Πλήρη αποτυχία του αρχικού σχεδιασμού για το ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) δείχνουν τα στοιχεία για την πρόοδο και τις διαδοχικές αναθεωρήσεις του. Σημαντικά έργα βασικών υποδομών και τεχνολογικής αναβάθμισης «ναυάγησαν» ολοκληρωτικά (απεντάχθηκαν), ενώ πολλά άλλα γνώρισαν σημαντικές περικοπές στο αντικείμενο και στον προϋπολογισμό τους.
Καθώς στην πορεία της υλοποίησης επικράτησε ο πανικός λόγω των μεγάλων καθυστερήσεων, η κυβέρνηση και ο αρμόδιος αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης επέλεξαν την αντικατάσταση έργων ή δράσεων με δράσεις «καταναλωτικού» χαρακτήρα, που δεν αφήνουν κανένα απολύτως ίχνος μόνιμων υποδομών ή αναβάθμισης υπαρχουσών υποδομών, με μόνο κριτήριο να απορροφηθούν πόροι όπως όπως.
Έτσι, 5 (!) διαδοχικές αναθεωρήσεις του ελληνικού Σχεδίου (με τις υπ’ αριθμ. 15831/23, 11858/24, 17055/24, 11101/25 και 15754/25 Εκτελεστικές Αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου) οδήγησαν στο εξής αποτέλεσμα: 128 μέτρα (το 65,5%) βρίσκονται εκτός αρχικού στόχου – από αρκετά (42), μέχρι πολύ (66) ή και πλήρως (20 έργα που απεντάχθηκαν).
Μέτρα που απεντάχθηκαν εντελώς
Παραθέτουμε μερικά εύγλωττα παραδείγματα:
● Μέτρο 16898 – Έργα ύδρευσης (290 εκατ.)
● Μέτρο 16954 – Παρεμβάσεις για την αναβάθμιση και αναδιάταξη του συστήματος και των υποδομών του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου [130 εκατομμύρια σε έργα για την αναβάθμιση της υφιστάμενης σιδηροδρομικής υποδομής ανωδομής, ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα, σηματοδότηση, τηλεπικοινωνίες, ηλεκτροδότηση και άλλες δραστηριότητες. Η επένδυση χωρίζεται σε τρία υποέργα: 1) Κεντρικός άξονας δικτύου (Κεντρική Ελλάδα Πειραιάς – Αθήνα – Θεσσαλονίκη – βόρεια σύνορα) 2) Άξονας Μακεδονίας – Θράκης (Βόρεια Ελλάδα) 3) Άξονας Αεροδρόμιο Αθήνας – Κιάτο (Αττική και Πελοπόννησος)]
● Μέτρο 16909 – Υποδομή Θέσπιση στρατηγικής εθνικής διαχείρισης κινδύνου καταστροφών (74 εκατομμύρια, Δημιουργία ενός στρατηγικού εθνικού κέντρου διαχείρισης κινδύνου καταστροφών στα κτίρια «Άτλαντας» και «Φάρος», Παράδοση τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού για τα 13 περιφερειακά κέντρα επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας, Κατασκευή νέων κτιριακών εγκαταστάσεων και εξοπλισμός γραφείου για τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, για την Πολιτική Προστασία και το Πυροσβεστικό Σώμα κ.ο.κ.)
● Μέτρο 16283 – Υλοποίηση περιφερειακών κέντρων επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας (ΠΕΚΕΠΠ) μέσω ΣΔΙΤ (19 εκατ.)
● Μέτρο 16834 – Ανάπτυξη δικτύων 5G που παρέχουν κάλυψη όλων των ελληνικών αυτοκινητόδρομων (160 εκατομμύρια)
●Μέτρο 16962 – Υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών (30 εκατομμύρια)
● Μέτρο 16945 – Δημιουργία μονάδων παιδικής μέριμνας εντός μεγάλων επιχειρήσεων (15 εκατομμύρια)
● Μέτρο 16621 – Εξωστρέφεια του οικοσυστήματος έρευνας και καινοτομίας της Ελλάδας (3 εκατ.)
● Μέτρο 16950 – Ηλεκτρονικά διόδια (90 εκατομμύρια για «την ανάπτυξη ενός αξιόπιστου, οικονομικού και φιλικού στους χρήστες διαλειτουργικού συστήματος ηλεκτρονικών διοδίων στην Ελλάδα. Διασφαλίζει τη διαθεσιμότητα διαφορετικών επιλογών για αυτόματες ηλεκτρονικές πληρωμές, έναν δίκαιο και διαφανή μηχανισμό χρέωσης διοδίων, βελτιωμένη ροή οχημάτων και θέτει τα θεμέλια για ενισχυμένες υπηρεσίες και διαλειτουργικότητα με άλλες ευρωπαϊκές χώρες)
Παρατηρούμε ότι πρόκειται για έργα βασικών υποδομών και τεχνολογικής αναβάθμισης. Ειδικά η απένταξη των έργων για την ύδρευση και τον σιδηρόδρομο συνιστά εθνικό έγκλημα.
Μεγάλες μειώσεις στόχων
Σε άλλα έργα (ψηφιακής, πράσινης και ενεργειακής αναβάθμισης, αλλά και κοινωνικού χαρακτήρα) καταγράφεται σημαντική μείωση στόχων:
● Έργο 16872, προϋπολογισμού 1,2 δισ. Ενεργειακή ανακαίνιση κτιρίων κατοικιών: Αφαίρεση του ορόσημου 25 για την ολοκλήρωση παρεμβάσεων για την επίτευξη εξοικονόμησης ενέργειας για τουλάχιστον 50.000 ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά (Πρόγραμμα «Απόλλων»). Μείωση σημαντική του στόχου ανακαίνισης ενεργειακής απόδοσης για 83.400 κατοικίες (από 105.000).
● Έργο 16913, προϋπολογισμού 690 εκατομμυρίων. Μεταρρύθμιση: Νέα στρατηγική για τη διά βίου μάθηση: εκσυγχρονισμός και αναβάθμιση του ελληνικού συστήματος αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης. Ο αρχικός ποσοτικός στόχος των 500.000 συμμετεχόντων μειώθηκε στις 350.000.
● Έργο 16778, προϋπολογισμού 583,17 εκατομμυρίων. Επένδυση: Ψηφιοποίηση αρχείων και συναφών υπηρεσιών. Οι ποσοτικοί στόχοι περιορίστηκαν σε «ψηφιοποίηση 1,15 δισ. σελίδων» (από 1,68 δισ. σελίδες) και «πιλοτική εφαρμογή ασφαλούς αποθήκευσης 1.440.000 αρχειοθηκών (από 65.000.000) που περιέχουν φυσικούς φακέλους σε άλλα αρχεία του δημόσιου τομέα», μέχρι το τέλος του 2025.
● Έργο 16289, προϋπολογισμού 471,03 εκατομμυρίων – Στρατηγική αριστείας στα πανεπιστήμια και καινοτομία. Εκτεταμένη -και εμβληματική- μείωση αρχικού στόχου μέτρου. Σημειώνεται επίσης πως πέρα από την απένταξη του «Trust your stars», με άλλες δύο κυβερνητικές αποφάσεις στις 28/4/2026 αφαιρέθηκαν από το ΤΑΑ δύο ακόμα έργα στο πλαίσιο του μέτρου και συγκεκριμένα το «SUB1.2. Επισκέπτες Καθηγητές/Επισκέπτες Ερευνητές», καθώς και το «Sub3. Βιομηχανικά Διδακτορικά / Industrial PhD».
● Μέτρο 16911, προϋπολογισμού 150 εκατομμυρίων. Επένδυση: Εναέρια μέσα για τη διαχείριση κρίσεων. Αφαιρέθηκαν 7 Canadair, 11 Air Tractor, τα ελικόπτερα βαρέων μεταφορών, η αναβάθμιση των 2 Super Puma! Σήμερα προβλέπεται να παραδοθούν 2 ιατρικά ελικόπτερα, 2 μεσαία πυροσβεστικά ελικόπτερα και 1 ελικόπτερο για τη διαχείριση συμβάντων!
● Έργο 16628, προϋπολογισμού 452 εκατομμυρίων. Μέτρο 16628 – Επένδυση: Αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδας Ε-65: Τρίκαλα – Εγνατία Οδός, ποιοτική μείωση του αρχικού στόχου του συγκεκριμένου μέτρου. Αρχικά προβλεπόταν η πλήρης κατασκευή (κεντρικός δρόμος, δρόμοι εξυπηρέτησης/δρόμοι σύνδεσης και συμπληρωματικές εργασίες) συνολικού μήκους 70 χλμ. του βόρειου τμήματος του αυτοκινητοδρόμου E65 και η ολοκλήρωσή του τον Ιούνιο του 2025. Δεν γίνεται πλέον λόγος για «ολοκλήρωση» αλλά για απλή «εκτέλεση κατασκευαστικών εργασιών στο τμήμα Τρίκαλα – Εγνατία του Αυτοκινητοδρόμου Ε65, που είναι αναγκαία για τη λειτουργία του αυτοκινητοδρόμου».
● Έργο 16630, προϋπολογισμού 427 εκατομμυρίων. Επένδυση: Βόρειος Οδικός Αξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ). Μετά τις αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις, προφανώς και δεν προβλέπεται πλέον, ούτε εδώ, καμία ολοκλήρωση εργασιών. Αντίθετα, τα ορόσημα του μέτρου προβλέπουν πια τα εξής για τα 3 υποέργα μέχρι τα τέλη του 2025:
α. Για το υποέργο 2 (Χερσόνησος-Νεάπολη), αντί για ολοκλήρωση και θέση σε λειτουργία που προβλέπονταν αρχικά στο ορόσημο 262, τώρα προβλέπεται στο ορόσημο 262α η «εκτέλεση των ακόλουθων εργασιών: i) όλων των σχεδίων και των ερευνών του υποέργου, ii) Φάση Α και Β’ των εργασιών εκσκαφής και προσωρινής υποστήριξης των σηράγγων Τ1 και Τ2, iii) γέφυρα C6».
β. Για το υποέργο 3 (Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος), αντί για ολοκλήρωση και θέση σε λειτουργία που προβλέπονταν αρχικά στο ορόσημο 262, τώρα προβλέπεται στο ορόσημο 262 η «κατασκευή του τμήματος από το τέρμα της περιφερειακής οδού Νεάπολης έως την αρχή της περιφερειακής οδού Αγίου Νικολάου».
γ. Και για το υποέργο 1 (Χανιά-Ηράκλειο), αντί για ολοκλήρωση εργασιών που αντιστοιχούν στο 15% του κόστους του έργου και προβλέπονταν αρχικά στο ορόσημο 262, τώρα προβλέπεται στο ορόσημο 262 απλά η «εκτέλεση των ακόλουθων εργασιών: 1. Ολες οι εργασίες στις υφιστάμενες παρακαμπτήριες οδούς εκτός των ηλεκτρομηχανικών εγκαταστάσεων (όπως στύλοι φωτισμού αυτοκινητοδρόμων, ανακλαστικές πινακίδες σήμανσης, καλώδια τροφοδοσίας) ως εξής: i) παρακαμπτήρια οδός Χανίων (1Y, 2Y), μήκος τμημάτων: 8,0 km, ii) παρακαμπτήρια οδός Ρεθύμνου (10Y, 11Y), μήκος τμημάτων: 6,8 km και iii) παρακαμπτήρια οδός Ηρακλείου (23Y), μήκος τμήματος: 8,5 km. Τα έργα της Γεωγραφικής Ενότητας 23Υ δεν περιλαμβάνουν την κατασκευή της σήραγγας Κακού Ορους. 2. Εργασίες εκσκαφής και προσωρινής υποστήριξης συνολικού μήκους 600 m στη σήραγγα Τ1 (Τμήμα Σούδα-Βρύσες, υποτμήμα 4N, κόμβος Πλατανίου-ανατολικός κόμβος Απτέρων). 3. Παρεμβάσεις οδικής ασφάλειας σε 280 τοποθεσίες». Συμπέρασμα: Διαφαίνεται σημαντική ποιοτική και ποσοτική μείωση του αρχικού στόχου του συγκεκριμένου μέτρου.
● Έργο 16706, προϋπολογισμού 375 εκατομμυρίων. Επένδυση: Ψηφιακός μετασχηματισμός των ΜμΕ. Διαφαίνεται σημαντική, ποσοτική και ποιοτική, μείωση αρχικού στόχου μέτρου. Αρχικά προβλεπόταν στο πλαίσιο του υποέργου 4: αναβάθμιση ή αντικατάσταση 500.000 ταμειακών μηχανών με λύσεις που βασίζονται σε υπολογιστή, αντικατάσταση 100.000 παλαιών συστημάτων POS (παροχή πιστοποιητικού από τους δικαιούχους σχετικά με την ενσωμάτωση νέας τεχνολογίας / προϊόντος / απόδειξης πληρωμής που πιστοποιεί την αγορά προϊόντων και υπηρεσιών). Σήμερα προβλέπονται 190.000 ταμειακές μηχανές νέες, αναβαθμισμένες ή αντικατασταθείσες με λύσεις που βασίζονται σε υπολογιστή και 45.000 συστήματα POS νέα, αντικατασταθέντα ή αναβαθμισμένα, με χρηματοδότηση από σύστημα κουπονιών (voucher).
● Έργο 16626, προϋπολογισμού 317 εκατομμυρίων. Προβλεπόταν: α) καινοτομία και πράσινη μετάβαση στη μεταποίηση γεωργικών προϊόντων, β) εκσυγχρονισμός του πρωτογενούς τομέα, γ) ανάπτυξη του πράσινου τουρισμού, δ) αναδιάρθρωση καλλιεργειών και ε) γενετική βελτίωση ζώων. Ενώ στο ορόσημο 314 προβλεπόταν μέχρι τα τέλη του 2025 η «ολοκλήρωση του οικονομικού μετασχηματισμού στον γεωργικό τομέα», με «Λογιστικό κλείσιμο όλων των συνιστωσών: 1. Καινοτομία και πράσινη μετάβαση στη μεταποίηση γεωργικών προϊόντων 2. Εκσυγχρονισμός του πρωτογενούς τομέα 3. Πράσινος αγροτουρισμός 4. Αναδιάρθρωση καλλιεργειών 5. Γενετική βελτίωση ζώων» και «περάτωση του έργου με την έκδοση πιστοποιητικών ελέγχου από δικαιούχους με την έγκριση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης».
Με την αναθεώρηση του Δεκεμβρίου 2025 στον τίτλο του μέτρου προστέθηκε, λίγους μήνες πριν λήξει το ΤΑΑ, το «και στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας». Επίσης το μόνο που προβλέπει πλέον το ορόσημο 314 είναι ξαφνικά «Εκτέλεση 350 έργων». Ούτε λέξη παραπάνω. Ούτε «ολοκλήρωση», ούτε φυσικά οποιοσδήποτε ποιοτικός δείκτης με «πιστοποιητικά ελέγχου με την έγκριση του Υπουργείου». Και ξέρουμε καλά πόσο σημαντική είναι η πιστοποίηση ολοκλήρωσης έργων στον αγροτικό τομέα. Διαφαίνεται ποιοτική μείωση του αρχικού στόχου του συγκεκριμένου μέτρου.
● Έργο 16831, προϋπολογισμού 300 εκατομμυρίων. Επένδυση: Produc-E Green. Το ορόσημο 55 για τα 8.000 δημόσια προσβάσιμα σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων δεν υπάρχει πλέον στο «Ελλάδα 2.0». Συμπέρασμα: Διαφαίνεται σημαντική (ποσοτική και ποιοτική) μείωση του αρχικού στόχου του μέτρου.
Πέντε διαδοχικές αναθεωρήσεις του ελληνικού Σχεδίου οδήγησαν στο εξής αποτέλεσμα: 128 μέτρα (το 65,5%) βρίσκονται εκτός αρχικού στόχου – από αρκετά (42) μέχρι πολύ (66) ή και πλήρως (20 έργα που απεντάχθηκαν)
-320x213.png)
