Η προηγούμενη βδομάδα έληξε όπως οι τελευταίες και η καινούργια ξεκίνησε λίγο χειρότερα απ’ ό,τι οι τελευταίες. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μπορεί να εξασφαλίσει μια συμφωνία με το Ιράν που να δίνει λαβή για νικηφόρες θριαμβολογίες, κι έτσι κάθε τέλος βδομάδας η συμφωνία στην οποία «είμαστε πολύ κοντά και ανακοινώνεται από ώρα σε ώρα» αναβάλλεται. Η τακτική της διατεταγμένης «αισιοδοξίας» που ηρεμεί τις αγορές στο τέλος της βδομάδας και αποτρέπει άνοιγμα μέσα σε πανικό τη Δευτέρα δεν μπορεί να επαναλαμβάνεται – και το Ιράν αποφάσισε αυτή τη φορά να τη διαψεύσει πολύ πιο ηχηρά απ’ ό,τι στις προηγούμενες.
Με την ανασφάλεια να μη… διαψεύδεται, οι πιέσεις στις αγορές -και όχι μόνο του πετρελαίου και των λοιπών ενεργειακών προϊόντων, αλλά και των χρηματοπιστωτικών- συνεχίζονται και συσσωρεύουν αποτελέσματα. Ετσι, τα σενάρια διολισθαίνουν διαρκώς προς το δυσμενέστερο, και αυτό καθιστά την αύξηση των επιτοκίων από την ΕΚΤ στη συνεδρίασή της την επόμενη βδομάδα πολύ πιθανή.
Στο πλαίσιο αυτό, οι καταναλωτές της Ε.Ε. έδωσαν τη δική τους ετυμηγορία για τις οικονομικές προοπτικές – η οποία είναι απολύτως σύμφωνη με τα δυσμενή σενάρια. Η ετυμηγορία αυτή εκφράστηκε μέσω των ευρημάτων της Ερευνας Καταναλωτικών Προσδοκιών (CES) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας του μηνός Απριλίου.
Ευρήματα
Θα μπορούσαμε να αποδώσουμε τις απαντήσεις που έδωσαν οι καταναλωτές του δείγματος της έρευνας με μία λέξη: στασιμοπληθωρισμός. Συγκεκριμένα:
Σχετικά με τον πληθωρισμό, το σημαντικότερο εύρημα αφορά τις διάμεσες εκτιμήσεις των καταναλωτών για τους επόμενους 12 μήνες, με το αποτέλεσμα ένα στρογγυλό 4%, έναντι 3,5% στην έρευνα του Μαρτίου. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι οι καταναλωτές τροποποίησαν… αναδρομικά την εκτίμησή τους για τον πληθωρισμό των προηγούμενων 12 μηνών, ξανά στο 4%. Οι καταναλωτές αντιλαμβάνονται ένα συνεχές πληθωριστικών πιέσεων που εκτείνεται μέχρι και 12 μήνες μπροστά. Μάλιστα, οι ερωτηθέντες που ανήκουν στα χαμηλότερου εισοδήματος πεμπτημόρια ανέφεραν υψηλότερες εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό σε σχέση με αυτούς των υψηλότερων εισοδηματικών πεμπτημορίων – μία ακόμη ένδειξη ότι η πίεση της ακρίβειας είναι περισσότερο αισθητή στα χαμηλά εισοδήματα.
Οι προσδοκίες για αύξηση του ονομαστικού εισοδήματος τους επόμενους 12 μήνες μειώθηκαν σε 0,8% τον Απρίλιο από 1,2% τον Μάρτιο. Αυτό ισοδυναμεί με μείωση του πραγματικού εισοδήματος (αφαιρώντας την πληθωριστική επίπτωση στο εισόδημα). Αυτό εξηγεί την «παραδοξότητα» του επόμενου σχετικού ευρήματος: την αύξηση των εκτιμήσεων για τις δαπάνες τους επόμενους 12 μήνες από 4,1% σε 4,3%. Αυτό συμβαίνει γιατί ο υψηλός πληθωρισμός θα αναγκάσει τα νοικοκυριά να δαπανούν περισσότερα για να αποκτούν ίσης ή και χαμηλότερης αξίας αγαθά και υπηρεσίες.
Η επόμενη πολύ εύκολα εξηγήσιμη «παραδοξότητα» αφορά το ποσοστό ανεργίας: οι σχετικές προσδοκίες μειώθηκαν ανεπαίσθητα από 11,3% τον Μάρτιο σε 11,2% τον Απρίλιο. Οχι από όλους: Οι καταναλωτές των χαμηλότερων εισοδημάτων αναμένουν αύξηση της ανεργίας (13,3%), ενώ των υψηλότερων μείωση (9,4%).
Οσον αφορά το πρόβλημα της στέγης, τα… αναμενόμενα: α) σταθερή εκτίμηση για αύξηση τιμών κατοικιών κατά 3,7% τους επόμενους 12 μήνες, β) σταθερή στο 4,9% εκτίμηση για τα επιτόκια στεγαστικών δανείων τους επόμενους 12 μήνες (όμως 5,2% για τους καταναλωτές χαμηλού εισοδήματος και 4,4% για τους καταναλωτές υψηλού εισοδήματος), γ) το καθαρό ποσοστό των νοικοκυριών που ανέφεραν αυστηροποίηση (σε σχέση με εκείνα που ανέφεραν χαλάρωση) της πρόσβασης σε πίστωση κατά τους προηγούμενους 12 μήνες αυξήθηκε περαιτέρω, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2024. Ομοίως, το καθαρό ποσοστό των νοικοκυριών που αναμένουν αυστηρότερους πιστωτικούς όρους (σε σχέση με εκείνα που αναμένουν χαλάρωση) κατά τους επόμενους 12 μήνες αυξήθηκε περαιτέρω στο υψηλότερο επίπεδο από τον Οκτώβριο του 2023.
«Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το πληθωριστικό σοκ»
Αν τα ευρήματα της έρευνας σηματοδοτούν στασιμοπληθωρισμό, οι δημόσιες δηλώσεις ιθυνόντων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας σηματοδοτούν αύξηση επιτοκίων του ευρώ στη συνεδρίαση του Δ.Σ. της την επόμενη βδομάδα. Η «σιδηρά κυρία» Ιζαμπελ Σνάμπελ με δηλώσεις της δεν άφησε καμία αμφιβολία περί τούτου, δηλώνοντας ορθά κοφτά: «Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το πληθωριστικό σοκ». Το μόνο σίγουρο πράγμα μέχρι και τα μέσα του 2027 είναι η παραμονή του πληθωρισμού σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από τον στόχο της Τράπεζας (2%). Ετσι, η αντιστροφή του κύκλου μείωσης των επιτοκίων θα αρχίσει με αύξηση 0,25 εκατοστιαία μονάδα την επόμενη βδομάδα, ενώ οι περισσότεροι «βλέπουν» και δεύτερη αύξηση 0,25 μέχρι το τέλος του 2026.
Η ταυτότητα της έρευνας
Η Ερευνα Καταναλωτικών Προσδοκιών (CES) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι μια μηνιαία διαδικτυακή έρευνα που διενεργείται, επί του παρόντος, σε περίπου 19.000 ενήλικες καταναλωτές (δηλαδή ηλικίας 18 ετών και άνω) από 11 χώρες της ζώνης του ευρώ: Βέλγιο, Γερμανία, Ιρλανδία, Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Ολλανδία, Αυστρία, Πορτογαλία και Φινλανδία. Τα αποτελέσματα χρησιμοποιούνται για ανάλυση πολιτικής και συμπληρώνουν άλλες πηγές δεδομένων που χρησιμοποιεί η ΕΚΤ.
