Έκθεση Κομισιόν: Κριτική «χάδι» για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα

Δεν έκανε το χατίρι η Κομισιόν στην ελληνική κυβέρνηση που ήθελε να παρουσιάσει ένα ακόμα success story, μειώνοντας τις συστάσεις για το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα. Τέσσερις ήταν οι συστάσεις το 2025, τέσσερις είναι και τώρα.

Ωστόσο, στην έκθεση για το Κράτος Δικαίου που παρουσιάστηκε σήμερα στις Βρυξέλλες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεχίζει την κριτική-χάδι στο Μαξίμου, δίνοντας έμφαση σε όσα έχει κάνει και όχι σε όσα δεν έχει ακόμα προχωρήσει. Μπορεί σε κάθε σημείο (σχεδόν) να υπάρχει μια κριτική, ωστόσο το αποτύπωμα είναι θετικό.

Οι συστάσεις για την Ελλάδα είναι στην ουσία οι ίδιες με τις περυσινές. Η αναφορά στο σκάνδαλο των υποκλοπών καταγράφει ότι η υπόθεση είναι στις δικαστικές αρχές, η υπόθεση των Τεμπών δεν αναφέρεται καν και η δολοφονία Καραϊβάζ έχει ξεχαστεί.

Στην ουσία, ελάχιστες αιχμές συμπεριλαμβάνονται στην έκθεση και αυτές αφορούν στη λειτουργία της Δικαιοσύνης και την ψηφιοποίηση. Πιο έντονη είναι η κριτική σχετικά με τα αιτήματα πρόσβασης σε έγγραφα που «έχουν εγείρει ανησυχίες των ενδιαφερόμενων μερών στην Ελλάδα».

Αναλυτικά οι συστάσεις, όπως τις παρουσιάζει η Κομισιόν, είναι οι εξής:

• Έχει σημειωθεί περιορισμένη πρόοδος στη δημιουργία ενός ισχυρού ιστορικού διώξεων και τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, καθώς έχει δημιουργηθεί το νομικό πλαίσιο για ένα ψηφιακό μητρώο υποθέσεων διαφθοράς και το μητρώο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2027. Ωστόσο, καθώς ο αριθμός των διώξεων και των τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς υψηλού επιπέδου, παραμένει χαμηλός, συνιστάται στην Ελλάδα να συνεχίσει τις προσπάθειες για τη δημιουργία ενός ισχυρού ιστορικού διώξεων και τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς υψηλού επιπέδου.
• Έχει σημειωθεί μόνο περιορισμένη πρόοδος στη βελτίωση του πλαισίου άσκησης πίεσης (lobbying), καθώς δεν έχει θεσπιστεί καμία νομοθεσία που να διευρύνει τον ορισμό του εκπροσώπου συμφερόντων, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη μέτρα εφαρμογής και δραστηριότητες ευαισθητοποίησης. Ως εκ τούτου, συνιστάται στην Ελλάδα να βελτιώσει το πλαίσιο άσκησης πίεσης (lobbying), μεταξύ άλλων με την αναθεώρηση του ορισμού του εκπροσώπου συμφερόντων και τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής.
• Έχει σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στην ενίσχυση των νομοθετικών και μη νομοθετικών εγγυήσεων για τη βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας των δημοσιογράφων, ιδίως όσον αφορά τις καταχρηστικές αγωγές, καθώς έχουν ληφθεί πρόσθετα μέτρα και ολοκληρώνεται το σχέδιο νομοθεσίας κατά του SLAPP. Συνεπώς, συνιστάται στην Ελλάδα να ολοκληρώσει το έργο της ενίσχυσης των νομοθετικών και μη νομοθετικών εγγυήσεων για τη βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας των δημοσιογράφων, ιδίως όσον αφορά τις καταχρηστικές αγωγές, σύμφωνα με το Μνημόνιο Συνεργασίας που έχει υιοθετηθεί και λαμβάνοντας υπόψη τα ευρωπαϊκά πρότυπα για την προστασία των δημοσιογράφων.
• Έχει σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στην ανάπτυξη ενός δομημένου διαλόγου με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) και στην απλούστευση των απαιτήσεων καταχώρισης με σκοπό τη διατήρηση ενός ανοιχτού πλαισίου λειτουργίας τους, δεδομένου ότι έχει τεθεί το πλαίσιο για έναν δομημένο διάλογο με τις ΟΚΠ και έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για τη μείωση των απαιτήσεων τεκμηρίωσης και την απλοποίηση των διαδικασιών. Δεδομένου ότι ο δομημένος διάλογος δεν έχει ακόμη γίνει τακτικός και βιώσιμος και το πλαίσιο καταχώρισης παραμένει κατακερματισμένο, συνιστάται στην Ελλάδα να εντείνει τις προσπάθειες για την εδραίωση ενός τακτικού και βιώσιμου δομημένου διαλόγου με τις ΟΚΠ και να απλοποιήσει τις απαιτήσεις καταχώρισης με σκοπό τη διατήρηση ενός ανοιχτού πλαισίου λειτουργίας τους.