Νέα «πρόστιμα συμβιβασμού» καλούνται να πληρώσουν έξι από τις μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου για το γνωστό σκάνδαλο χειραγώγησης των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Προκειμένου να διευθετήσουν τις εναντίον τους κατηγορίες, οι βρετανικές Barclays, RBS, οι αμερικανικές JP Morgan, Citigroup και η ελβετική UBS συμφώνησαν να καταβάλουν στο αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης και διαφορετικές αμερικανικές και βρετανικές ρυθμιστικές αρχές περί τα 5,7 δισ. δολάρια.
Ετσι, μετά και τα πρόστιμα του περασμένου Νοεμβρίου, το συνολικό ποσό που οι τραπεζικοί κολοσσοί επωμίζονται για τη διευθέτηση των κατηγοριών για χειραγώγηση των ισοτιμιών fix στις αγορές συναλλάγματος αγγίζει πια τα 10 δισ. δολάρια. Από τις έξι τράπεζες, η Barclays θα πληρώσει το μεγαλύτερο πρόστιμο, συνολικά 2,3 δισ. δολάρια.
Το ποσό αυτό είναι βέβαια σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στον ύψους 5,3 τρισ. δολαρίων ημερήσιο τζίρο της παγκόσμιας αγοράς συναλλάγματος και στα περιθώρια κέρδους που έχουν οι συμμετέχοντες σε αυτήν.
Ανακοινώνοντας τα πρόστιμα, η Αμερικανίδα υπουργός Δικαιοσύνης Λορέτα Λιντς δήλωσε, πάντως, ότι το πρόστιμο είναι ανάλογο της ζημιάς που προκλήθηκε. Την κομπίνα έστησαν μια ομάδα επιφανών traders των τραπεζών, που αυτοαποκαλούνταν μεταξύ άλλων «οι παίκτες», «τρεις σωματοφύλακες», «ομάδα Α», «καρτέλ», «μαφία».
Χρησιμοποιώντας chatrooms στο διαδίκτυο και ειδική ορολογία επικοινωνίας στη συνεννόησή τους, οι παραπάνω καθόριζαν με διάφορους τρόπους και προς όφελος ιδίων και της τράπεζάς τους τις ισοτιμίες fix του συναλλάγματος, τις ισοτιμίες-δείκτη δηλαδή που δίνονται καθημερινά στις 13.15 και 16.00 από τις τράπεζες στην αγορά του Λονδίνου για τις μεταξύ των νομισμάτων τιμές.
Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες fix είναι σημαντικές, καθώς επηρεάζουν τους πάντες στον πλανήτη, από τον τουρισμό έως τις αυτοκινητοβιομηχανίες. Η αναγκαιότητά τους πηγάζει από το γεγονός ότι οι αγορές συναλλάγματος του πλανήτη δεν κλείνουν ποτέ, δεν υπάρχει ποτέ τιμή κλεισίματος για την καθημερινή σχέση μεταξύ των δύο νομισμάτων.
Οι ισοτιμίες fix διαμορφώνονται με βάση τις αγοραπωλησίες νομισμάτων που γίνονται σε διάστημα 60 δευτερολέπτων. Ομως το σύστημα δεν είναι και τόσο τέλειο. Στερείται την αναγκαία διαφάνεια και είναι εύκολο να χειραγωγηθεί αν οι traders γνωρίζουν τις παραγγελίες για τις πωλήσεις ή τις αγορές των ανταγωνιστών τους στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Αυτό άλλωστε έκαναν οι παραπάνω.
Μεταξύ Δεκεμβρίου 2007 και Ιανουαρίου 2013 αντάλλασσαν πληροφορίες για τις παραγγελίες των πελατών τους, ενώ παράλληλα προχωρούσαν σε παραπλανητικές συναλλαγές και πρακτικές πωλήσεων με απώτερο στόχο να διαμορφώσουν τις ισοτιμίες fix εκεί όπου επιθυμούσαν. Τα ντοκουμέντα αποκάλυψαν ποικιλία μορφών χειραγώγησης.
Μια μέθοδος ήταν η «building ammo». Ενας trader «έχτιζε» μια μεγάλη θέση σε ένα νόμισμα και την ξεφορτωνόταν λίγο πριν ή κατά τη διάρκεια της χρονικής περιόδου των 60 δευτερολέπτων – στην οποία διαμορφωνόταν η ισοτιμία fix, επιτυγχάνοντας το επίπεδο που ήθελε. Αλλη ήταν η συνεννόηση με traders ανταγωνιστριών τραπεζών να μείνουν έξω από τις συναλλαγές τη χρονική περίοδο διαμόρφωσης του fix.
Η αποκάλυψη του σκανδάλου και ο συμβιβασμός έρχεται αμέσως μετά τα πρόστιμα δισ. δολαρίων που οι τράπεζες κατέβαλαν για τη διευθέτηση των κατηγοριών χειραγώγησης του επιτοκίου της διατραπεζικής αγοράς. Και εγείρει φυσικά ερωτήματα για το αν τελικά ο κλάδος πήρε κάποιο μάθημα από την πληθώρα σκανδάλων στα οποία ενεπλάκη.
