Πώς φτιάχνει κανείς μια ιστορία από την Ιστορία με τον λόγο και τη μουσική να πρωταγωνιστούν ισότιμα; Πώς η ιστορία της ελληνικής Επανάστασης του ’21 γίνεται ένα ευφρόσυνο θέαμα-ακρόαμα, μια ηλεκτρική πλατφόρμα καταιγιστικής αφήγησης;
Ο ανακαινισμένος πολυχώρος gazARTE εγκαινιάζει τη θεατρική του δραστηριότητα με μια παράσταση, που ξεχώρισε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών: «To ’21» του Αρη Μπινιάρη.
Μια πρωτότυπη ως περιεχόμενο και ως φόρμα ματιά πάνω στην ελληνική Επανάσταση. Ο δημιουργός, μετά τη μεγάλη επιτυχία που σημείωσε το «Θείο Τραγί», επιστρέφει μ’ ένα ροκ ορατόριο, μια παράσταση που αποτελεί θεατρικό, μουσικό και οπτικό γεγονός ταυτόχρονα.
Ο ηθοποιός Αρης Μπινιάρης, οι μουσικοί Τάκης Βαρελλάς στο μπάσο και Βασίλης Γιασλακιώτης στα τύμπανα και την κρητική λύρα δημιουργούν ένα εκρηκτικό τρίο.
Το δραματουργικό υλικό της παράστασης προέκυψε από πηγές της επαναστατικής περιόδου. Αποσπάσματα από τα πρακτικά των Εθνοσυνελεύσεων και από απομνημονεύματα αγωνιστών, άρθρα της εφημερίδας του Μεσολογγίου «Ελληνικά Χρονικά», επιστολογραφία της εποχής και επίσημες μαρτυρίες πλαισιώνονται από μουσική και τραγούδια γραμμένα ειδικά για την παράσταση.
Οι πράξεις, οι δράσεις και οι λέξεις ενός πολέμου υπερβαίνουν την ιστορική συγκυρία, το δόγμα. Η αφήγηση, χωρίς ονόματα αρχηγών, τοπωνύμια, σύμβολα, υπερβαίνει χώρο, χρόνο, ιστορική συγκυρία. Ο Αρης Μπινάρης δούλευε «Το ‘21» για δύο χρόνια.
«Δεν ήταν εξ αρχής συνειδητό ότι θα μιλήσουμε για όλο αυτό. Ομως βρήκε τον χώρο, τη συνθήκη για να εκφραστεί έτσι ακριβώς. Στο “’21” με οδήγησε το “Θείο Τραγί” του Γιάννη Σκαρίμπα και μετά το βιβλίο του “Το 1821 και η αλήθεια”. Διαβάζοντας το “’21” ένιωσα την ίδια συγκίνηση όπως και με το “Τραγί”.
Ετσι προέκυψε ο προβληματισμός γύρω από το πώς αντιμετωπίζουμε την Ιστορία με όλες τις πιθανές ενστάσεις περί της βιβλιογραφίας. Πήγα προς τα εκεί, σε μια εποχή που συνέβη κάτι, η Επανάσταση του ’21 με όλο το ειδικό συγκινησιακό φορτίο που δημιουργεί. Η ιστορία του 1821 μού προκάλεσε μια έλξη, μια γοητεία γύρω από το τι συνέβη πραγματικά.
Δουλέψαμε μαζί με τα παιδιά. Εγώ γράφοντας προωθούσα το υλικό ώστε ο Τάκης να ετοιμάζει τις μελωδίες και ο Βασίλης τους ρυθμούς πάνω στο μπάσο, κυρίως με μουσικές από σάμπα έως ροκ αλλά και πρωτότυπα μοτίβα. Είναι πολύ ενδιαφέρον να συνεχίζεις τον λόγο με τον μουσικό ήχο. Ο θεατής να απολαμβάνει όλες τις ποιότητες που ‘χει η δράση».
• Το κείμενο πώς συνδέεται με την εποχή μας;
Οι αναγωγές πάντα υπάρχουν. Εγινε ένας αιφνίδιος συντονισμός με την παράσταση. Το «’21» παίχτηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών φέτος το καλοκαίρι, τις δύο μέρες που προηγήθηκαν του δημοψηφίσματος. Αρα υπήρχε μια άλλη πρόσληψη του περιεχομένου τόσο από εμάς όσο και από το κοινό. Αλλά το κείμενο εκ κατασκευής απευθύνεται και συνδέεται με οποιαδήποτε εποχή. Αν βαδίζεις αληθινά σε κάτι, οι συνδέσεις με τη σημερινή πραγματικότητα προκύπτουν μοιραία, είναι αναπόφευκτες. Οταν μιλάς για πράγματα διαχρονικά, συντονίζεσαι καλλιτεχνικά στο πηγαίο, στο αυθόρμητο. Χωρίς επισημάνσεις ή προσδοκίες.
• Είναι ένα ορατόριο για την ελευθερία;
Για την ανατροπή των καθιερωμένων, τη δυναμική μετατόπιση του ανθρώπου, του κάθε ανθρώπου, από τη θέση και τη διάθεση του υπόδουλου, στη θέση και τη διάθεση του εξεγερμένου. Οι δράσεις κινούνται πάνω από την ύλη, πέρα από τα δόγματα και ωθούν τον άνθρωπο σε μια αντίληψη ελευθερωμένη. Η παράσταση δεν αρέσκεται να μιλήσει για κάτι που αφορά μόνο την εθνική ή κοινωνική έγερση αλλά και την προσωπική, την υπαρξιακή. Την επανάσταση, την αλλαγή σε προσωπικό επίπεδο, μια μικρή νίκη στη ζωή σου, την απελευθέρωση από κάτι που σε δεσμεύει.
• Το επόμενο έργο σας τι θα είναι;
Θα βγει πάλι από την Ιστορία, αλλά δεν έχει μορφοποιηθεί ακόμα στη συνεργασία μου με τους μουσικούς. Πάμε ένα βήμα παραπέρα, πάλι με focus στο παρελθόν που κουβαλάμε. Αυτή η εργασία δεν έκλεισε τον κύκλο της. Στο διάβα μου για το «’21» συναντήθηκα με πολλές ιδέες. Θα συνεχίσουμε με κάτι από τη σύγχρονη Ιστορία, πιο δυνατό, πιο ώριμο.
• Δύο έργα, δύο επιτυχίες. Πώς νιώθετε;
Πήρα μεγάλη χαρά, πίστη και κουράγιο. Μετά την πρώτη δουλειά μού δόθηκαν ευκαιρίες, έγιναν προτάσεις για κάτι διαφορετικό σε χώρους με καλύτερους όρους. Αλλά για μένα το «Τραγί» δεν είχε ολοκληρωθεί μέσα μου. Γι’ αυτό το ξανακάναμε και έκλεισε ο κύκλος των τριών χρόνων. Ακολούθησε το «’21». Αν δεν γινόταν αυτό δεν μπορούσε να γίνει τίποτε άλλο. Αυτό είναι το σίγουρο. Δεν πάσχω από την αγωνία της επιτυχίας. Η γείωση είναι απαραίτητη για να μη σε πάρει η μπάλα. Θεωρώ πολύ ωραία στιγμή τη συνάντηση με το gazARTE. Σ’ έναν μη θεατρικό χώρο, μια αίθουσα ανακαινισμένη και ηχητικά τέλειας απόδοσης, η παράσταση πήρε μια άλλη, ωραία διάσταση και αισθητική. Και οι τρεις μας, λόγος και μουσική, συνδιαλεγόμαστε με τον χώρο.
gazARTE (Βουτάδων 32-34, Γκάζι, τηλ.: 210 3460347) «Το ΄21». Σκηνοθεσία – Ερμηνεία – Σύνθεση κειμένων: Αρης Μπινιάρης. Σύνθεση – Ερμηνεία πρωτότυπης μουσικής. Τάκης Βαρελλάς (μπάσο). Βασίλης Γιασλακιώτης (τύμπανα).
