Ουκρανία: Γιατί ο Ζελένσκι βγαίνει πληγωμένος από την εσωτερική κρίση – Το «δίλημμα» που έγινε γκάφα

Στις αρχές της εβδομάδας και ενώ χιλιάδες Ουκρανοί διαμαρτύρονταν σε μια σειρά από πόλεις της χώρας για την απόφαση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αποπέμψει τον 35χρονο και ιδιαίτερα δημοφιλή υπουργό Αμυνας, Μιχαήλ Φεντόροφ, ο ανεξάρτητος δημοσιογράφος Ντένις Τρουμπετσκόι έγραφε ότι με την απόφασή του να διατηρήσει στη θέση του τον «παλαιάς κοπής» αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων, Ολεξάντρ Σίρσκι, έδειχνε να χάνει τον έλεγχο της κατάστασης.

Και προειδοποιούσε ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίαςδεν μπορεί τώρα να απομακρύνει από τη θέση του τον 60χρονο στρατηγό εν μέσω πολέμου, γιατί αυτό θα έδειχνε ότι υποκύπτει στην «πίεση του δρόμου». Τελικά ο Ζελένσκι κατάφερε να τους διώξει και τους δύο με έναν τρόπο που και στις δύο περιπτώσεις έμοιαζε με χοντροκομμένο λάθος.

Το δίλημμα έγινε γκάφα

Ετσι το «δίλημμα του Ζελένσκι» για το οποίο είχαν γράψει κάποιοι στην αρχή μετατρεπόταν σε γκάφα του Ζελένσκι, και μάλιστα διπλή, την ώρα που οι Ευρωπαίοι συνεχίζουν να μιλούν για ουκρανικές επιτυχίες και προσπαθούν (ανεπιτυχώς και αυτοί) να εντείνουν την πίεση προς τη Μόσχα. Ειδικά στη Γερμανία, βασικό χρηματοδότη του Κιέβου από τη στιγμή που στον Λευκό Οίκο εισήλθε ο Τραμπ, έψαχναν με προφανή αμηχανία έναν τρόπο για να ξεχαστεί όσο το δυνατόν γρηγορότερα το… ατυχές περιστατικό.

Το παράδοξο της υπόθεσης είναι ότι και οι δύο αποπεμφθέντες έφυγαν μετά πολλών επαίνων για τη θητεία τους, αν και οι απόψεις τους για τη στρατηγική του πολέμου απέχουν όσο η νύχτα με τη μέρα και δεν το είχαν άλλωστε ποτέ κρύψει, κάνοντας τη διαφωνία τους δημόσια. Ο νεαρός Φεντόροφ, οπαδός της τεχνολογίας, πιστεύει στη δύναμη των drones και του ηλεκτρονικού πολέμου, ενώ ο πολύ παλαιότερος, «σοβιετικής σχολής» Σίρσκι πιστεύει στην αποτελεσματικότητα των επίγειων δυνάμεων, με όσες απώλειες μπορεί αυτή να συνεπάγεται.

Ηταν λοιπόν σαφές ότι μεταξύ υπουργείου και Γενικού Επιτελείου υπήρχε ένα χάσμα, το οποίο ο Ζελένσκι δεν κατάφερε ποτέ να γεφυρώσει. Ενα χάσμα που προφανώς και προκαλεί προβλήματα και δυσλειτουργίες και στην πράξη. Δεν είναι φυσικά μόνο θέμα προσώπων. Η ουκρανική κοινωνία, όπως άλλωστε και η ρωσική, μπορεί να μη βγαίνει στους δρόμους να διαμαρτυρηθεί κατά του πολέμου, αλλά και οι δύο έχουν κουραστεί και τραυματιστεί βαθιά αυτά τα τεσσεράμισι χρόνια.

Ο ρόλος των συμμάχων

Ο Ζελένσκι μοιάζει αδύναμος να το αποδεχτεί ή απλώς είναι υποχρεωμένος να κάνει ότι δεν το βλέπει επειδή πιέζεται και από τους «πρόθυμους συμμάχους», που κάποιες φορές δείχνουν να τον ξεπερνούν σε πολεμική ανδρεία… στα λόγια και τον παρακινούν να συνεχίσει. Αυτό δεν σημαίνει βεβαίως ότι ο Ουκρανός πρόεδρος λειτουργεί κατ’ εντολήν τρίτων. Αλλά οι Ευρωπαίοι έχουν ταυτιστεί τόσο πολύ μαζί του που έχουν υποχρεωθεί να παραβλέψουν και άλλες αυταρχικές αποφάσεις του σε σχέση με επιλογές προσώπων, καταγγελίες για σκάνδαλα διαφθοράς στο πολύ στενό του περιβάλλον και κάποιες εθνικιστικές αποφάσεις, σαν αυτή που απειλεί να διαλύσει τη μέχρι πρότινος ακλόνητη συμμαχία με τη γείτονα Πολωνία.

Σε αυτούς που δικαίως επισημαίνουν ότι μια κατάπαυση του πυρός και κυρίως μια διαρκής ειρήνη είναι αδύνατη όσο υπάρχει ο Πούτιν, θα μπορούσε κανείς να αντιτείνει ότι και ο Ζελένσκι κάνει συχνά ό,τι μπορεί για να διευκολύνει τον Ρώσο «ηγεμόνα» να παίζει με επιτυχία αυτόν τον ρόλο.

O Oυκρανός πρόεδρος μιλάει τώρα για αναδιοργάνωση του στρατεύματος και για μια καλύτερη συνεργασία υπουργείου Αμυνας και Γενικού Επιτελείου. Το ερώτημα που δεν του θέτουν, τουλάχιστον δημόσια, οι Ευρωπαίοι είναι αν συνεχίζει να πιστεύει στη «νίκη» ή αν και σε ποιον βαθμό επιδιώκει μια συμφωνία ειρήνης, που δεν μπορεί να προκύψει δίχως συμβιβασμούς. Η αντιπαράθεση για τη στρατηγική στον πόλεμο που συντάραξε για αρκετές μέρες την Ουκρανία παραμερίζει ξανά αυτό το ερώτημα, αναμένοντας τελική απάντηση. Για ακόμα μία φορά στο Κίεβο προτεραιότητα μοιάζει να είναι η προσωπική ανασύνταξη του προέδρου της χώρας και όχι μια μακροπρόθεσμη στρατηγική ειρήνης. Το ερώτημα που βάζουν στο τραπέζι οι αρμόδιοι για τη χάραξη της στρατηγικής είναι απλώς «περισσότερη τεχνολογία και λιγότερη αιματοχυσία;». Αλλά οι «επιτυχίες» για τις οποίες μιλούν και στη Δύση δεν δείχνουν να επισπεύδουν το τέλος του πολέμου, αντιθέτως επιμηκύνουν τη διάρκειά του, συντηρώντας ελπίδες νίκης.

Και στο παρελθόν έχει φανεί ότι κάθε φορά που ο Ζελένσκι έμοιαζε στριμωγμένος αναζητούσε τη διαφυγή στην εντατικοποίηση της σύγκρουσης. Το γεγονός ότι βγαίνει πληγωμένος από αυτή την υπόθεση δεν είναι απαραιτήτως ό,τι καλύτερο για την Ουκρανία, τόσο στο άμεσο μέλλον όσο και μεσοπρόθεσμα.

Θα μπορούσε κανείς με μια δόση υπερβολής να θέσει το ερώτημα αν υπάρχει τελικά κανείς που θα μπορούσε να «απολύσει» τον Ζελένσκι. Προς το παρόν, το ερώτημα αυτό δεν τίθεται. Ακριβώς γιατί αυτοί που θα καλούνταν να το απαντήσουν είναι απρόθυμοι να το συζητήσουν. Και δεν βρίσκονται εντός της Ουκρανίας, αλλά δυτικότερα.