Ενεργειακή… συναστρία συντελείται από χθες στη Λευκωσία, όπου βρίσκεται και ο Δανός Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν (ή Γέρενσεν) και θα συμμετάσχει μεταξύ άλλων σε άτυπες συνόδους υπουργών Στέγασης σήμερα, Ενέργειας αύριο, τις οποίες διοργανώνει η κυπριακή προεδρία της Ε.Ε. Ο επίτροπος θα πάρει μέρος και σε συνέδριο για την προσιτή στέγη στην Ε.Ε., μαζί με τον αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων Γιάννη Τσακίρη, ενώ χθες συναντήθηκε διαδοχικά με τον Κύπριο πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, τον υπουργό Ενέργειας Μιχάλη Δαμιανό και τον υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό.
Ωστόσο, το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του κυπριακού τριημέρου του επιτρόπου είναι η πολυμερής συνάντηση που αναμένεται να γίνει σήμερα για την περίφημη ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ελλάδας, το καλώδιο των 900 χιλιομέτρων και των 1,9 δισ. ευρώ, η οποία έχει παγώσει μετά τη συμφωνία Μητσοτάκη-Χριστοδουλίδη να γίνουν από την αρχή μελέτες βιωσιμότητας του έργου.
Στη συνάντηση αναμένεται να συμμετάσχουν πλην του επιτρόπου οι υπουργοί Ενέργειας Ελλάδας και Κύπρου κ. Παπασταύρου και Δαμιανός, ο επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ, που είναι πλέον αποκλειστικός κάτοχος του έργου της διασύνδεσης, κ. Μανουσάκης, και ο αντιπρόεδρος της ΕΤΕπ. Στο επίκεντρο αυτής της ζύμωσης τίθεται η χρηματοδότηση του καλωδίου, στην οποία εκτός από την Ε.Ε. που προτίθεται να βάλει 658 εκατ. ευρώ στο έργο ως «Εργο Κοινού Ενδιαφέροντος», καλείται να συμμετάσχει και η ΕΤΕπ. Αίτημα συμμετοχής της ΕΤΕπ στο έργο διατύπωσαν με κοινή επιστολή τους οι υπουργοί Ενέργειας των δυο χωρών, Παπασταύρου και Δαμιανός, στα τέλη περασμένου μήνα. Το πόσα λεφτά μπορεί να βάλει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων στη διασύνδεση (GSI) θα εξαρτηθεί από τον οικονομικό, νομικό, φορολογικό έλεγχο στον οποίο θα το υποβάλει (due diligence), το οποίο απαιτεί κάποιους μήνες, αλλά από την άλλη πλευρά μάλλον υπερκαλύπτει την απαίτηση της Λευκωσίας για μια νέα, στέρεη και υπεράνω αμφισβήτησης μελέτη βιωσιμότητας του έργου. Ποιος θα αμφισβητήσει τις εκτιμήσεις και επιλογές ενός κορυφαίου χρηματοδοτικού θεσμού της Ε.Ε. όπως η ΕΤΕπ;
Βεβαίως, η βασική και εύλογη αμφιβολία της Λευκωσίας για τη βιωσιμότητα του GSI δεν ήταν στενά οικονομική, αλλά κυρίως γεωπολιτική, και επιβεβαιώθηκαν την άνοιξη του 2024 όταν η Τουρκία αμφισβήτησε στην πράξη τις έρευνες ανατολικά της Κάσου για τη διαδρομή του καλωδίου στον βυθό του Αιγαίου. Η Αγκυρα έχει επανειλημμένα «παρενοχλήσει» τις ελληνοκυπριακές διεργασίες για τη διασύνδεση όχι μόνο στρατιωτικά, αλλά και πολιτικά, υποβάλλοντας στον ENTSO-Ε –τον ευρωπαϊκό σύνδεσμο 40 Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρισμού από 36 ευρωπαϊκές χώρες, στον οποίο συμμετέχει ο δικός μας ΑΔΜΗΕ, αλλά και ο διαχειριστής της Τουρκίας ως παρατηρητής- αίτημα να εγκρίνει ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου μέσω κατεχομένων.
Τόσο ο ENTSO-E όσο και η Κομισιόν έχουν κατηγορηματικά αποκλείσει το ενδεχόμενο αποδοχής και χρηματοδότησης ενός τουρκικού αντι-GSI. Μάλιστα, ο επίτροπος Νταν Γιόργεσεν για πολλοστή φορά, απαντώντας σε ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ Γιάννη Μανιάτη, υπογράμμισε ότι για να συμμετάσχει ο τουρκικός «ΑΔΜΗΕ» ως παρατηρητής στον Ευρωπαϊκό Σύνδεσμο πρέπει να διασφαλίζει τη συνεργασία με όλους τους ευρωπαϊκούς Διαχειριστές σε πανευρωπαϊκό, περιφερειακό και διμερές επίπεδο.
«Η απαίτηση αυτή συνεπάγεται ότι η διαδικασία ανάπτυξης κάθε διασύνδεσης πραγματοποιείται με τη συγκατάθεση του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της Κύπρου που έχει πιστοποιηθεί για το νησί βάσει του δικαίου της Ε.Ε.», κατέληγε η απάντηση Γιόργκεσεν.
