Axios για συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Το ζήτημα που προκαλεί «υστερία» στον Νετανιάχου

Η ισραηλινή κυβέρνηση ανησυχεί ότι οι ΗΠΑ… νομιμοποιούν την επιρροή του Ιράν στον Λίβανο και διαβρώνουν την ελευθερία του Ισραήλ να αναλάβει δράση στην περιοχή, στο πλαίσιο των νέων συμφωνιών που επιτεύχθηκαν στην Ελβετία και του μνημονίου που υπεγράφη μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης την περασμένη εβδομάδα, δήλωσαν δύο ισραηλινές πηγές στο Axios.

Γιατί έχει σημασία: Το Ιράν κατάφερε να συμπεριλάβει την κατάσταση στον Λίβανο στις διαπραγματεύσεις του με τις ΗΠΑ, προκειμένου να υποστηρίξει τη σύμμαχό του, Χεζμπολάχ. Η κυβέρνηση Τραμπ αποδέχεται ότι πρέπει τώρα να περιορίσει τις ενέργειες του Ισραήλ στον Λίβανο, προκειμένου να προωθήσει τις διπλωματικές της προσπάθειες με την ιρανική πλευρά.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανησυχούν ότι οι νέες συμφωνίες θα υπονομεύσουν μήνες προσπαθειών των ΗΠΑ και του Ισραήλ να αποδυναμώσουν τη Χεζμπολάχ και να μειώσουν την ιρανική επιρροή στον Λίβανο.

Σε πιο άμεσο στάδιο, ανησυχούν και για το ποια θα είναι η αντίδραση της Ουάσιγκτον κάθε φορά που θα θέλουν να πραγματοποιήσουν πλήγμα σε λιβανέζικο έδαφος καθώς και για την πιέσεις από τον Τραμπ να αποσυρθούν από τον νότιο Λίβανο, ενώ η απειλή της Χεζμπολάχ εξακολουθεί να υπάρχει.

Γιατί ανησυχούν οι Ισραηλινοί

Σημειώνεται ότι το Μνημόνιο Συνεργασίας ΗΠΑ και Ιράν ορίζει ότι οι δύο χώρες και οι σύμμαχοί τους θα τερματίσουν όλες τις εχθροπραξίες, μεταξύ άλλων και στον Λίβανο, και θα διασφαλίσουν τόσο την εδαφική ακεραιότητα όσο και την κυριαρχία της χώρας, οι οποίες υπονομεύονται από τη συνεχιζόμενη ισραηλινή κατοχή στο νότιο τμήμα.

Υπήρξαν αρκετοί γύροι συγκρούσεων κατά τις ημέρες μετά την υπογραφή του μνημονίου, αν και η πιο πρόσφατη ανανέωση της εκεχειρίας ισχύει επίσημα από το Σάββατο.

Το Ιράν απείλησε να κλείσει μάλιστα τα Στενά του Ορμούζ και να ακυρώσει τις συνομιλίες με την Ελβετία εάν το Ισραήλ συνέχιζε τις επιθέσεις.

Μόλις ξεκίνησαν οι συνομιλίες την Κυριακή, το ζήτημα του Λιβάνου ήταν ένα από τα βασικά θέματα που συζητήθηκαν. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να δημιουργήσουν έναν νέο «πυρήνα αποσυμφόρησης» μαζί με τον Λίβανο και τους μεσολαβητές από το Πακιστάν και το Κατάρ, προκειμένου να διασφαλίσουν την τήρηση της εκεχειρίας.

Ισραηλινές πηγές ισχυρίζονται ότι οι νέες συμφωνίες για τον Λίβανο «διαβρώνουν» προηγούμενες συμφωνίες που είχαν επιτευχθεί μεταξύ της κυβέρνησης Νετανιάχου και της κυβέρνησης Μπάιντεν το 2024, οι οποίες είχαν τις «ευλογίες» της σημερινής κυβέρνησης Τραμπ.

Στο πλαίσιο της συμφωνίας εκεχειρίας για τον Λίβανο τον Νοέμβριο του 2024, για την οποία μεσολάβησε η κυβέρνηση Μπάιντεν, το Ισραήλ διατήρησε το δικαίωμα να ενεργεί τόσο κατά των επικείμενων όσο και των αναδυόμενων απειλών που θέτει η Χεζμπολάχ. Υπό τις τρέχουσες συνθήκες, η ελευθερία δράσης του Ισραήλ φαίνεται να περιορίζεται μόνο στις επικείμενες απειλές.

Και ενώ ο προηγούμενος μηχανισμός παρακολούθησης της εκεχειρίας περιελάμβανε το Ισραήλ, τον Λίβανο, τις ΗΠΑ και τη Γαλλία, αυτή τη φορά το Ισραήλ δεν συμμετέχει άμεσα, ενώ το Ιράν συμμετέχει.

Επιπλέον, ο μηχανισμός παρακολούθησης της εποχής Μπάιντεν επικεντρώθηκε στον συντονισμό για την αποδόμηση των στρατιωτικών υποδομών της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο, ενώ ο πρόσφατος μηχανισμός θα επικεντρωθεί στην αποκλιμάκωση μεταξύ του ισραηλινού στρατού και της Χεζμπολάχ.

«Τον Μπίμπι τον έχει πιάσει υστερία»

Μια ισραηλινή πηγή ανέφερε στο Axios ότι ενώ οι αναφορές στα πυρηνικά στη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν προκαλούν ανησυχία στον  Νετανιάχου, αυτή τη στιγμή ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ανησυχεί πολύ περισσότερο για το κομμάτι που αφορά τον Λίβανο.

Ένας λόγος είναι ότι οι ενέργειες του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ έχουν τεράστια εσωτερική πολιτική σημασία ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου.

«Τον Μπίμπι τον έχει πιάσει υστερία για αυτό το θέμα», είπε η πηγή, αναφερόμενη στον Νετανιάχου με το ψευδώνυμό του.

Τις τελευταίες ημέρες, ο Νετανιάχου ζήτησε από τον στενό έμπιστό του φίλο Ρον Ντέρμερ, ο οποίος αποχώρησε από την κυβέρνηση πριν από αρκετούς μήνες, να αξιοποιήσει επειγόντως τις σχέσεις του με την ομάδα του Τραμπ για να προσπαθήσει να επηρεάσει τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν σε ό,τι αφορά τον Λίβανο, σύμφωνα με την ίδια ισραηλινή πηγή.

Η πηγή ισχυρίστηκε μάλιστα ότι η εμπλοκή του Ντέρμερ βοήθησε στο να υπάρξει μια ανάρτηση στο Truth Social, στην οποία ο Τραμπ απείλησε να χτυπήσει το Ιράν εάν δεν συγκρατούσε τη Χεζμπολάχ.

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε τη συμμετοχή του Ντέρμερ και είπε ότι οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ στην Ελβετία μίλησαν μαζί του αρκετές φορές την περασμένη Κυριακή για να τον ενημερώσουν για τις συνομιλίες με το Ιράν και να ακούσουν τη γνώμη του. «Ήμασταν ξεκάθαροι μαζί τους», είπε ο αξιωματούχος.

Από την άλλη μεριά, ο πρόεδρος του Λιβάνου Τζόζεφ Αούν είναι πρόθυμος να αποδεχτεί τον νέο μηχανισμό, εφόσον ηγηθούν οι ΗΠΑ, σύμφωνα με Λιβανέζο αξιωματούχο.

Ο αντιπρόεδρος Βανς και ο απεσταλμένος του Τραμπ Τζάρεντ Κούσνερ ενημέρωσαν τον Αούν για τον μηχανισμό αποκλιμάκωσης σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν το πρωί της Δευτέρας.

Επιπλέον, ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι το Ιράν εμπλέκεται βαθιά στον Λίβανο εδώ και δεκαετίες και ισχυρίστηκε ότι το Ισραήλ δεν χρειάζεται να ανησυχεί για τον νέο μηχανισμό.

«Το Ισραήλ δεν είναι εκτός του μηχανισμού, επειδή οι ΗΠΑ βρίσκονται σε αυτόν. Είμαστε τόσο κοντά και συντονισμένοι που ένας τόσο άμεσος δίαυλος [επικοινωνίας] μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν σε ό,τι αφορά τον Λίβανο, μόνο θα ωφελήσει το Ισραήλ», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

«Ο μηχανισμός αποκλιμάκωσης στον Λίβανο που οραματίζεται η κυβέρνηση Τραμπ δεν περιλαμβάνει το Ισραήλ και κατά την άποψή μου είναι ένα σημαντικό λάθος», δήλωσε στο Axios ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, ένας από τους στενότερους συμμάχους του Νετανιάχου στο Κογκρέσο.

Τη Δευτέρα, ο Νετανιάχου προέβη σε μια ασυνήθιστη κοινή δήλωση με τον υπουργό Άμυνας Ίζραελ Κατζ και τον αρχηγό του επιτελείου των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, στρατηγό Εγιάλ Ζαμίρ, τονίζοντας ότι οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις θα συνεχίσουν «να ενεργούν αποφασιστικά για να εξουδετερώσουν τις απειλές για τους στρατιώτες και τους πολίτες μας, να καταστρέψουν τις τρομοκρατικές υποδομές και να διατηρήσουν τη ζώνη ασφαλείας στο νότιο Λίβανο».

Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν ισχυρίστηκε ότι το Ισραήλ είχε πλήρη ελευθερία δράσης στον Λίβανο.

Ερωτηθείς για τα σχόλια του Νετανιάχου, ο Τραμπ είπε: «Είμαι λύτης προβλημάτων, λύνω τα προβλήματα πολύ γρήγορα – συμπεριλαμβανομένης και της περίπτωσης του Μπίμπι».

Νέος γύρος συνομιλιών

Ισραηλινοί και Λιβανέζοι διπλωμάτες θα πραγματοποιήσουν έναν ακόμη γύρο άμεσων συνομιλιών την Τρίτη στο υπουργείο Εξωτερικών, με τη μεσολάβηση του Υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και της ομάδας του.

Τα μέρη προσπαθούν να προχωρήσουν με ένα σχέδιο που περιλαμβάνει μια σταδιακή ισραηλινή αποχώρηση από περιοχές στο νότιο Λίβανο σε αντάλλαγμα για την ανάπτυξη του λιβανέζικου στρατού σε αυτές τις περιοχές προκειμένου να αποτραπεί η ανασύσταση της Χεζμπολάχ.

Ο Γκράχαμ ισχυρίστηκε ότι οι νέες συμφωνίες ΗΠΑ-Ιράν σχετικά με τον Λίβανο υπονομεύουν αυτό που προσπαθεί να επιτύχει ο Ρούμπιο.

«Το να περιμένουμε από οποιονδήποτε να καταλήξει σε συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου την ίδια στιγμή που το Ιράν απαιτεί ο Λίβανος να συμπεριληφθεί στις δικές του διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ είναι εξαιρετικά μη ρεαλιστικό», είπε.

Ο ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Ρούμπιο και η ομάδα του ήταν ενήμεροι για τον νέο μηχανισμό αποκλιμάκωσης και υποστήριξε ότι θα βοηθήσει στις προσπάθειες διαμεσολάβησης μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, αποτρέποντας νέα κλιμάκωση και αναγκάζοντας το Ιράν να περιορίσει τη Χεζμπολάχ.

«Δημιουργεί καλύτερες πιθανότητες για την επιτυχία των συνομιλιών Ισραήλ-Λιβάνου. Εάν το Ισραήλ και ο Λίβανος συνεργαστούν και καταλήξουν σε συμφωνία, θα βρίσκονται σε ισχυρότερη θέση για να αναγκάσουν τη Χεζμπολάχ σε αφοπλισμό», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Η προοπτική, ωστόσο, μιας συμφωνίας Ισραήλ-Λιβάνου που θα οδηγήσει όντως στον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ φαίνεται επί του παρόντος πολύ μακρινή.