Φεστιβάλ Σαμοθράκης: Επενδύοντας στην αποκέντρωση της τέχνης

Είναι η πέμπτη τους χρονιά. Η Βένια Σταματιάδη στην καλλιτεχνική διεύθυνση και η Αναστασία Γεωργοπούλου στη διεύθυνση παραγωγής, μαζί με τους συνεργάτες τους, δημιουργούν για ακόμα μία χρονιά το «Ενα Φεστιβάλ στη Σαμοθράκη», που είναι στ’ αλήθεια αυτό που λέει το όνομά του: ναι για τους επισκέπτες, ναι και για τους τουρίστες, φυσικά και για τους ντόπιους. Αλλά πάνω και πέρα απ’ όλα το φεστιβάλ αυτό έχει θεμελιωθεί πάνω στην ίδια την ιδιαιτερότητα αυτού του νησιού, που παρόμοιό του δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο. Από το νησί στο νησί, για το νησί, λοιπόν.

«Φέτος παρουσιάζουμε ένα πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα θεάτρου, μουσικής και περφόρμανς σε φυσικά τοπία, χωριά και δημόσιους χώρους της Σαμοθράκης» μας λέει η Βένια Σταματιάδη, που τον χειμώνα ως ηθοποιός πρωταγωνίστησε στη «Μαρτυρία μιας κλεμμένης εφηβείας» στο Θέατρο Τέχνης.

«Γνωρίζοντας τον καλλιτεχνικό χώρο, καθώς είμαι κομμάτι του, αλλά και άλλα φεστιβάλ στο εξωτερικό, αφού εκεί σπούδασα και εργάστηκα για χρόνια (σ.σ. Γαλλία), και εγώ προσωπικά και όλη η ομάδα έχουμε αποφασίσει να επενδύσουμε στην αποκέντρωση της τέχνης και στη δημιουργική ανταλλαγή ανάμεσα στους κατοίκους του νησιού, τους επισκέπτες και τους καλλιτέχνες. Ετσι έχουμε παραστάσεις που παρουσιάζονται σε δάση, σχολεία, καφενεία και ανοιχτούς δημόσιους χώρους, δίνοντας έμφαση στη βιωματική εμπειρία και στη σύνδεση του πολιτισμού με το ιδιαίτερο τοπίο της Σαμοθράκης. Γιατί είναι πολύ ιδιαίτερο: και ενεργειακά και γεωμορφολογικά και πολιτισμικά και όσον αφορά την κουλτούρα των κατοίκων της» καταλήγει.

Πράγματι, το «Ενα Φεστιβάλ στη Σαμοθράκη» δεν αντιμετωπίζει το νησί ως φόντο. Δεν πηγαίνει στη Σαμοθράκη για να «στήσει» απλώς παραστάσεις σε έναν ωραίο τόπο. Αντιθέτως, χτίζει τη φυσιογνωμία του πάνω στον ίδιο τον τόπο: στην ιστορική του μνήμη, στο τοπίο, στην απόσταση από το κέντρο, στους ανθρώπους που ζουν εκεί, στη δυσκολία αλλά και στη δύναμη ενός ακριτικού νησιού. Από το 2022, οπότε και ξεκίνησε, λειτουργεί ως ετήσιος τετραήμερος θεσμός επιτόπιας καλλιτεχνικής δημιουργίας, με καλλιτέχνες που καλούνται να δημιουργήσουν έργα εμπνευσμένα από τη Σαμοθράκη και όχι απλώς να μεταφέρουν έτοιμο υλικό σε αυτή. Η ιδιαιτερότητά του φαίνεται και από το ότι επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στη Σαμοθράκη και την ηπειρωτική Ελλάδα. Η European Festivals Association, της οποίας έχει κατορθώσει να είναι μέλος, σημειώνει ότι το φεστιβάλ «μετατρέπει σημεία του νησιού σε ζωντανούς πολιτιστικούς πυρήνες και συμβάλλει ώστε μια απομακρυσμένη περιοχή να λειτουργήσει ως κέντρο πολιτιστικής δημιουργίας και εξαγωγής καλλιτεχνικής δραστηριότητας». Αυτό είναι κρίσιμο: δεν πρόκειται μόνο για αποκέντρωση, αλλά για αντιστροφή της συνηθισμένης πολιτιστικής ιεραρχίας.

Ετσι και φέτος το πρόγραμμα περιλαμβάνει νέες θεατρικές παραγωγές, site specific δράσεις, μουσικές βραδιές και εργαστήρια που απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες. Ιδιαίτερη θέση κατέχει η παράσταση «Το Τάβλι» του Δημήτρη Κεχαΐδη, σε σκηνοθεσία Νικολέττας Θαμνοπούλου, που πραγματοποιείται σε συνεργασία με τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Η συγκεκριμένη παράσταση αποτελεί την πρωτότυπη παραγωγή του φετινού φεστιβάλ και παρουσιάζεται σε καφενεία χωριών της Σαμοθράκης καθ’ όλη τη διάρκειά του, ως απόδειξη της προσπάθειας για ισότιμη πρόσβαση στον πολιτισμό των διοργανωτών του θεσμού. Με τους Αλέξανδρο Κατσιμίχα και Δημήτρη Κρατίδη.

Η έναρξη του φεστιβάλ πραγματοποιείται αύριο, Πέμπτη 2/7, με τη δράση του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος «Mama Loba. Νύχτες με μύθους» της Πολυξένης Σπυροπούλου, μια μυσταγωγική διαδρομή στο δάσος της Πλατιάς (σημείο συνάντησης: είσοδος Γριάς Βάθρας), με άξονα τα θηλυκά αρχέτυπα και τη δύναμη της αφήγησης ως θεατρική performance. Την επομένη (3/7) σειρά έχει η παιδική παράσταση «Το δέντρο που αγαπούσε… σε νέες περιπέτειες!», εμπνευσμένη από το έργο του Σελ Σιλβερστάιν, με ζωντανή μουσική, χορό και animation, που μιλά για την ευτυχία, την προσφορά και τη σχέση ανθρώπου και φύσης (Παλιό Δημοτικό Σχολείο Θέρμων), ενώ το βραδινό πρόγραμμα περιλαμβάνει την παράσταση «Ο Γιάννης το Βούδι», σε κείμενο / σύλληψη Ευαγγελίας Γατσωτή και σκηνοθεσία Παναγιώτη Λιαρόπουλου, που βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και αφηγήσεις πάνω σε ένα τραγικό γεγονός που όμως έγινε σε κάποιο άλλο νησί…

Το Σάββατο 4/7, το μουσικό σχήμα «Ρουμπαγιάτ» ανεβαίνει στη σκηνή του παλιού Δημοτικού Σχολείου Θέρμων, με ένα πρόγραμμα που συνδυάζει παραδοσιακά και έντεχνα ακούσματα. Το φεστιβάλ ολοκληρώνεται την Κυριακή 5/7, με την παρουσίαση του θεατρικού εργαστηρίου «Η δική μας Νίκη», αποτέλεσμα της συνεργασίας των θεατροπαιδαγωγών Ελένης Δαφνή και Νικόλα Λαμπάκη με κατοίκους του νησιού.

info: 2-5/7/2026, στη Σαμοθράκη. Ενιαίο εισιτήριο (περιλαμβάνει και τις 4 μέρες του Φεστιβάλ): 15 €. Προπώληση: www.ticketservices.gr. Η είσοδος για τους κατοίκους της Σαμοθράκης είναι δωρεάν.