Η ιδέα της κατασκευής του πετρελαιαγωγού Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη εμφανίστηκε αρχικά το 1990, ως εναλλακτικός τρόπος μεταφοράς του ρωσικού πετρελαίου προς τη Μεσόγειο που θα συνέβαλλε στην αποσυμφόρηση του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων.
Για την υλοποίησή του υπογράφτηκε συμφωνία μεταξύ Ρωσίας-Βουλγαρίας-Ελλάδας στις 15/3/2007. Στη συνέχεια δημιουργήθηκε η κοινοπραξία Trans-Balkan Pipeline Β.V. στις 6/2/2008 στο Αμστερνταμ, όπου η Ρωσία είχε το 51%, ενώ η Ελλάδα και η Βουλγαρία από 24%.
Η αξία του πετρελαιαγωγού είχε υπολογιστεί στο 1 δισ. ευρώ. Το μήκος του θα ήταν 285 χιλιόμετρα και η δυναμικότητά του αρχικά θα ήταν 35 εκατ. τόνοι αργού πετρελαίου ετησίως και στη συνέχεια θα έφτανε μέχρι 50.
Τον Δεκέμβριο του 2011 η Βουλγαρία ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από το σχέδιο, συνεπικουρούμενη από τον Γ.Α. Παπανδρέου, ο οποίος δήλωνε ότι στη σύμβαση η Ρωσία είχε τη μερίδα του λέοντος και ακόμη ότι η όποια υλοποίηση θα δημιουργούσε περιβαλλοντικά προβλήματα. Από τότε μέχρι τώρα το θέμα αυτό ήταν παγωμένο και δεν συζητιόταν σχεδόν καθόλου.
Η Ρωσία, βέβαια, δεν εγκατέλειψε τις προσπάθειες επαναφοράς του.
Εκεί που φαινόταν ότι το σχέδιο αυτό έχει ατονήσει και απομακρύνθηκε από την ατζέντα των συνομιλιών μεταξύ των τριών χωρών, ξαφνικά ήρθε στην επιφάνεια.
Την προηγούμενη εβδομάδα ο πρόεδρος του ρωσικού πετρελαϊκού κολοσσού «Τράνσνεφτ», Νικολάι Τόκαρεφ, ανέφερε ότι το θέμα το επαναφέρει η αμερικανική Chevron.
Σε συνάντηση που είχε πρόσφατα, εκπρόσωποι της αμερικανικής εταιρείας έθεσαν το θέμα και μάλιστα εξέφρασαν την ετοιμότητά τους να συμμετάσχουν στην κατασκευή του πετρελαιαγωγού Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη.
Τι άλλαξε τελικά και εμφανίζεται αυτή η μεταστροφή στη συμπεριφορά της Chevron, όταν όλοι γνωρίζουν ότι το πάγωμα του σχεδίου επήλθε ύστερα από αμερικανική παρέμβαση;
Αντίθετα, η Ε.Ε. θεώρησε τότε ότι η μεταφορά αργού πετρελαίου από τη Μαύρη Θάλασσα με αγωγό ενισχύει την ασφάλεια εφοδιασμού και συμβάλλει στη μείωση των θαλάσσιων μεταφορών μέσω των κορεσμένων τουρκικών στενών.
Απ’ ό,τι φαίνεται, η εξέλιξη αυτή προέκυψε από καραμπόλα. Ερχεται να λύσει προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίσει μια άλλη κοινοπραξία, η Caspian Pipeline Consortium (CPC), η οποία μεταφέρει με αγωγό 28,5 εκατ. τόνους αργού πετρελαίου από το δυτικό Καζαχστάν και τη Ρωσία στο Νοβοροσίσκ της Μαύρης Θάλασσας.
Ο αγωγός αυτός διευρύνθηκε, και από τον επόμενο χρόνο θα μεταφέρει μέχρι 67 εκατ. τόνους. Αυτό θα οδηγήσει σε νέα μεγάλη συμφόρηση και καθυστερήσεις στη διέλευση από τα στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων.
Επίσης, ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι η Τουρκία, επειδή έχει το μονοπώλιο της διέλευσης, συχνά πυκνά αυξάνει τις ταρίφες.
Στην κοινοπραξία αυτήν η Ρωσία έχει το 31%, το Καζαχστάν το 20,75%, ενώ η Chevron το 15%. Σκοπός της αμερικανικής εταιρείας είναι ένα μέρος του πετρελαίου της CPC να μεταφέρεται στη Μεσόγειο από τον αγωγό Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη.
Αυτή η πρόταση της Chevron έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, πλην της Βουλγαρίας, η οποία επί κυβερνήσεων Μπόικο Μπορίσοφ εμφανίζεται ιδιαίτερα επιρρεπής σε αμερικανικές πιέσεις.
Η Chevron ανέλαβε να «μεταπείσει» τη βουλγαρική πλευρά, η οποία εμφανίζεται αδιάλλακτη.
Η Ρωσία τα προηγούμενα χρόνια, βλέποντας την αμετακίνητη στάση της Σόφιας, αναζητούσε άλλη διαδρομή.
H πρόεδρος της Ανω Βουλής της Ρωσίας (πρώην πρέσβης της Ρωσίας στην Ελλάδα) σε επίσημη επίσκεψή της στη Βουλγαρία στις 23/5/ 2012 είχε δηλώσει ότι η «Τράνσνεφτ» επεξεργάζεται πρόταση που θα προβλέπει, σε περίπτωση οριστικής άρνησης της Βουλγαρίας, ότι ο πετρελαιαγωγός θα καταλήγει στην Αλεξανδρούπολη μέσω Τουρκίας.
Υπάρχει και μια άλλη εκδοχή που υποστηρίζει ότι η στάση αυτή της Chevron έρχεται ως αποτέλεσμα της πρόσφατης ρωσο-αμερικανικής συνάντησης στο Σότσι, κατά την οποία εμφανίστηκαν σημάδια προσέγγισης.
Οπως και να έχουν τα πράγματα, η εξέλιξη αυτή αναβαθμίζει τον γεωστρατηγικό ρόλο της χώρας μας ως ενεργειακού κόμβου στην ευρύτερη περιοχή.
*οικονομολόγος – ειδικός σε θέματα Ανατολικής Ευρώπης
