Οι ευρωβουλευτές ενέκριναν αλλαγές στην πολιτική της ΕΕ σχετικά με την επιστροφή μεταναστών πολιτών τρίτων χωρών που διαμένουν στην ΕΕ έχοντας εισέλθει σε αυτήν χωρίς ταξιδιωτικά έγγραφα.
Οι νέοι κανόνες επιδιώκουν να απλοποιήσουν και να επιταχύνουν τις διαδικασίες, αναφέροντας ότι θα υπάρξει σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του διεθνούς δικαίου συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη-επαναπροώθησης, και της απαγόρευσης των συλλογικών απελάσεων, και ότι στόχος θα είναι η αποτροπή καταχρηστικών ενεργειών, και μετακινήσεων εντός της ΕΕ χωρίς ταξιδιωτικά έγγραφα.
Η άτυπη συμφωνία που επιτεύχθηκε την 1η Ιουνίου με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, εγκρίθηκε από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με 418 ψήφους υπέρ, 218 κατά, και 30 αποχές.
Σύμφωνα με τη νέα νομοθεσία, μια απόφαση επιστροφής, η οποία θα εκδίδεται από αρμόδιες εθνικές αρχές για πολίτη χώρας εκτός ΕΕ, ο οποίος είχε εισέλθει χωρίς ταξιδιωτικά έγγραφα σε κράτος-μέλος και διαμένει σε αυτό, θα γεννά αυτοματοποιημένα, την υποχρέωση άμεσης ή, εντός δεδομένης προθεσμίας, αποχώρησής του, από την χώρα αυτή.
Υποχρέωση συνεργασίας και κράτηση
Οι πολίτες χώρας εκτός ΕΕ που υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής θα υποχρεούνται να συνεργάζονται με τις αρχές. Προκειμένου να προετοιμαστεί η επιστροφή τους θα μπορούν να κρατηθούν βάσει ατομικής αξιολόγησης – για παράδειγμα εάν δεν συνεργάζονται, παρουσιάζουν κίνδυνο διαφυγής ή θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια. Η κράτηση θα πρέπει να διατάσσεται από διοικητική ή δικαστική αρχή, και θα μπορεί να διαρκέσει έως και 24 μήνες. Θα είναι δυνατή η παράταση έως και για 5 μήνες συνολικά εάν αλλάξουν οι συνθήκες, εμφανιστούν νέες πληροφορίες ή βελτιωθεί η συνεργασία με την τρίτη χώρα. Εάν ένας πολίτης τρίτης χώρας μετακινηθεί σε άλλο κράτος μέλος, μπορεί να εφαρμοστεί νέα περίοδος κράτησης. Τα κράτη μέλη θα μπορούν επίσης να απαιτούν την τακτική παρουσίαση ενώπιον αρχών, ή την υποχρέωση διαμονής σε καθορισμένο μέρος. Μπορούν επίσης να επιβληθούν εναλλακτικές λύσεις αντί της κράτησης, όπως η οικονομική εγγύηση ή η ηλεκτρονική παρακολούθηση.
Ερευνητικά μέτρα
Οι εθνικές αρχές μπορούν να διεξάγουν συγκεκριμένες ερευνητικές ενέργειες για την προετοιμασία ή τη διασφάλιση μιας αποτελεσματικής επιστροφής. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν αναζητήσεις πολιτών τρίτων χωρών, έρευνες κατοικιών ή άλλων σχετικών εγκαταστάσεων με την επιφύλαξη της άδειας εκ μέρους δικαστικής ή διοικητικής άδειας, καθώς και οι αναζητήσεις και κατασχέσεις προσωπικών αντικειμένων και ηλεκτρονικών συσκευών. Όλα τα μέτρα πρέπει να σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα και εξακολουθούν να υπόκεινται σε εγγυήσεις και ένδικα βοηθήματα τα οποία προβλέπονται από το ενωσιακό και το εθνικό δίκαιο.
Ο εισηγητής Malik Azmani (Renew, Ολλανδία) δήλωσε: «Σήμερα η Ευρώπη τα κατάφερε. Οι άνθρωποι δικαίως αναμένουν ότι όσοι δεν έχουν δικαίωμα παραμονής, θα επιστρέψουν στις χώρες καταγωγής τους. Γι’ αυτό έχω μια σαφή προτεραιότητα: αποτελεσματικά, ρεαλιστικά μέτρα επιστροφής. Και μετά από σχεδόν 20 χρόνια στασιμότητας, η Ευρώπη τα έχει επιτέλους. Η επιστροφή, είναι το τελευταίο κομμάτι του μεταναστευτικού συστήματος της Ευρώπης, και είμαι εξαιρετικά περήφανος που είναι πλέον σε ισχύ.»
Μετά την έγκριση του Κοινοβουλίου, το κείμενο πρέπει να εγκριθεί επίσημα από το Συμβούλιο, και να δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα πριν τεθεί σε ισχύ. Ορισμένες διατάξεις, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων σχετικά με τους κόμβους επιστροφής, την εκτίμηση ηλικίας ανηλίκων και την εξωτερική διάσταση των επιστροφών, θα εφαρμοστούν αμέσως. Άλλες διατάξεις, που απαιτούν προπαρασκευαστικά βήματα, θα τεθούν σε εφαρμογή 12 μήνες, μετά την έναρξη ισχύος της συγκεκριμένης νομοθεσίας.
