Διεθνής Ημέρα Μουσείων σήμερα και τα συναφή ιδρύματα τη γιορτάζουν από το Σαββατοκύριακο με συναυλίες, προβολές ταινιών, θεατρικά δρώμενα, ξεναγήσεις, ομιλίες, εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και δεν συμμαζεύεται. Πολλές απ’ τις εκδηλώσεις θα συνεχιστούν ώς τις αρχές Ιουνίου και βάλε. Δεν γνωρίζω εάν παίχτηκε το παλιό, καλό φιλμ, στο οποίο η Ρένα Βλαχοπούλου περιέγραφε τη διαδρομή της γυναίκας στη ζωή με την αμίμητη ατάκα: «Ξεκινάμε μουσίτσες, γινόμαστε μούσες και καταλήγουμε μουσεία». Σε κάθε περίπτωση, οι συλλογές τις οποίες φιλοξενούν αποτελούν αναμμένες δάδες πολιτισμού, περιφανείς νίκες της μνήμης απέναντι στη λήθη.
Αναντιρρήτως τ’ Απεράθου της Νάξου, ο γενέθλιος τόπος μου, κατέχει ένα μοναδικό ρεκόρ. Στεγάζει όχι ένα, ούτε δύο, αλλά πέντε μουσεία, ίσως τα περισσότερα από κάθε άλλο χωριό στην υφήλιο. Το Αρχαιολογικό εις μνήμην του Μιχάλη Μπαρδάνη, διωκόμενου κομμουνιστή, όστις έπεισε τους βοσκούς της ανατολικής πλευράς του νησιού να του παραδίδουν τα κυκλαδικά ειδώλια και αγγεία που έβρισκαν στα χωράφια, και το Λαογραφικό, προς τιμήν του δικηγόρου Γιάννη Κατεινά, ο οποίος σκοτώθηκε από αγγλικά πυρά τον Δεκέμβρη του ’44, πολεμώντας στις γραμμές του εφεδρικού ΕΛΑΣ. Ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του Μανώλη Γλέζου, όπως και τα υπόλοιπα: Γεωλογικό, Φυσικής Ιστορίας, Εικαστικών Τεχνών.
Δεύτερη παγκόσμια πρωτοτυπία: Η Απείρανθος διαθέτει περί τους ενενήντα ζωγράφους, χώρια οι γλύπτες και οι λογής λογής καλλιτέχνες. Εκτός απ’ το Αρχαιολογικό, που υπάγεται ασφαλώς στο υπουργείο Πολιτισμού, τα ρέστα ανήκαν στην Κοινότητα, ώσπου πρώτα με τον «Καποδίστρια» και αργότερα με τον «Καλλικράτη» πέρασαν στη δικαιοδοσία του Δήμου. Συντηρούνται με εισιτήριο δύο ευρώ, με το οποίο βλέπει κανείς και τα πέντε, αλλά πρωτίστως με την αγάπη και το μεράκι των έντεκα γυναικών που εργάζονται σ’ αυτά επί δεκαετίες, ξεναγώντας τους επισκέπτες στα θαυμαστά εκθέματα και στην ψυχή του τόπου. Ως γνωστόν οι δήμοι, ελέω μνημονίων, πάσχουν από οικονομική δυσπραγία και, πολλοί απ’ αυτούς, από στενότητα οριζόντων.
Ακουσον άκουσον. Ο ΝΟΠΠΑΠΠΠΑ, αρκτικόλεξο νομικού προσώπου, το δ.σ. του οποίου διορίζεται από την εκάστοτε δημοτική αρχή, περιέχει πέντε ολόκληρα «πι», μα κατά τα φαινόμενα κανένα τους δεν παραπέμπει στον Πολιτισμό. Χωρίς να ρωτήσει κανέναν από τους ενδιαφερόμενους αποφάσισε να μεταφέρει τα τρία μουσεία στο, εντελώς ακατάλληλο, κτίριο του Πολιτιστικού Κέντρου μόνο και μόνο για να γλιτώσει τα νοίκια. Οι Απεραθίτες έχουν ξεσηκωθεί, καθώς η «αρπακολλατζίδικη μετακίνηση», όπως τη χαρακτηρίζουν, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στον μαρασμό και το κλείσιμό τους. Εντεκα φαμελιές θα εξαναγκασθούν να εγκαταλείψουν το χωριό, αφού οι πενιχρές αμοιβές των εργαζόμενων γυναικών συνεισφέρουν καθοριστικά στο οικογενειακό εισόδημα. Κατά τ’ άλλα η αποκέντρωση τους μάρανε. Θα επανέλθουμε.
