«Η Βρετανία αποχαιρετά έναν γίγαντα του κόσμου της τέχνης και της ζωγραφικής» δήλωσε ο βασιλιάς Κάρολος, «έναν από τους πιο διάσημους Βρετανούς ζωγράφους», όπως χαρακτήρισε ο Κιρ Στράμερ τον Ντέιβιντ Χόκνεϊ, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 11 Ιουνίου, έναν μήνα προτού γιορτάσει τα 89α γενέθλιά του. «Love life» («Αγάπα τη ζωή») είναι το μήνυμα που στέλνει το ιστολόγιο του Χόκνεϊ εκπέμποντας την αιώνια λιακάδα ενός καθαρού μυαλού: με ποπ αισθητική έφερε επανάσταση στην queer καλλιτεχνική έκφραση διερευνώντας διαρκώς, με ενσυναίσθηση, θέματα ταυτότητας, οικειότητας και ανθρώπινης σύνδεσης.
Ο Ντέιβιντ Χόκνεϊ καθιερώθηκε διεθνώς στα τέλη της δεκαετίας του ’60, όταν μετακόμισε στην Καλιφόρνια και, εντυπωσιασμένος από το φως, την κουλτούρα και το ανοιχτό πνεύμα του Λος Αντζελες, ζωγράφισε γαλάζιες και μπλε πισίνες, γυμνούς νέους να κολυμπούν, λιτά εσωτερικά σπιτιών και πορτρέτα φίλων. «A Bigger Splash» και «Portrait Of An Artist (Pool With Two Figures)» είναι ορισμένα από τα εμβληματικά έργα της εποχής. Λιγότερο γνωστά, εξίσου εμβληματικά όμως, είναι και τα έργα που έκανε πάνω στην ποίηση του Κ.Π. Καβάφη, 20 σχέδια-οξυγραφίες που αναδίδουν την ιδιαίτερη καβαφική ατμόσφαιρα.
Συνολικά 12 από αυτά περιλαμβάνονται στην έκδοση «Εικονογραφήσεις για 14 ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη» σε μετάφραση Νίκου Στάγκου και Στίβεν Σπέντερ που κυκλοφόρησε σε περιορισμένα αντίτυπα το 1966 (Alecto) και σήμερα βρίσκονται στις συλλογές μεγάλων μουσείων σε όλο τον κόσμο. Ετυχαν μεγάλης προσοχής από την αρχή αυτά τα χαρακτικά. Μάλιστα το 1968 παρουσιάστηκαν και στην περίφημη διεθνή έκθεση documenta, ενώ πριν από αρκετά χρόνια, το 2005, είχαμε την ευκαιρία να τα δούμε και στην Αθήνα, στο Μουσείο Μπενάκη, στην έκθεση «Λέξεις και εικόνες».
Ο Ντέιβιντ Χόκνεϊ δεν δίστασε να απεικονίσει με τόλμη την ομοερωτική αγάπη και ταυτότητα σε μια εποχή που τέτοια θέματα ήταν ταμπού στη Βρετανία και οι ομοφυλοφιλικές σχέσεις αποτελούσαν ποινικό αδίκημα – ο σχετικός νόμος καταργήθηκε μόλις το 1967. Με μινιμαλιστικές γραμμές, αμυδρές σκιάσεις, απεικονίζει γυμνούς νέους δίπλα στο κρεβάτι, μέσα σε σεντόνια, αλλά και με γραβάτες σε περιβάλλον εργασιακό. Η έκδοση περιλαμβάνει και πορτρέτα του Καβάφη σε τοπίο ανατολίτικο, ενώ οι πρωταγωνιστές των εικόνων του Χόκνεϊ είναι φίλοι ή εραστές του, καθώς ο ζωγράφος προβάλλει το προσωπικό στοιχείο, αιχμαλωτίζοντας το ύφος και τον αισθησιασμό των ποιημάτων.
Ο Χόκνεϊ αποτίει φόρο τιμής στον Καβάφη, τον οποίο πρωτοσυνάντησε στα διαβάσματά του στα φοιτητικά του χρόνια. Δανείστηκε ένα βιβλίο με τα ποιήματα του Αλεξανδρινού, αλλά δεν το επέστρεψε ποτέ στη βιβλιοθήκη. Στην Αίγυπτο είχε ταξιδέψει το 1963, επισκέφτηκε το Κάιρο, το Λούξορ και την Αλεξάνδρεια, ενώ τρία χρόνια αργότερα πήγε στη Βηρυτό και τότε αποφάσισε να ξεκινήσει τη σειρά εικονογραφήσεων που συνοδεύουν τους καβαφικούς στίχους.
Με τις οξυγραφίες πρόθεσή του ήταν να ενώσει τον λόγο με την εικόνα και να αποτυπώσει τα συναισθήματα που απορρέουν από την ποίηση του Καβάφη: ανεκπλήρωτη αγάπη, λαχτάρα και ερωτική επιθυμία, αναταραχή, απελπισία, μελαγχολία, ευθραυστότητα, μοναξιά. Παράλληλα, φιλτράρει τις δύο εποχές, τη συντηρητική που έζησε ο ποιητής και την επανάσταση των 60s, με τις δικές του εμπειρίες. Με ξεκάθαρο queer προσανατολισμό.
«Αυτό που πρέπει να θυμάται κανείς για μερικές από αυτές τις εικόνες είναι ότι ήταν εν μέρει προπαγάνδα για κάτι που δεν είχε προπαγανδιστεί, ειδικά μεταξύ των φοιτητών, ως θέμα: την ομοφυλοφιλία. Ενιωθα ότι έπρεπε να γίνει. Κανείς άλλος δεν θα το χρησιμοποιούσε ως θέμα επειδή ήταν μέρος του εαυτού μου», έχει δηλώσει ο ίδιος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχει και ηχητικό ντοκουμέντο όπου ο πρωτοποριακός ζωγράφος απαγγέλλει στα αγγλικά το ποίημα του Καβάφη «Ηλθε για να διαβάσει». Πρόσφατα αποκαλύφθηκε ότι επτά από τις εικονογραφήσεις του για την ποίηση του Καβάφη είχαν λογοκριθεί σε έκθεση του Βρετανικού Συμβουλίου στην Πόλη του Μεξικού και αποσύρθηκαν γιατί κρίθηκαν «αποκρουστικού, ομοφυλοφιλικού χαρακτήρα».
