Πρόκειται για μια παράσταση που, ακόμη κι αν φορούσατε ωτοασπίδες, θα σας γοήτευε με τον θεατρικό Κάτω Κόσμο που ζωντανεύει στη σκηνή του Wilma Theater.
Το απόλυτα αυθεντικό στιλ του Τερζόπουλου σε συνδυασμό με την υπέροχη σκηνογραφία και τους φωτισμούς δημιουργεί εικόνες εξαιρετικής ομορφιάς καθώς ξεδιπλώνεται η τραγική τελετουργία.
Μια σπάνια ευκαιρία να παρακολουθήσετε ελληνική τραγωδία με τη βαθιά και ιερή δύναμη που κάποτε είχε.
Μια παράσταση που κάθε θεατρόφιλος πρέπει να δει και σίγουρα δεν θα την ξεχάσει εύκολα.
Οι κριτικές εξύμνησαν τον Θόδωρο Τερζόπουλο που επέστρεψε νικητής από την Αμερική. Η αντιρατσιστική σοφόκλεια «Αντιγόνη» του με πρωταγωνίστρια την Αφροαμερικανή Τζένιφερ Νίκι Κίντγουελ παίχτηκε από τις 14 Οκτωβρίου για 40 sold out παραστάσεις στο Wilma Theater της Φιλαδέλφεια και αποθεώθηκε.
Το American Theatre Magazine βγαίνει με εξώφυλλο την Αντιγόνη, ενώ το αβαγκάρντ περιοδικό Change Magazine μιλά για την παράσταση-έκπληξη σ’ ένα δεκασέλιδο αφιέρωμα με φωτογραφίες της Γιοχάνα Βέμπερ.
Το πρότζεκτ «Αταφοι νεκροί», που ξεκίνησε τον περασμένο Μάιο στην Αθήνα με τον Μαραθώνιο Ποίησης, έκανε το πρώτο του μεγάλο βήμα στην Αμερική.
Παράλληλα με την παράσταση έγιναν διαλέξεις στο πανεπιστήμιο Κολούμπια, δραστηριοποιήθηκαν οι δραματουργοί του θεάτρου Wilma Theater, ο Στάθης Γράψας παρουσίασε τη δουλειά του από τις φυλακές εφήβων στoν Αυλώνα, η καθηγήτρια Kλασικής Λογοτεχνίας Κάρεν Βαν Ντάικ δούλεψε ένα μήνα με την τάξη της πάνω στο θέμα.
Η «Μέθοδος» του Θόδωρου Τερζόπουλου μεταφράζεται ήδη στην Αμερική από τον μεγάλο εκδοτικό οίκο Ράτλετζ Πρες, ενώ την άνοιξη είναι η στιγμή του Γιάννη Κουνέλλη για το δικό του έργο.
Η «Αντιγόνη» είναι μια παράσταση στη φόρμα, την αισθητική, τη δυναμική του Αττις. Ο Αντώνης Μυριαγκός (Κρέων), ο Ιταλός Πάολο Μουζίο (κορυφαίος του Χορού) και ο Στάθης Γράψας, κορυφαίος σ΄ έναν ομαδικό, εκρηκτικό, μυστικιστικό Τειρεσία, έδεσαν με τους οκτώ ηθοποιούς του Wilma Theater.
Η Αντιγόνη αποχαιρετά τη Θήβα και τη ζωή τραγουδώντας το «Summertime», ενώ η «παράβαση» του σκηνοθέτη σχολιάζει τη σύγχρονη ρατσιστική βία βάζοντας τους ηθοποιούς να έρχονται στη σκηνή κρατώντας ταμπλό με ασπρόμαυρες φωτογραφίες σημερινών «Αταφων νεκρών».
Ονόματα νεκρών από το Βιετνάμ, τη Συρία, το Αφγανιστάν, αλλά και μαύρων που δολοφονήθηκαν από αστυνομικούς στο Κλίβελαντ και το Φέργκιουσον συνοδεύουν τα ονόματα των νεκρών στη Θήβα (Ετεοκλής, Πολυνείκης κ.ά.).
«Ομολογώ ότι ήταν πρωτόγνωρο για μένα», λέει ο Θόδωρος Τερζόπουλος. «Παρόμοια συνθήκη παραγωγής δεν έχω βιώσει ξανά ούτε στη Γερμανία, ούτε στην Ιαπωνία, ούτε σε παλαιότερες περιοδείες μου στην Αμερική.
Οι άνθρωποι είναι καλοπροαίρετοι, ανοιχτοί, φιλικοί, όμως κινούνται αυστηρά μέσα στο πλαίσιο των όρων παραγωγής. Υπογράφεις συμβόλαιο με συγκεκριμένους όρους, μπαίνεις σε ρυθμούς βιομηχανικούς, μια αλυσίδα πολλών ανθρώπων εργάζονται για να υποστηρίξουν τον σκηνοθέτη -αμέσως θα έρθει το σκηνικό, αμέσως θα προχωρήσουν τα ρούχα- χωρίς να χαθεί ούτε λεπτό. Ολόκληρος μηχανισμός είναι έτοιμος να σε υποστηρίξει τεχνικά, αλλά περιμένει να υλοποιήσεις την ακριβή ιδέα που έχεις προτείνει.
• Σας έφτασε ο χρόνος προβών;
Οι πρόβες ήταν οκτάωρες μ’ ένα μικρό διάλειμμα στη μέση. Ποτέ δεν δούλεψα τόσο πολύ, τόσο έντονα. Εδώ δεν υπήρχε η άνεση του τύπου, θα δω με ησυχία την τάδε σκηνή, δοκιμάζω κάτι σήμερα, αποφασίζω αύριο αν θα το κρατήσω, το διαγράφω τη μια μέρα, για να ξεκινήσω απ’ την αρχή. Ο παραγωγός έβλεπε κάθε μέρα το αποτέλεσμα.
Η σπουδαία σκηνοθέτις Αν Μπόγκαρτ δεν πίστευε ότι μου έδωσαν επτά εβδομάδες προετοιμασίας. Με πρόβες τριών εβδομάδων ανεβάζουν όπερα. Ημουν λοιπόν αναγκασμένος να παλέψω με τον χρόνο, να τον αξιοποιήσω στο έπακρο έχοντας απόλυτη αυτοσυγκέντρωση. Τον ίδιο ρυθμό ακολούθησαν οι ηθοποιοί.
Καμία καθυστέρηση, στις 10 π.μ βρίσκονταν στη σκηνή για training και μετά πρόβα. Κανείς δεν περίμενε στη σειρά του στο καμαρίνι. Οσοι δεν βρίσκονταν στη σκηνή έμεναν στις κουίντες έτοιμοι να ειδοποιηθούν. Δεν έπρεπε να χαθεί λεπτό. Ομως η ασφυκτική πίεση του χρόνου, η ιλιγγιώδης ταχύτητα γεννούσε πράγματα.
• Το αντιρατσιστικό σχόλιο μέσω του έργου πώς λειτούργησε στο αμερικάνικο κοινό;
Σε μια διάλεξή μου στο Κολούμπια ένας φοιτητής με ρώτησε κάτι εύστοχο: «Μ’ αυτή τη ματιά πάνω στο έργο δεν απομακρύνεστε από κάποιες λεπτομέρειες του αυθεντικού κειμένου;» Του απάντησα ότι θέτω ένα σοβαρό πρόβλημα για τη χώρα του κι έτσι γεννιούνται νέες σημαντικές λεπτομέρειες. Με την πρόκληση του αντιρατσιστικού σχολίου ήξερα πως έπρεπε να αποχαιρετήσω κάποιες ιδέες μου πώς π.χ., θα χρησιμοποιούσα τον Χορό και να τα δω όλα αλλιώς.
Αυτό απαιτούσε πολύ χρόνο και στοχοπροσήλωση. Είχα πολύτιμο βοηθό τον Σάββα Στρούμπο. Το τοπίο ήταν καινούργιο για μένα, παρθένο, ενδιαφέρον, δύσκολο, καμιά σχέση με όπου αλλού έχω δραστηριοποιηθεί. Είχα απίστευτη αγωνία, πάλευα κυριολεκτικά με τον Σατανά. Το κοινό έπρεπε να πειστεί στην ανοίκεια προς αυτό σκηνική γλώσσα ενός ξένου σκηνοθέτη.
Επρεπε να μείνουν καρφωμένοι στις καρέκλες. Ηταν «ή ταν ή επί τας» να τα καταφέρω αν ήθελα ένα follow-up στην Αμερική. Μόχθησα, έχασα τον ύπνο μου και κάμποσα κιλά, αλλά η προσπάθεια κερδήθηκε. Ομως αυτός είναι ο αγώνας της ζωής.
• Η Αφροαμερικανή Τζένιφερ Νίκι Κίντγουελ δικαίωσε την επιλογή σας ως Αντιγόνη;
Πέρσι τον Ιανουάριο, ολοκληρώνοντας το κάστινγκ στην Αμερική, άκουσα αυτή την εκπληκτική τραγουδίστρια και ηθοποιό και είπα: αυτή είναι η Αντιγόνη. Αλλος ψυχισμός, εύθραυστος αλλά με τη ζωική ενέργεια που αναγνωρίζουμε στην τζαζ, τη σόουλ. Αυτόματα γεννήθηκε μέσα μου η ιδέα να δω το έργο μέσα από το σύγχρονο νεορατσιστικό κύμα.
Είχα μιλήσει στην Τζένιφερ για τους Μαύρους Πάνθηρες, τη σκλαβιά. Σταδιακά ανέπτυξε και βάθυνε αυτή τη διάσταση με τέτοια ένταση, σαν απειλή, που σόκαρε το κοινό. Ο νοσταλγικός μονόλογος της παρθένου για τη ζωή που αφήνει πήρε μορφή άγριου ξεσηκωμού. Αυτή η Αντιγόνη σκάλισε μνήμες σ’ ένα λαό που απολαμβάνει τη χαρά και μια ευδαιμονία ταυτόσημη ίσως της αδιαφορίας.
Η μουσική του Παναγιώτη Βελιανίτη στηριγμένη σε πολλές παραλλαγές του «Summertime» του Τζορτζ Γκέρσουιν δημιούργησε ένα νέο μελωδικό χρόνο κι αυτός μια σωματικότητα που έδωσε απίστευτη ενέργεια. Δεν με ενδιέφερε η αγκιτάτσια στο θέατρο. Η πολιτική ιδέα πρέπει να υποστηρίζεται σοβαρά, με τρόπο ποιητικό.
• Στο πρόγραμμα της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών διαβάζουμε ότι θα συνεργαστείτε για μια σειρά διαλέξεων σε πανεπιστήμια της Αμερικής.
Είχε γίνει μια συζήτηση για έναν κύκλο σεμιναρίων και διαλέξεων, αλλά τίποτα περισσότερο. Το σίγουρο είναι ότι ετοιμάζουμε με τον μεγάλο χορηγό της «Αντιγόνης» στη Φιλαδέλφεια πολλά πράγματα, όλα στο πλαίσιο του πρότζεκτ «Αταφοι νεκροί». Θα επαναλάβουμε την παράσταση τον χειμώνα του ’17 στη Ν. Υόρκη με το ίδιο κάστινγκ για έναν κύκλο παραστάσεων.
Θα συνεχιστεί η δουλειά που ξεκινήσαμε στο Κολούμπια με τον Μαρκ Μαζάουερ. Οργανώνονται εκθέσεις, η συνεργασία με τη σκηνοθέτιδα Αν Μπόγκαρτ, καλλιτεχνική διευθύντρια της θεατρικής ομάδας Siti Company. Η αλήθεια είναι ότι ήρθαν πολλές προτάσεις για σκηνοθεσίες σε πολλές πόλεις της Αμερικής. Αλλά πρέπει πρώτα να ξεκουραστώ.
