Είμαστε μια χώρα όπου η θεσμικότητα δεν είναι αυτονόητη και όπου οι δεσμεύσεις πολύ συχνά δεν τηρούνται. Μέσα από αυτό το πρίσμα, οι προεκλογικές υποσχέσεις και τα προγράμματα αντιμετωπίζονται με δυσπιστία από τους πολίτες. Κατά συνέπεια, ο παράγοντας εμπιστοσύνη αναδεικνύεται κομβικός για την πολιτική ζωή.
Ο Αλέξης Τσίπρας είναι ένας πολιτικός που μόνο αδιάφορος δεν μπορεί να θεωρηθεί. Έχει θερμούς υποστηρικτές αλλά και έντονους επικριτές, κι αυτή η πόλωση αποτελεί ίσως το ισχυρότερο στοιχείο της πολιτικής του διαδραστικότητας.
Οι πολίτες τον εμπιστεύονται κυρίως μέσα από την εικόνα που εκπέμπει: δεν προέρχεται από «τζάκι», είναι απλός και φιλικός, με ανθρώπινο ύφος και ενσυναίσθηση, χωρίς ξύλινο λόγο και με αντισυστημική εικόνα. Δείχνει να κατανοεί τις ανησυχίες και τα προβλήματα των μεσαίων και χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων, είναι πολιτισμικά και κοινωνικά κοντά τους και τον αισθάνονται τελικά ως «δικό τους άνθρωπο».
Δεν ανήκει στην οικονομική ελίτ, ούτε χρησιμοποίησε την πολιτική για προσωπικό πλουτισμό, ούτε κατηγορήθηκε στην πορεία του ως πολιτικός και πρωθυπουργός για οικονομικά σκάνδαλα, παραδίδοντας ταμεία γεμάτα, και για τον λόγο αυτό αποπνέει εμπιστοσύνη και εντιμότητα. Αγνοώντας το πολιτικό κόστος, ολοκλήρωσε την αντιδημοφιλή αλλά αναγκαία για τη χώρα και την ευρύτερη περιοχή Συμφωνία των Πρεσπών.
Διαθέτει γνώση διακυβέρνησης και διεθνή εμπειρία. Το γεγονός μάλιστα ότι η θητεία του ασκήθηκε σε ένα εξαιρετικά δυσμενές περιβάλλον και κατέληξε με επιτυχή έξοδο από την κρίση αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η σημαντικότερη κριτική που του ασκείται διαχρονικά, και από δεξιά και από αριστερά, αφορά τις υποσχέσεις για κατάργηση των μνημονίων και το δημοψήφισμα. Καλλιέργησε τότε υπερβολικές προσδοκίες και μια συλλογική αυταπάτη. Η σύγκρουση με την πραγματικότητα οδήγησε σε απότομη αλλαγή πορείας. Για άλλους αυτό ήταν αναγκαίος ρεαλισμός, για άλλους απώλεια αξιοπιστίας.
Ένα δεύτερο ζήτημα αφορά την εικόνα του κόμματος, με εσωτερικές αντιφάσεις και οργανωμένες τάσεις που δημιουργούσαν ασάφεια και εσωτερικές συγκρούσεις. Παράλληλα, υπάρχει διάχυτη στην κοινωνία -ιδίως στους νεότερους- η αίσθηση ατιμωρησίας για τα αίτια της κρίσης και τα σκάνδαλα που απασχόλησαν και απασχολούν την κοινωνία. Αποδίδουν ευθύνες και στον Τσίπρα, διότι η κυβέρνησή του δεν προχώρησε επαρκώς σε τιμωρία, απόδοση ευθυνών και θεσμική αλλαγή με πλήρη αναμόρφωση του άρθρου 86 του Συντάγματος, παρότι η τελική ελλιπής αναμόρφωση έγινε από την επόμενη κυβέρνηση.
Το πραγματικό δίλημμα: Από τη μία ένας πολιτικός που είναι χαρισματικός, εκπέμπει εντιμότητα, εγγύτητα, διαθέτει εμπειρία κρίσεων, διακυβέρνησης και πολιτικό ένστικτο. Από την άλλη ο ίδιος πολιτικός που κουβαλά το βάρος διάψευσης προσδοκιών που ο ίδιος λανθασμένα είχε καλλιεργήσει. Όλα πιστεύω θα κριθούν, αν πείσει ότι έμαθε από τα λάθη του και δεν θα τα επαναλάβει.
Και ένας συμβολισμός: Ο Οδυσσέας επέστρεψε στην Ιθάκη µεταµφιεσµένος. Εκεί που όλοι οι μνηστήρες απέτυχαν, πετυχαίνει τον στόχο και αποκαθιστά την τάξη και την ευνοµία.
*Γιατρός, επικεφαλής Δημοτικής Παράταξης Δ. Παύλου Μελά
