Διασφάλιση ή χειραγώγηση;

Καλώς εχόντων των πραγμάτων, ο οικοδεσπότης της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, Ερντογάν, θα φύγει με μπόνους δύο νέα συμμαχικά στρατηγεία με Τούρκο διοικητή και με έδρα τον Βόσπορο και τα Αδάνα. Μένει να επιβεβαιωθεί στην πράξη η αποτρεπτική εμβέλεια των υπό ίδρυση νατοϊκών στρατηγείων στην περίπτωση νέων θερμών επεισοδίων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Η ίδρυση των δύο στρατηγείων στέλνει ένα αμφίσημο μήνυμα: Οι απειλές για την ασφάλεια της Τουρκίας που προκύπτουν από διακεκαυμένη περιοχή της Μέσης Ανατολής εντάσσονται στον επιχειρησιακό σχεδιασμό του ΝΑΤΟ, με την Άγκυρα να αποδέχεται τους περιορισμούς που συνεπάγεται ο λειτουργικός αυτοματισμός του στρατιωτικού σκέλους του ΝΑΤΟ. Πώς όμως η Άγκυρα θα συνδυάσει τον ηγετικό νατοϊκό της ρόλο στη Μαύρη Θάλασσα με την ουδετερότητα στη σύγκρουση ΝΑΤΟ – Ουκρανίας;

Η πρόκληση με την ίδρυση των δύο στρατηγείων δεν είναι επιχειρησιακή – λειτουργική αλλά πρωτίστως πολιτική. Η Τουρκία μέσω του ΝΑΤΟ θα επιχειρήσει να αναδείξει ως πρόκληση που αφορά το σύνολο της συμμαχίας κάθε σύγκρουση με τις στρατιωτικές δυνάμεις των Κούρδων εντός και εκτός συνόρων. Με δεδομένη τη συνεχή κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας και με γνωστή την επιθυμία των ΗΠΑ για ειδική σχέση της Λευκωσίας και του Ισραήλ με το ΝΑΤΟ, εύλογα τίθεται το ερώτημα τι πραγματικό αντίκρισμα μπορεί να έχει η ίδρυση των δύο νέων στρατηγείων.

Η νατοϊκή αναβάθμιση της Τουρκίας του Ερντογάν έχει ως πραγματικό στόχο τη χειραγώγηση της Άγκυρας, ώστε να μην φθάσει σε μετωπική σύγκρουση με το Τελ Αβίβ με πεδίο μάχης τη Συρία. Οι ΗΠΑ αντιμετώπιζαν, μετά το 1945, τις προκλήσεις στη Μέση Ανατολή με μια εμφανή στρατηγική αμηχανία, η οποία στην πορεία του χρόνου μεταλλάχθηκε σε δύσπνοια. Στη δεκαετία του ’50 προσπάθησαν να συγκροτήσουν μια περιφερειακή συμμαχία για να ανακόψουν την αύξηση του ρόλου και της επιρροής της ΕΣΣΔ, τη στιγμή που τα αραβικά καθεστώτα αντιμετώπιζαν ως υπαρξιακή απειλή την ύπαρξη του Ισραήλ. Τι στάση θα διαμορφώσουν οι ΗΠΑ απέναντι στον σουνιτικό άξονα; Πώς θα αποτρέψουν μετωπική σύγκρουση Τουρκίας – Ισραήλ;

Στα παραπάνω ερωτήματα το ΝΑΤΟ δεν έχει απαντήσεις ή, για να είμαστε πιο ακριβείς, το μέγιστο το οποίο μπορεί να προσφέρει μια ζώνη συμμαχικής πυρασφάλειας. Το 1958, με το δόγμα Αΐζενχάουερ και το 1978, με το δόγμα Κάρτερ οι ΗΠΑ προσπάθησαν να σταθεροποιήσουν την περιοχή χωρίς αποτέλεσμα. Ένα είναι βέβαιο: Τραμπ και Ερντογάν στήνουν σκηνικό ρωμαΐκού θριάμβου απέναντι σε μια κουρασμένη κοινή γνώμη.