«Πρόσφυγας ίσον» δράσεις αλληλεγγύης

Νέους τρόπους προσέγγισης της έννοιας του πρόσφυγα, μακριά από τον εργαλειακό λόγο που κυριαρχεί στην πολιτική και στα ΜΜΕ, ανέδειξε η ημερίδα εκδηλώσεων «Πρόσφυγας ίσον» στο Ιδρυμα Κακογιάννη την Πέμπτη, ενώ αμφισβήτησε στην πράξη την κυρίαρχη πρακτική του αποκλεισμού των προσφύγων, τόσο από τη ζωή της πόλης όσο και από την ίδια τη συζήτηση για το προσφυγικό.

Η «Εφ.Συν.» είχε διακριτή παρουσία στην ημερίδα με μπάνερ και διανομή του φύλλου εκείνης της ημέρας, στο πλαίσιο της στήριξης που προσφέρει σε δράσεις αλληλεγγύης για τους πρόσφυγες, με αφορμή τη συμπλήρωση των τριών χρόνων κυκλοφορίας της εφημερίδας μας.

Οι πρόσφυγες είχαν ενεργό συμμετοχή στην ημερίδα, τόσο στη διοργάνωση (την ανέλαβαν από κοινού το Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και το Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων) όσο και στη θεατρική σκηνή (μετανάστες και πρόσφυγες μαθητές του Διαπολιτισμικού Γυμνασίου Α΄ Αθήνας συμμετείχαν στην πειραματική παράσταση «Ατρείδες: Τετράδια Κρίσης» σε δραματουργική επεξεργασία της Ραφίκα Σαουίς).

Οχι πια συσσίτιο

Εξίσου ενδιαφέρον είχε το εγχείρημα να επισκεφτούν την εκδήλωση πρόσφυγες για δείπνο στο εστιατόριο που υπάρχει στο Ιδρυμα, ενέργεια που επιχειρεί να αμφισβητήσει πως αποτελούν μονόδρομο τα συσσίτια και η περιθωριοποίηση των προσφύγων. Την Πέμπτη βρέθηκαν στο Ιδρυμα Κακογιάννη 30 οικογένειες προσφύγων, συνολικά περίπου 80 άτομα, ηλικίας από 25… ημερών μέχρι 75 ετών.

Κάποιοι είχαν έρθει μόλις την προηγουμένη στην Ελλάδα, άλλοι βρίσκονταν εδώ μια εβδομάδα. Ανάμεσα στους επισκέπτες υπήρξε ένας 28χρονος σε αναπηρικό καροτσάκι, εξαιτίας χρόνιας αναπηρίας και μια μητέρα που έχασε στο Αιγαίο το ένα της παιδί και παραμένει στην Ελλάδα, μέχρι να μπορέσει να αναγνωρίσει το πτώμα.

Οι πρόσφυγες συμμετείχαν στο παιδικό πάρτι και το γεύμα που τους προσέφερε το εστιατόριο «Clap the restaurant» στον χώρο του ιδρύματος, ενώ αρκετοί παρέμειναν μετά το γεύμα, για να περιηγηθούν στις εκθέσεις και να παρακολουθήσουν στο αμφιθέατρο του ιδρύματος τη συζήτηση με θέμα το προσφυγικό, για την οποία υπήρχε διερμηνεία στα αραβικά.

Ορισμένοι πρόσφυγες εξέφρασαν πάντως προβληματισμό για τη σκοπιμότητα της παρουσίας τους σε έναν χώρο εκδηλώσεων λίγα 24ωρα μετά το πέρασμα του Αιγαίου και ενώ βρίσκονται στο μέσον μιας αβέβαιης διαδρομής.

Κάποιοι συνέκριναν τον χώρο του ιδρύματος με τους καταυλισμούς, τα κέντρα φιλοξενίας και τα δωμάτια ξενοδοχείων που αποτελούν πια τη δική τους καθημερινότητα, ενώ άλλοι νοστάλγησαν την κοινωνική τους ζωή στη Συρία πριν από τον πόλεμο. Οι περισσότεροι όμως φάνηκαν ικανοποιημένοι από το -έστω σύντομο- διάλειμμα από την καθημερινότητά τους, ενώ τα παιδιά έδειχναν να το χαίρονται όσο τίποτα.

Μέσω της τέχνης

Ως προς τις εκδηλώσεις, η ημερίδα συνδύασε διαφορετικές μορφές τέχνης, που ξεκινούν από τη ρεαλιστική αποτύπωση του ντοκιμαντέρ (φωτογραφίες της Δήμητρας Στασινοπούλου από πρόσφυγες στη σημερινή Ελλάδα, βίντεο που τράβηξαν οι ίδιοι οι πρόσφυγες από το πέρασμα του Αιγαίου), περνούν από τα σκίτσα του βραβευμένου συνεργάτη της «Εφ.Συν.» και του περιοδικού «Σχεδία», Μιχάλη Κουντούρη, με θέμα τους φράκτες στα σύνορα και καταλήγουν σε εγκαταστάσεις, πειραματικό θέατρο και περφόρμανς, που καλούν τον θεατή να ξεχάσει την ταυτότητά του και να πάρει ενεργό μέρος στα διαδραματιζόμενα, ζώντας μια εμπειρία με έντονα δυστοπικά στοιχεία.

Στη δημόσια συζήτηση για το προσφυγικό, ο αναπληρωτής καθηγητής και υπεύθυνος του Κέντρου Μεσογειακών Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών, Σωτήρης Ρούσσος, αμφισβήτησε την αντίληψη που αποδίδει την ευθύνη για τις συγκρούσεις της Μέσης Ανατολής σε μια δήθεν πολεμοχαρή φύση των λαών της περιοχής και τοποθέτησε τις συγκρούσεις στην περιοχή στο ιστορικό τους πλαίσιο, σημειώνοντας πως η πολιτική που ακολουθεί η Δύση οδηγεί τους νέους να επιλέξουν να γίνουν είτε ριζοσπάστες μαχητές είτε πρόσφυγες.

Ο μεταδιδακτορικός ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ, Δημήτρης Σκλεπάρης, παρουσίασε τις αντιλήψεις των προσφύγων για τη χώρα τους, την Ευρώπη και την προσφυγιά, μέσα από εικόνες που ζωγράφισαν στο πλαίσιο αναλυτικών συνεντεύξεων που κάνει με πρόσφυγες. Τέλος, ο συγγραφέας Χρήστος Αγγελάκος παρουσίασε την εμπειρία του από την πρόσφατη επίσκεψή του στη Μυτιλήνη, όπου πήγε για τρεις εβδομάδες ως εθελοντής για τις ανάγκες ενός πρότζεκτ αρθρογραφίας στη Lifo.