Ισραήλ-Λιβάνος: Η μεταξύ τους συμφωνία μπορεί να εδραιώσει το αδιέξοδο αντί να τερματίσει τον πόλεμο

Η συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου κρύβει το ρίσκο της μονιμοποίησης του αδιεξόδου στην περιοχή και της συνέχισης της σύγκρουσης μεταξύ Τελ Αβίβ και Χεζμπολά, συνδέοντας την αποχώρηση του Ισραήλ από τον νότιο Λίβανο με τον αφοπλισμό της ομάδας που διατηρεί σχέσεις με το Ιράν. Πρόκειται για μία συνθήκη που χαρακτηρίζεται ως «ανέφικτη» από αναλυτές και διπλωμάτες της ευρύτερης περιοχής.

Όπως αναφέρει το Reuters, πρόκειται για μία συμφωνία που λίγοι θεωρούν πως είναι εφικτή στον πυρήνα της, καταρχάς επειδή η Χεζμπολά έχει απορρίψει το ενδεχόμενο παράδοσης των όπλων και δευτερευόντως, επειδή καμία κυβέρνηση του Λιβάνου δεν έχει τη δύναμη να την επιβάλλει.

Με τη Χεζμπολά να αρνείται τον αφοπλισμό, το Ισραήλ έχει την απαραίτητη πολιτική κάλυψη να διατηρήσει στρατιωτική παρουσία στον νότιο Λίβανο. Όπως αναφέρουν αναλυτές, η συμφωνία παγιδεύει το κράτος του Λιβάνου ανάμεσα σε υποχρεώσεις που δεν μπορεί να εκπληρώσει και σε μια κυριαρχία που δεν μπορεί να ανακτήσει πλήρως.

Το πλαίσιο της συμφωνίας συγκρούεται επίσης με την πολιτική πραγματικότητα του Λιβάνου, ζητώντας από ένα εύθραυστο σεκταριστικό κράτος να αντιμετωπίσει την πιο ισχυρή ένοπλη οργάνωση στη χώρα, παρά το μετεμφυλιακό σύστημα που βασίζεται στην κατανομή της εξουσίας και όχι στον καταναγκασμό.

«Δεν πρόκειται για συμφωνία, αλλά για επιβεβλημένη διευθέτηση», δήλωσε ένας ανώτερος Λιβανός πολιτικός που αρνήθηκε την αναφορά του ονόματος του. Ο ίδιος ανέφερε πως ο Λιβανικός στρατός δεν έχει χτιστεί και δεν έχει εξοπλιστεί για να αφοπλίσει την Χεζμπολά ενώ η προσδοκία ότι θα το πράξει αγνοεί τόσο τη βαθιά εδραιωμένη στρατιωτική ισχύ της οργάνωσης όσο και την εύθραυστη θρησκευτική ισορροπία πάνω στην οποία στηρίζεται η σταθερότητα της χώρας.

Το «βάρος» μεταφέρεται στον Λίβανο

Πολιτικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η ανισορροπία είναι ενσωματωμένη στον σχεδιασμό της συμφωνίας, καθώς επιβάλλει εκτεταμένες υποχρεώσεις στον Λίβανο χωρίς να παρέχει αντίστοιχη εγγύηση για την αποχώρηση του Ισραήλ.

«Η συμφωνία αυτή μεταφέρει όλο το βάρος στον Λίβανο», δήλωσε ο αναλυτής Μάικλ Γιανγκ από τη Βηρυτό, προσθέτοντας ότι «δημιουργεί μια δομή που επιτρέπει στους Ισραηλινούς να παραμείνουν επ’ αόριστον στον νότιο Λίβανο».

Ο Φαουάζ Γκέργκες, Λιβανέζος ακαδημαϊκός της London School of Economics, χαρακτήρισε τη συμφωνία «νεκρή από τη γέννησή της» και δομικά ελαττωματική, καθώς βασίζεται σε έναν όρο που είναι πρακτικά αδύνατο να εκπληρωθεί. Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ισραήλ έχει ήδη εδραιώσει μια ζώνη ασφαλείας στον νότιο Λίβανο, βάθους περίπου 8 έως 10 χιλιομέτρων, ενώ έχει συνδέσει οποιαδήποτε μελλοντική αποχώρηση με τον αφοπλισμό της Χεζμπολά.

Οι όροι της συμφωνίας ενδέχεται να μονιμοποιήσουν αυτή τη ζώνη ασφαλείας και να της προσδώσουν διπλωματική νομιμοποίηση, κάτι που χαρακτηρίστηκε ως πολιτικό «δώρο» προς το Ισραήλ.  Η σύγκρουση στον Λίβανο αποτελεί βασικό στοιχείο των διπλωματικών προσπαθειών για τον τερματισμό της ευρύτερης σύγκρουσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν.

Ο Γκέργκες υποστήριξε ότι ο σκόπιμος διαχωρισμός των συγκρούσεων από την Ουάσιγκτον έδωσε στο Ισραήλ μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων στον Λίβανο.

Φόβοι για εμφύλια σύγκρουση

Το πλαίσιο της συμφωνίας που υπογράφηκε στην Ουάσιγκτον αναφέρει ότι το Ισραήλ δεν διεκδικεί λιβανικό έδαφος και προβλέπει ότι η πλήρης ανάπτυξη της εξουσίας του λιβανικού στρατού στον νότο θα εξαρτηθεί από τον αφοπλισμό των μη κρατικών ένοπλων οργανώσεων, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολά.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου παρουσιάζει τη συμφωνία ως ιστορικό επίτευγμα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη ειρήνη, ενώ ισραηλινά στρατεύματα εξακολουθούν να παραμένουν σε μια αποκαλούμενη «ζώνη ασφαλείας», την οποία το Ισραήλ θεωρεί αναγκαία για την προστασία των βόρειων περιοχών του από πιθανές επιθέσεις.

«Θα συνεχίσουμε να διατηρούμε τον έλεγχο της περιοχής αυτής μέχρι να αφοπλιστούν η Χεζμπολά και οι υπόλοιπες τρομοκρατικές οργανώσεις και μέχρι να μην υπάρχει πλέον καμία απειλή για το Ισραήλ από τον Λίβανο», δήλωσε ο Νετανιάχου το Σάββατο.

Τρεις ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το Ισραήλ έχει ελάχιστη εμπιστοσύνη στην ικανότητα του Λιβάνου να αφοπλίσει τη Χεζμπολά, ωστόσο θεωρεί τη συμφωνία σημαντικό διπλωματικό βήμα για τη μακροπρόθεσμη οικοδόμηση ειρήνης μεταξύ των δύο χωρών.

Κατά τη διάρκεια της ισραηλινής στρατιωτικής εκστρατείας κατά της Χεζμπολά, περίπου 4.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν στον Λίβανο και περίπου ένα εκατομμύριο εκτοπίστηκαν.

Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, χαιρέτισε τη συμφωνία ως ένα πρώτο βήμα για την αποκατάσταση της κυριαρχίας της χώρας, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα επιτρέψει στους πολίτες να επιστρέψουν σε πλήρως απελευθερωμένα εδάφη.

Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Ναμπίχ Μπέρι, δήλωσε ότι πρόκειται για «συμφωνία επιβολής όρων και όχι για συμφωνία που διαφυλάσσει τα δικαιώματα του Λιβάνου» και υποστήριξε ότι δεν πρόκειται να εφαρμοστεί.

Ο ηγέτης της Χεζμπολά, Ναΐμ Κάσεμ, χαρακτήρισε τη συμφωνία «άκυρη και κενή» και υποστήριξε πως σημαίνει «παράδοση», δηλώνοντας ότι η οργάνωσή του θα συνεχίσει να πολεμά μέχρι το Ισραήλ να αποχωρήσει. Ο νομοθέτης της Χεζμπολά Χασάν Φαντλαλάχ προειδοποίησε για τον κίνδυνο «εσωτερικής σύγκρουσης» στον Λίβανο. Οποιαδήποτε προσπάθεια βίαιου αφοπλισμού της Χεζμπολά θα μπορούσε να οξύνει περαιτέρω τις θρησκευτικές και πολιτικές εντάσεις.

Ο Μάικλ Γιανγκ εκτίμησε ότι η συμφωνία «δεν θα οδηγήσει πουθενά, παρά μόνο σε εμφύλια σύγκρουση και ίσως σε εξέγερση της σιιτικής (μουσουλμανικής) κοινότητας».

Αμφίβολη η εφαρμογή της συμφωνίας

Ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, περιφερειακός αναλυτής και πρώην αξιωματικός της ισραηλινής στρατιωτικής πληροφόρησης, δήλωσε ότι η διάλυση της Χεζμπολά είναι «κάτι που δεν πρόκειται ποτέ να συμβεί» και ότι η συμφωνία ουσιαστικά νομιμοποιεί μια επ’ αόριστον ισραηλινή στρατιωτική παρουσία. «Δεν θα συμβεί τίποτα. Το Ισραήλ δεν θα αποχωρήσει και η Χεζμπολά δεν θα διαλυθεί», είπε.

Πρόσθεσε ότι κανένας Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν διαθέτει τον απαραίτητο πολιτικό χώρο στο εσωτερικό της χώρας για να αποσύρει τα στρατεύματα όσο η Χεζμπολά παραμένει οπλισμένη και οι κοινότητες του βόρειου Ισραήλ εξακολουθούν να βρίσκονται εκτοπισμένες.  Κατά την άποψή του, μια πιο περιορισμένη συμφωνία, επικεντρωμένη στην αποχώρηση της Χεζμπολά νότια του ποταμού Λιτάνι, θα είχε περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας.

Ο αναλυτής Μοχάμεντ Ομπέιντ, ο οποίος θεωρείται προσκείμενος στη Χεζμπολά, δήλωσε επίσης ότι η συμφωνία είναι απίθανο να εφαρμοστεί, προσθέτοντας ότι οι διατάξεις της είναι «σαν εκρηκτικά», ικανά να ανατινάξουν την εσωτερική σταθερότητα του Λιβάνου, καθώς βασίζονται στην κρατική προσπάθεια αφοπλισμού της Χεζμπολά.