Αναζητώντας το φάντασμα της εκεχειρίας

Η ακατάληπτη αλληλουχία κινήσεων του Τραμπ στα Στενά του Ορμούζ φαίνεται ολοένα και περισσότερο να δοκιμάζει, πέρα από τις αντοχές μας, και τη λογική μας. Παρά την επίφαση ότι οι κινήσεις επιδιώκουν μια συμφωνία με την Τεχεράνη, στην πραγματικότητα αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο είναι που απωθούν ολοένα και μακρύτερα.

Η απεγνωσμένη αναζήτηση του Τραμπ γι’ αυτό που ο Τρίτα Πάρσι, ειδικός σε θέματα που αφορούν το Ιράν, αποκαλεί «ασημένιες σφαίρες», μαγικές δηλαδή λύσεις που εφαρμοζόμενες σ’ ένα υποτιθέμενο αδύνατο σημείο θα γονατίσουν την Τεχεράνη, τον οδηγεί σε μια φρενήρη εναλλαγή στάσεων, σε σημείο που να κινδυνεύει η αξιοπιστία των ΗΠΑ να περιπέσει σε πλήρη ανυποληψία.

Τρεις βασικούς παράγοντες μπορούμε να συνοψίσουμε γι’ αυτή τη συμπεριφορά.

Πρώτον, ο Τραμπ, ως επιφανές δημιούργημα της παρασιτικής επιχειρηματικότητας και της αμερικανικής βιομηχανίας θεάματος, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στην εικόνα που εκπέμπει. Παρότι σίγουρα αυτό δεν συνιστά ιστορική πρωτοτυπία, εντούτοις αποτελεί την περίπτωση όπου αυτή η συνιστώσα της πολιτικής του τείνει να αφομοιώσει όλες τις υπόλοιπες. Διπλωματικές προτάσεις δεν κρίνονται στη βάση των αρετών τους, του πόσο εξυπηρετούν τις αμερικανικές στρατηγικές θέσεις, αλλά του πώς θα του επιτρέψουν να ισχυριστεί ότι είναι ο μόνος κερδισμένος. Προαγωγός της αντίληψης ότι κάποιος «είναι ό,τι φαίνεται», επιδιώκει πάντα να φαίνεται ο απόλυτος επικυρίαρχος. Αυτή του η ευαισθησία μόνο παροξύνεται εν μέσω εκστρατείας για τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, οι οποίες θα αποτελέσουν ταυτόχρονα τεστ δημοφιλίας και καθοριστικό παράγοντα της πορείας της εναπομείνασας προεδρίας του.

Δεύτερον, τόσο ο ίδιος ο Τραμπ όσο και το μεγαλύτερο μέρος της κουστωδίας αυλοκολάκων με τους οποίους έχει περιστοιχιστεί, διακατέχονται από ουσιώδη άγνοια τόσο της περιοχής, της Ιστορίας της και των δεσμών μεταξύ των διαφόρων δρώντων εντός της, όσο και των λεπτομερειών των τεχνικών ζητημάτων οποιασδήποτε συμφωνίας μέλλεται να προκύψει. Αυτή η αδυναμία κατανόησης της περιπλοκότητας και η έλλειψη γνώσης που να γειώνει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο πεδίο του εφικτού, είναι που οδηγεί στην αναζήτηση εύκολων λύσεων· πρώτα ήταν η καρατόμηση της ιρανικής ηγεσίας, μετά ήταν ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ.

Τρίτον, οι προεδρίες του Τραμπ έχουν συνοδευτεί με διάπλατο άνοιγμα των θυρών των κέντρων λήψης αποφάσεων στο ισραηλινό λόμπι. Παρότι η επιρροή του τελευταίου ήταν πάντα αδιαφιλονίκητη, ποτέ δεν είχε αμεσότερη πρόσβαση σε κρίσιμους κόμβους, οικονομικό και διοικητικό έλεγχο επί των υψιπέδων της εξουσίας και μεγαλύτερη αδιαμεσολάβητη επίδραση στη χάραξη πολιτικής. Αναγνωρίζοντας το πασιφανές και χαίνον κενό κατανόησης των Αμερικανών ιθυνόντων, το ισραηλινό λόμπι έσπευσε να αναλάβει εν είδει εργολαβίας να το καλύψει με τα δικά του ευφάνταστα δημιουργήματα. Η δυνατότητά του να παράξει επιθυμητά αποτελέσματα μεγεθύνεται απ’ την εκλογή ενός μοναδικά ματαιόδοξου, ανασφαλούς και μωρόπιστου προέδρου.

Για να προκύψει λοιπόν βιώσιμη συμφωνία, τέτοια που να έχουν όλα τα μέρη συμφέρον απ’ τη διατήρησή της, ο Τραμπ θα πρέπει να ξεπεράσει τον φόβο του να φανεί αδύναμος, να επιστρατεύσει μια κατανόηση των βραχέων και μακρών διακυβευμάτων που υπερβαίνουν τη δική του θητεία και υστεροφημία και να συγκρουστεί μ’ ένα λόμπι που έχει ορίσει ως βασικό του συνοδοιπόρο. Οσο όμως μια τέτοια προοπτική παραμένει χλομή, το εκρηκτικό αυτό μείγμα θα συνεχίσει να παράγει αστάθεια.

*Οικονομολόγος