Κάθοδος των μυρίων… φωτοβολταϊκών στην Αθήνα

Πάνω από 100.000 συστήματα φωτοβολταϊκών κάθε μεγέθους σε όλη τη χώρα, από τα μικρά «φωτοβολταϊκά στέγης» μέχρι τα πάρκα με τα ηλιακά πάνελ των χιλιάδων στρεμμάτων, διαθέτουν σχεδόν 12.000 MWp ισχύος, παράγουν το 22% του ρεύματος, καλύπτουν το 23% του ηλεκτρισμού που καταναλώνεται στη χώρα και τροφοδοτούν πάνω από 14.000 άμεσες ή έμμεσες θέσεις πλήρους απασχόλησης.

Ωστόσο, αν και το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών, τα συστήματα εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας εκτόπισαν τα αιολικά από την πρώτη θέση στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εξακολουθούν να αποτελούν τον φτωχό συγγενή της εγχώριας ηλεκτροπαραγωγής. Για κάποιες μικρές μονάδες το «φτωχός συγγενής» μπορεί να γίνει μια ολέθρια κυριολεξία, αφού οι ζημιές τους και η μέγκενη των δανείων απειλεί να τους οδηγήσει στην πτώχευση.

Τι ζητούν οι παραγωγοί

Η μακρά αναμονή λύσεων στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μικροί και μεσαίοι φωτοβολταϊκοί παραγωγοί, κυριότατα οι ζημιές που υφίστανται από τις περικοπές λόγω τεχνολογικής ανεπάρκειας του δικτύου μεταφοράς και από τις μηδενικές ή αρνητικές τιμές, με λίγα λόγια ο εξαναγκασμός τους να πληρώνουν τα σπασμένα του ελληνικού χρηματιστηρίου ενέργειας και του καρτέλ των ηλεκτροπαραγωγών ορυκτών καυσίμων, οδηγεί τους πράσινους μικροπαραγωγούς στην πρώτη απόπειρα ανοικτής και δημόσιας κινητοποίησης.

Την ερχόμενη Δευτέρα, 8 Ιουνίου, στις 10 το πρωί, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Αγροτικών Φωτοβολταϊκών (ΠΣΑΦ) διοργανώνει εκδήλωση διαμαρτυρίας έξω από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στη λεωφόρο Μεσογείων 119. Στην κινητοποίηση συμμετέχει και ο Σύλλογος Φωτοβολταϊκών Πάρκων Helios, ενώ καλούνται όλες οι συλλογικότητες των μικρών παραγωγών να πάρουν μέρος. Οι δύο σύλλογοι που, κατ’ αρχάς, ενώνουν τις δυνάμεις τους συνοψίζουν ως εξής το εκρηκτικό μίγμα που απειλεί τη βιωσιμότητά τους:

«Οι περικοπές έγχυσης ενέργειας, οι μηδενικές και αρνητικές τιμές στο χρηματιστήριο ενέργειας, η έλλειψη επαρκούς αποθήκευσης, οι στρεβλώσεις της αγοράς εξισορρόπησης και η συνεχής συρρίκνωση των εισοδημάτων των παραγωγών έχουν οδηγήσει χιλιάδες μικρές επενδύσεις σε κατάσταση οικονομικής ασφυξίας… Η σημερινή συγκυρία απαιτεί τη μέγιστη δυνατή συσπείρωση των παραγωγών και των συλλογικών τους φορέων, ανεξάρτητα από επιμέρους διαφοροποιήσεις σε επιμέρους προσεγγίσεις ή προτάσεις. Η υπεράσπιση της βιωσιμότητας των μικρών φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων, η διασφάλιση δίκαιων όρων λειτουργίας της αγοράς και η προστασία της ενεργειακής δημοκρατίας αποτελούν κοινούς στόχους που υπερβαίνουν τις οργανωτικές ή γεωγραφικές διακρίσεις».

Στη διάρκεια της κινητοποίησης θα υπάρξει και σύσκεψη εκπροσώπων των δύο συλλόγων -και όποιων ακόμη συμμετάσχουν- με αξιωματούχους του ΥΠΕΝ. Στο μεταξύ, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, επανέλαβε χθες ότι τις επόμενες εβδομάδες αναμένεται η έγκριση της Κομισιόν στα μέτρα οικονομικής στήριξης μικρομεσαίων επενδυτών φωτοβολταϊκών. Το κυριότερο υπό έγκριση μέτρο είναι η αποζημίωση φωτοβολταϊκών μονάδων με Σύμβαση Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης να μην κόβεται από κάποιο ανώτατο όριο ωρών με συνεχόμενα μηδενικές τιμές.

«Αυτογκόλ τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού»

Η κυβερνητική θέση περί αναμονής της έγκρισης των Βρυξελλών έχει βεβαίως αμφισβητηθεί έντονα από συλλόγους φωτοβολταϊκών όπως η ΕΠΑΦΗ, που έχει αποκαλύψει ότι το άρθρο 13(7) του Κανονισμού (Ε.Ε.) 2019/943 προβλέπει ρητά την υποχρέωση αποζημίωσης για κάθε περικοπή που επιβάλλεται με εντολή Διαχειριστή, δηλαδή του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ. Μάλιστα ο ΑΔΜΗΕ, σε έγγραφό του προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, έχει ήδη από τον περασμένο Σεπτέμβριο ζητήσει να διευκρινιστούν τα κριτήρια εφαρμογής της αποζημίωσης.

Τα πυρά του κλάδου προς την κυβέρνηση και την ηγεσία του ΥΠΕΝ έρχονται από πολλές κατευθύνσεις και για πολλά ζητήματα. Για παράδειγμα, ο Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) χθες «κάρφωσε» για πολλοστή φορά το υπουργείο: 22 μήνες από τότε που υπογράφηκε η ελλιπής και προβληματική καθ’ ομολογία του ΥΠΕΝ απόφαση για την αυτοκατανάλωση, 3 μήνες από τότε που το ΥΠΕΝ πήρε την κοινή επιστολή της SolarPower Europe και του ΣΕΦ, υποσχόμενο ότι η υπογραφή νέας απόφασης ήταν θέμα ημερών. «Πόσο δύσκολο είναι να μπει μια υπογραφή;» λέει ο ΣΕΦ, θυμίζοντας ότι εξαιτίας της κυβερνητικής ολιγωρίας -αν δεν πρόκειται για σκόπιμη καθυστέρηση- η νέα ισχύς έργων αυτοκατανάλωσης μειώθηκε κατά 30%, με συνέπεια την απώλεια περίπου 2.000 θέσεων εργασίας στην κατηγορία αυτή. Και η τάση συρρίκνωσης συνεχίζεται και φέτος.

«Η Ελλάδα βιάζεται να φέρει τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού 800W. Καλώς. Ομως ένα μέτρο που στην αρχή φαίνεται μικρό και αθώο, χωρίς τον σωστό σχεδιασμό μπορεί να γίνει μέρος του προβλήματος αντί λύση», τονίζει ο ΣΕΦ, εξηγώντας ότι φωτοβολταϊκά μπαλκονιού χωρίς μπαταρία, με μηδενική έγχυση, θα οδηγήσουν σε μείωση της ζήτησης ρεύματος τις μεσημεριανές ώρες που το σύστημα ασφυκτιά από πλεόνασμα φτηνής ηλεκτροπαραγωγής. «Φαίνεται καλό. Δεν είναι. Είναι ο ορισμός του αυτογκόλ» καταλήγει ο ΣΕΦ.

Είναι το λιγότερο παράδοξο, αν όχι αποτέλεσμα μεροληψίας, η κυβέρνηση να έχει φέρει τον κλάδο τον οποίο ανήγαγε σε στυλοβάτη της πράσινης μετάβασης στα πρόθυρα έκρηξης. Χιλιάδες μικροπαραγωγοί που προσελκύστηκαν να επενδύσουν στην ηλεκτροπαραγωγή με τραπεζικά δάνεια και μερική εγκατάλειψη της καλλιέργειας, πιστεύοντας τις διαβεβαιώσεις για εύκολα έσοδα και κέρδη, είναι αντιμέτωποι ακόμη και με τη χρεοκοπία, την ώρα που οι μεγάλοι ηλεκτροπαραγωγοί μετράνε τα ρεκόρ κερδοφορίας σε δισεκατομμύρια.