Οι βιτρίνες των καταστημάτων γέμισαν από ηλεκτρονικά και κάθε είδους χάιτεκ γκατζετάκια για τα Χριστούγεννα. Ομως, μια ξεχωριστή έκθεση μας προσκαλεί να γυρίσουμε το ρολόι πολλές δεκαετίες, ακόμα και αιώνες πίσω, τότε που τα παιχνίδια ήταν πιο απλά, ίσως και πιο ανθρώπινα. Πρόκειται για την έκθεση «Toy Stories» στον Ελληνικό Κόσμο, με περισσότερα από 100 σπάνια και πολύτιμα παιχνίδια -όχι μόνο για τη χρηματική αλλά και για τη συναισθηματική τους αξία- από τη συλλογή του Ιδρύματος ΣΟΦΙΑ (Σύνδεσμος Οργανωμένων Φιλολογικών και Ιστορικών Αρχείων).
Οι επισκέπτες όλων των ηλικιών έχουν την ευκαιρία να ταξιδέψουν στην ιστορία μέσα από παιχνίδια που συντρόφευαν παιδιά, που διατηρήθηκαν σε μετακινήσεις πληθυσμών, επιβίωσαν από πολέμους και καταστροφές και έγιναν συλλεκτικά. Παιχνίδια από άσημους κατασκευαστές, αλλά και από φημισμένες εταιρείες. Χειροποίητα, από ευτελή υλικά ή πρωτοποριακά για την εποχή τους.
Τα νοσταλγικά εκθέματα δεν αντικατοπτρίζουν μόνο τεχνολογικές εξελίξεις. Συχνά αποκαλύπτουν βιώματα και μυστικά. Από τα πιο παλιά είναι μια κούκλα 135 ετών, με εκφραστικά μπλε γυάλινα μάτια, τρυπημένα αυτιά και μακριά ξανθά μαλλιά, η Jumeau Carrier-Belleuse Triste. Κατασκευάστηκε το 1879 από τον Καριέ-Μπελέζ, γλύπτη του Γάλλου αυτοκράτορα, ο οποίος χρησιμοποίησε ως μοντέλο ένα πορτρέτο του βασιλιά Ερρίκου της Ναβάρας σε ηλικία τεσσάρων ετών. Στη συνέχεια έγινε η αγαπημένη κούκλα για τις αδελφές Οακί, ο πατέρας των οποίων ήταν ο εφευρέτης του σμυριδόπανου.
Δύο αρκουδάκια, τα Pat και Nora (το πρώτο μαύρο, το δεύτερο ανοιχτόχρωμο με πλεκτό πουλόβερ, μπότες και ομπρέλα), χρονολογούνται από το 1910. Ανήκαν στην Αγγλιδούλα Κάθλιν Ελινορ Φίλιπς, η οποία πολύ ζωντανά κατέγραψε τις καλοκαιρινές της διακοπές στο Κεντ, στο σημειωματάριο που τα συνόδευε: «Σάββατο 12 Αυγούστου 1914. Η Πάμελα ήρθε για τσάι και μετά φτιάξαμε μερικά ρούχα για τα αρκουδάκια μας…».
Πανέμορφη είναι η συλλογή με τσίγκινα παιχνίδια, στα οποία η Γερμανία υπήρξε πρωτοπόρος, ήδη από το 1850, όταν αυτά ήταν ακόμα ζωγραφιστά, πριν γίνει η μετάβαση στη λιθογραφία και η Γαλλία και η Αγγλία μπουν δυναμικά στην παγκόσμια αγορά. Μπορούμε να θαυμάσουμε το τσίγκινο πλοίο Arnold 4 Funnell Liner με κουρδιστή μηχανή (1930) που αντιπροσωπεύει τη χρυσή εποχή των πολυτελών κρουαζιερόπλοιων. Από την ίδια δεκαετία προέρχονται ένα κουρδιστό παιχνίδι της γερμανικής εταιρείας Schuco που αναπαριστά τον Τσάρλι Τσάπλιν, ένα πανέμορφο καρουζέλ με άλογα και αναβάτες, ένας κουρδιστός Μίκυ Μάους ντυμένος καουμπόι, κ.ά.
Στην Ιαπωνία, τη δεκαετία του ’50 κατασκευάστηκε από τη Masudaya ο πολύχρωμος γορίλας με βέλη που λειτουργεί με μπαταρίες κι ένα σπάνιο μοβ ρομπότ από τη διάσημη «Συμμορία των πέντε», που κυριάρχησε στη διαστημική δεκαετία του ’60. Πόσοι γνωρίζουν ότι η λέξη ρομπότ προέρχεται από το σλαβικό robota, που σημαίνει εργασία; Καθιερώθηκε ως όρος από τον Τσέχο θεατρικό συγγραφέα Κάρελ Τσάπεκ στο έργο «Διεθνικά ρομπότ του Ρόσουμ», όπου σατιρίζει την εξάρτηση της κοινωνίας από τους μηχανικούς εργάτες (ρομπότ) που τελικά εξοντώνουν τους δημιουργούς τους. Ποιος επίσης φαντάζεται ότι τα γλυκύτατα αρκουδάκια teddybear οφείλουν το όνομά τους στον Αμερικανό πρόεδρο Θίοντορ Ρούσβελτ;
Αν έχετε τέτοιες απορίες, στην «Toy Stories» θα βρείτε τις απαντήσεις: Γιατί οι μικρές αρχαίες Ελληνίδες όταν μεγάλωναν αφιέρωναν στις θεές τις κούκλες τους; Γιατί τα στρατιωτάκια από μολυβένια έγιναν πλαστικά; Πότε η Μπάρμπι γνώρισε τον Κεν; Πόσο γρήγορα τρέχει ένα matchbox και από πότε το ποδόσφαιρο παίζεται πάνω σε τραπέζι;
Ιnfo:
διάρκεια μέχρι 5 Μαρτίου, στον Ελληνικό Κόσμο (Πειραιώς 254 -Ταύρος, τηλ. 212 2540000. Είσοδος: Ενήλικες 5 €, παιδιά 3 €.
