χρησιμοποιεί και ο πρώην καγκελάριος Χέλμουτ Σμιτ, ο οποίος συνεργάστηκε με τον Γάλλο πρόεδρο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν και μαζί έθεσαν τα θεμέλια για το ευρώ και την Οικονομική και Νομισματική Ενωση – ο Σμιτ έφυγε από τη ζωή στις 10 Νοεμβρίου. «Η ασφάλεια πρέπει να είναι οργανωμένη», προσέθεσε ο Μάρτιν Σουλτς, «αλλά δεν πρέπει να αφήσουμε την ελευθερία μας να περιοριστεί από εκείνους που θέλουν να μας φοβίσουν».
Η ομιλία του Μάρτιν Σουλτς στη διάρκεια της απονομής του Βραβείου Lux, με παρόντες στην αίθουσα της Ολομέλειας αρκετούς ευρωβουλευτές, τους συντελεστές των τριών ταινιών, αλλά και τον Κώστα Γαβρά (ο οποίος θα κάνει τη δική του εισήγηση στις διαλέξεις και τα σεμινάρια που συνοδεύουν την απονομή του βραβείου), ήταν μάλλον συγκινητική, δεδομένης της χρονικής στιγμής που χρωματίζει την κάθε έκφανση πολιτικής και πολιτιστικής ζωής. «Το βραβείο έχει έναν στόχο», εξήγησε ο πρόεδρος Σουλτς, «να υποστηρίζει την ευρωπαϊκή κινηματογραφική παραγωγή.
»Είναι δραματικές οι εξελίξεις που συγκλονίζουν σήμερα τον κλάδο του κινηματογράφου, ειδικά σε ό,τι αφορά την παραγωγή και τη διανομή αυτών των ταινιών. Σε μια τέτοια φάση καμπής και αλλαγών έχει μεγάλη σημασία η θεσμική υποστήριξη του κινηματογράφου, όπως η δική μας.
Οχι μόνο για οικονομικούς λόγους, αλλά και για λόγους πολιτιστικούς και πολυμορφίας. Είναι βασικό καθήκον κι ευθύνη που έχουμε εμείς οι ευρωβουλευτές. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι παραστάτης των καλλιτεχνών, ανδρών και γυναικών, ιδιαίτερα εκείνων των φιλόδοξων καλλιτεχνών που έχουν στόχο να παρουσιάσουν όλες τις πτυχές της ζωής μας και του κόσμου όπου ζούμε. Και τις φωτεινές και τις σκοτεινές.
Οι ταινίες αυτές είναι πολύ διαφορετικές μεταξύ τους, αλλά μας φέρνουν αντιμέτωπους με θεμελιώδη ερωτήματα, τα οποία εμείς συζητάμε καθημερινά. Πώς αντιμετωπίζουμε τη μετανάστευση στην Ευρώπη, ποια είναι η θέση των γυναικών στις κοινωνίες μας και πώς ένας αμείλικτος κι αδυσώπητος μηχανισμός κρίσης απειλεί την οικονομία και τη συνοχή της κοινωνίας μας».
Και, επικεντρώνοντας τα λόγια του στη σημερινή πραγματικότητα, χρωματισμένη από το μαύρο της τρομοκρατίας, ο πρόεδρος Σουλτς προσέθεσε: «Σε αυτούς τους καιρούς, όπου οι εχθροί της πολυμορφίας και οι αντίπαλοι του Διαφωτισμού θέλουν ωμά και βίαια να καταστρέψουν τον κοινό μας πολιτισμό, η ευαισθησία απέναντι σε αυτή την ποικιλομορφία έχει τεράστια σημασία.
Η προθυμία να υπερασπιστούμε αυτό που μας χαρακτηρίζει, δηλαδή τον σεβασμό στην πολυμορφία, είναι πολιτιστικό εγχείρημα και στόχος μας που θα πρέπει να στηρίξουμε όλοι. Χρειαζόμαστε φως απέναντι σε αυτή την ιδεολογία της σιωπής. Και το Βραβείο LUX είναι ένα βραβείο φωτός».
Κώστας Γαβράς: Το σινεμά να μπει στα σχολεία
Ο ρόλος του Κώστα Γαβρά στη φετινή διοργάνωση της απονομής του Βραβείου Lux ήταν να μιλήσει για την ενσωμάτωση του σινεμά στην παιδεία. «Το ευρωπαϊκό σινεμά βρίσκεται σε ρίσκο, έρχεται ένας δυνατός δυτικός άνεμος που το απειλεί», είπε ο Γαβράς, αναφερόμενος στις σαρωτικές επιτυχίες των αμερικανικών ταινιών στα ταμεία. Κι ο μοναδικός τρόπος, κατά τον σκηνοθέτη, ν’ αμυνθεί το ευρωπαϊκό σινεμά είναι η εκπαίδευση.
Ο Γαβράς εξήγησε πώς το σινεμά, από την εποχή Μιτεράν και μετά, είναι ενσωματωμένο στο γαλλικό σχολικό πρόγραμμα, ώστε οι μαθητές να βλέπουν ταινίες και να τις συζητούν μεταξύ τους και με τους καθηγητές τους· όχι απαραίτητα προκειμένου να γίνουν σκηνοθέτες ή τεχνικοί, αλλά ώστε να μάθουν να βλέπουν και να επιλέγουν. «Κάθε χώρα πρέπει να έχει το δικό της σινεμά, τις δικές της εικόνες, εκείνες στις οποίες οι άνθρωποι βλέπουν τον εαυτό τους – κι αυτές να ανταλλάσσονται μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, γιατί αυτός είναι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
»Κι επιπλέον οι μαθητές πρέπει να βλέπουν τις ταινίες στη μεγάλη οθόνη. Καμιά φορά κάθομαι απέναντι στα παιδιά και τα κοιτάζω να βλέπουν μια ταινία, ν’ ανακαλύπτουν έναν καινούριο κόσμο, να έχουν άμεση και προσωπική σχέση με το έργο. Κι είναι χαρά να τα βλέπεις».
-320x213.png)
