«Τι καλό θέλετε να κάνετε για το περιβάλλον και σας εμποδίζει το άρθρο 24 του Συντάγματος όπως ισχύει σήμερα»; Την ερώτηση διατυπώνει η Μαρία Καραμανώφ, πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας και επίτιμη αντιπρόεδρος του ΣτΕ, όταν της ζητούμε έναν πρώτο σχολιασμό για την πρόθεση της Νέας Δημοκρατίας να αλλάξει το συγκεκριμένο άρθρο, βάζοντας, μάλιστα, στη νέα διατύπωση την «ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας».
Ο πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης κατέθεσε χθες την αναλυτική πρόταση για τα άρθρα του Συντάγματος που σκοπεύει να αλλάξει και τις κατευθύνσεις που σκοπεύει να δώσει στο πλαίσιο της αναθεώρησης. Μια από τις πιο χαρακτηριστικές αλλαγές αφορά το άρθρο 24 στο οποίο «προβλέπεται η λήψη μέτρων για τη συμβολή στην αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής και της διαχείρισης των υδάτινων πόρων» και αμέσως μετά τίθεται ως στόχος «η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας» (ΑΠΕ).
Τα τελευταία χρόνια και ειδικά με την κυβέρνηση Μητσοτάκη, βιομηχανικές ανεμογεννήτριες έχουν κατακλύσει πλήθος βουνοκορφών ανά την επικράτεια και ταυτόχρονα φωτοβολταϊκά πάρκα σκεπάζουν ήδη χιλιάδες στρέμματα παραγωγικής γης, χωρίς ουσιαστικά το Σύνταγμα και οι προβλέψεις του να έχουν δημιουργήσει εμπόδια στην εγκατάστασή τους.
Η Μαρία Καραμανώφ συμφωνεί με αυτό το δεδομένο και μας θυμίζει ότι ελάχιστες ήταν εκείνες οι περιστάσεις στις οποίες κάποια άδεια εγκατάστασης ΑΠΕ μπλοκαρίστηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) μετά από δικαστική προσφυγή. Τα εμπόδια για τις δασικές και αναδασωτέες περιοχές παρακάμφθηκαν γρήγορα και με τη βοήθεια συγκεκριμένων αποφάσεων του ΣτΕ, μεταξύ των οποίων και εκείνη της πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου.
«Το καθεστώς είναι ήδη εξαιρετικά ελαστικό», μας λέει η κ. Καραμανώφ. Το άρθρο 24, όπως είναι σήμερα διατυπωμένο, επιτρέπει τις ΑΠΕ αρκεί να μη βλάπτεται το περιβάλλον και η βλάβη που προκαλείται να είναι μικρότερη από την ωφέλεια. Αρα, γιατί κάποιος να θέλει να το αλλάξει; Η έμπειρη δικαστικός μας ζητά, προφανώς, να δούμε ποια θα είναι η ακριβής διατύπωση του άρθρου όταν έρθει η ώρα της αναθεώρησης, αλλά δεν διστάζει κάποια αρχικά σχόλια. «Μια εξήγηση είναι ότι θέλουν να προλάβουν τις δικαστικές διαφορές και να δημιουργήσουν κλίμα αποθάρρυνσης σε όσους αντιδρούν και οργανώνουν προσφυγές, ζητώντας την ακύρωση διοικητικών αποφάσεων», λέει.
Με την αλλαγή του άρθρου 24, συνεχίζει η κ. Καραμανώφ, ανατρέπεται και η νομολογία που έχει διαμορφωθεί ώς τώρα και θα πρέπει να κτιστεί από του μηδενός. Αν η ενίσχυση των ΑΠΕ διατυπωθεί ρητά στο μελλοντικό Σύνταγμα, θα περιβληθεί με την έννοια του υπέρτατου δημόσιου συμφέροντος, θα μετατραπεί σε ταμπού και θέσφατο, συμπληρώνει. «Δεν θα υπάρχει πλέον κανένα θεσμικό ανάχωμα», τονίζει και προσθέτει ότι αυτό θα χειροτερέψει εάν με το νέο Σύνταγμα αλλάξουν και άλλα άρθρα που αφορούν τον έλεγχο της συνταγματικότητας νόμων και αποφάσεων της διοίκησης.
Μήπως τελικά όλος ο θόρυβος αφορά τις νέες ΑΠΕ που σχεδιάζονται με ακόμη πιο φαραωνικό χαρακτήρα; Η Μαρία Καραμανώφ θεωρεί εύλογο το ερώτημα καθώς είναι γνωστό πως ήδη σχεδιάζονται έργα αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες), μεγάλες εγκαταστάσεις αντλησιοταμίευσης που παρεμβαίνουν σε λίμνες και ποτάμια, πολλά και μικρά υδροηλεκτρικά αλλά και εγκαταστάσεις που είναι εξαιρετικά ενεργοβόρες, όπως τα data centers. «Γιατί άραγε να αναφέρονται μόνον οι ΑΠΕ στο άρθρο 24, όταν στην κλιματική αλλαγή παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο η καταστροφή της βιοποικιλότητας, η σφράγιση του ελεύθερου εδάφους, η διατάραξη του κύκλου του νερού και τόσα άλλα ζητήματα;» αναρωτιέται η πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας.
