Οι «τοξικοί» Ελληνες του γαλλικού Μάη

Τι έκαναν οι Ελληνες του Παρισιού (φοιτητές, εργαζόμενοι μετανάστες και πολιτικοί πρόσφυγες) τον Μάη του 1968; Ποιοι απ’ αυτούς συμμετείχαν και πώς ακριβώς στην ιστορική εκείνη εξέγερση, που σημάδεψε βαθιά για σχεδόν μισό αιώνα τους τρόπους άσκησης της πολιτικής δράσης στη Δύση; Το ερώτημα έχει απαντηθεί επανειλημμένα, από τις αρχές τουλάχιστον της δεκαετίας του 1990 και μετά, απ’ όσους είχαν πάρει μέρος στα γεγονότα. Αλλοτε άμεσα, σε πολιτικά κείμενα κι αυτοβιογραφικές αφηγήσεις, κι άλλοτε έμμεσα, μεσολαβημένα από δημοσιογραφικές εξιστορήσεις ποικίλων προθέσεων και αξιοπιστίας.

Στο σημερινό αφιέρωμά μας θα εξετάσουμε το ίδιο αντικείμενο από μια διαφορετική οπτική γωνία: τις αποχαρακτηρισμένες εκθέσεις της γαλλικής Ασφάλειας (Renseignements Generaux) που φυλάσσονται στο Ιστορικό Αρχείο της παρισινής αστυνομίας στο Σεν Ζερβέ (PP) και στα Εθνικά Αρχεία της χώρας, στο προάστιο Σεν Ντενί (AN).

Η αξία αυτών των τεκμηρίων δεν βρίσκεται, βέβαια, στην υποτιθέμενη «ακρίβεια» ή υπηρεσιακή «αντικειμενικότητα» των πληροφοριών που περιέχουν, αλλά στα εγγενή χαρακτηριστικά της αστυνομικής προσέγγισης τέτοιων ζητημάτων: μας λένε πολύ λιγότερα για το ίδιο το αντικείμενό τους (τη στάση, τις ενέργειες, τις απόψεις και τα συναισθήματα των Νοτιοευρωπαίων αλλοδαπών που εντοπίστηκαν από τα λαγωνικά της υπηρεσίας) και απείρως περισσότερα για τα τεχνικά και πολιτικά όρια, τους μηχανισμούς πληροφόρησης και τις προκαταλήψεις των οργάνων αυτής της τελευταίας. Οπως έχει εύστοχα επισημάνει για μια παλιότερη εποχή η πρόσφατη υποδειγματική δουλειά της πανεπιστημιακού Ξένιας Μαρίνου πάνω στις εκθέσεις της γαλλικής αστυνομίας για τον Ελληνα κομμουνάρο και σοσιαλιστή δικηγόρο Παύλο Αργυριάδη (1849-1901), οι αστυνομικοί φάκελοι δεν είναι σε τελική ανάλυση παρά «καθρέφτες, πάνω στους οποίους ατενίζει το είδωλό της» η ίδια η αστυνομία («Ενας ελέφαντας με ρεντιγκότα», Αθήνα 2024, σελ. 39).

Τα δείγματα μιας τέτοιας στρεβλής αντανάκλασης κάθε άλλο σπανίζουν στα έγγραφα που μελετήθηκαν στο πλαίσιο τούτου του άρθρου: από τον χαρακτηρισμό του Θόδωρου Πάγκαλου, μέλους της Κ.Ε. του ΚΚΕ (και του ΚΚΕ Εσωτερικού μετά τη διάσπαση), σαν «ακτιβιστή της άκρας Αριστεράς, φιλοκινεζικών τάσεων» ή την «πληροφορία» πως ένας «τροτσκιστής ακτιβιστής» ύψωσε (αναρχική) «μαύρη σημαία» στο κατειλημμένο ελληνικό περίπτερο της Πανεπιστημιούπολης, μέχρι την υπηρεσιακή κατάταξη των φακελωμένων «κατά σειρά τοξικότητας» και τον πληθωρισμό «ακροαριστερών» που μνημονεύονται στους αστυνομικούς φακέλους (ακόμη κι όταν στην πραγματικότητα ήταν απλά κεντροαριστεροί), οι ανακρίβειες δίνουν και παίρνουν.

Χαρακτηριστικό δείγμα των παραμορφωτικών φακών μέσα από τους οποίους οι Γάλλοι ασφαλίτες των ημερών έβλεπαν πρόσωπα και πράγματα, όσον αφορά τους πολιτικούς προσανατολισμούς μιας μεταναστευτικής/προσφυγικής κοινότητας, συνιστούν οι λίγο μεταγενέστεροι χαρακτηρισμοί του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη από έγγραφα της ίδιας υπηρεσίας σαν «εκπροσώπου της Δημοκρατικής Αμυνας», κεντροαριστερής οργάνωσης προσανατολισμένης στη βομβιστική δράση (ΑΝ, φ. 19850087/118, «Πληροφοριακό σημείωμα» της Γενικής Διεύθυνσης της Ασφάλειας για το άτομό του, Απρίλιος 1972), «μέλους του ελληνικού Πατριωτικού Μετώπου», της μετωπικής δηλαδή οργάνωσης του ΚΚΕ κι εν συνεχεία του ΚΚΕσ. (ΑΝ, φ. 19850087/116, «Πληροφοριακό σημείωμα» της αστυνομίας του Ορλί για μετακίνησή του, 5/4/1973, αρ.368), αλλά και σαν «οπαδού προοδευτικών σοσιαλιστικών θέσεων»! (ΑΝ, φ.19850087/115, πολυσέλιδη έκθεση με τίτλο «Η αριστερή κι ακροαριστερή ελληνική αντιπολίτευση», Απρίλιος 1973, σελ. 46).

Για μια σύγκριση των ταξινομήσεων της γαλλικής Ασφάλειας με την πραγματική ένταξη των φακελωμένων, αλλά και για μια διαφωτιστική ματιά εκ των ένδον πάνω στο όλο ζήτημα, ο αναγνώστης μπορεί ν’ ανατρέξει στο αυτοβιογραφικό κείμενο του πανεπιστημιακού Νίκου Χατζηνικολάου, προέδρου τότε της «Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών» (ΕΠΕΣ), «Ο δικός μας Μάης του ’68» (περ. Αρχειοτάξιο, τχ.10 (2008), σελ. 92-110).

Μία συνολική εικόνα

Ας επιστρέψουμε, όμως, στον Μάη-Ιούνη του 1968 και στα χαρτιά της γαλλικής Ασφάλειας. Μία συνολική άποψη για την εικόνα που σχημάτισε αυτή η τελευταία για το θέμα μας περιέχεται σε ειδική έκθεση με τίτλο «Η συμμετοχή των Ελλήνων φοιτητών κατά τη φοιτητική αναταραχή στο Παρίσι», συνταγμένη κατά τα τέλη της εξέγερσης (22/6/1968), μία βδομάδα πριν από τις εκλογές που επιβεβαίωσαν τη συντριπτική στήριξη του στρατηγού Ντε Γκολ από τη συντηρητική «σιωπηλή [σχετική] πλειοψηφία» του γαλλικού πληθυσμού. Συντάκτης της ήταν κατά πάσα πιθανότητα ο ασφαλίτης Αμπράμοβιτς, στον οποίο είχε επίσημα ανατεθεί η επιτήρηση της ΕΠΕΣ – μέλος ο ίδιος, όπως με έκπληξη ανακάλυπταν οι παρακολουθούμενοι, του γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος:

«Σε όλη τη διάρκεια της φοιτητικής αναταραχής του τελευταίου καιρού, οι Ελληνες φοιτητές, ήδη ευαισθητοποιημένοι από την εγκαθίδρυση στη χώρα τους ενός στρατιωτικού καθεστώτος που πρόκυψε από το πραξικόπημα της 10ης Απριλίου [sic], έσπευσαν να συγκατατεθούν, ορισμένοι απ’ αυτούς μ’ ενθουσιασμό, στις διάφορες εντολές της U.N.E.F. [Εθνική Ενωση Φοιτητών Γαλλίας], οι πιο αποφασισμένοι δε, ακόμη και στα παραγγέλματα για αγώνα μέχρις εσχάτων που έδιναν οι κινεζόφιλες και τροτσκιστικές ομάδες.

Τις ημέρες που ακολούθησαν την κατάληψη της Σορβόννης, Ελληνες φοιτητές, μέλη ως επί το πλείστον της Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών, ακροαριστερών τάσεων, συγκρότησαν από πλευράς τους, κατά το παράδειγμα άλλων ξένων φοιτητών, μια “Επιτροπή Αγώνα Ελλήνων Φοιτητών” μέσα στην ίδια τη Σορβόννη.

Πολύ γρήγορα, οι φοιτητές που διάκεινται ευνοϊκά απέναντι στα κινεζόφιλα δόγματα έπαιξαν εκεί πρωτεύοντα ρόλο, διακρινόμενοι κυρίως από την εμμονή τους να επιβάλουν την αρχή του κοινού αγώνα εργατών-φοιτητών σε επαναστατική επαφή.

Μαζί με τους Ελληνες φοιτητές τροτσκιστικών τάσεων, που έχουν επαφή με τη J.C.R. [Κομμουνιστική Επαναστατική Νεολαία], πάσχισαν να πετύχουν την ένταξη στην επιτροπή τους του Συλλόγου Ελλήνων Εργαζομένων Γαλλίας, ακροαριστερών τάσεων. Οι επικεφαλής αυτής της ομάδας, που ακολουθούν την πολιτική γραμμή του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας και τις εντολές της C.G.T. [της προσκείμενης στο ΚΚΓ εργατικής συνομοσπονδίας], φάνηκαν εξαρχής απρόθυμοι και στη συνέχεια απέρριψαν επισήμως κάθε συνεργασία, ιδίως όσον αφορά τη συμμετοχή τους στην κατάληψη του Ελληνικού Σπιτιού της Πανεπιστημιούπολης.

Η πρόταση του τροτσκιστή φοιτητή Νίκου Παπατάκη να καταληφθεί επίσης η ελληνορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Στεφάνου στην οδό Ζορζ Μπιζέ 7 (του 16ου διαμερίσματος), μολονότι θεωρήθηκε παράλογη από τους συμφοιτητές του, θα έθετε πρακτικά τέλος στις επαφές μεταξύ των Ελλήνων φοιτητών και εργατών. Μονάχα ο Δημήτριος Πέτρας, ταμίας του Συλλόγου Ελλήνων Εργαζομένων Γαλλίας, αφοσιωμένος μαοϊκός ακτιβιστής, θα εξακολουθούσε να μετέχει, σε ατομική βάση, στη δράση των Ελλήνων φοιτητών.

Τα στοιχεία της “Επιτροπής Δράσης Ελλήνων Φοιτητών” αποτέλεσαν από τις 21 Μαΐου τον βασικό όγκο της Επιτροπής Κατάληψης του Ελληνικού Σπιτιού της Πανεπιστημιούπολης, στη λεωφόρο Ζουρντάν 47 (14ο διαμέρισμα).

Αυτό το περίπτερο είναι ένα από τα ελάχιστα που έχουν καταληφθεί αλλά η πρόσφατη εξέλιξη της κατάστασης, ιδίως οι απελάσεις αλλοδαπών, οδήγησαν τους καταληψίες να επιδεικνύουν μεγαλύτερη περίσκεψη· εξαφάνισαν τις κόκκινες και μαύρες σημαίες στο εξωτερικό του και διαβεβαιώνουν όποιον θέλει να τους ακούσει πως η ενέργειά τους, στρεφόμενη κατά του καθεστώτος των Αθηνών, αποσκοπεί στο να καταστήσει γνωστό στην εσωτερική ελληνική Αντίσταση πως οι Ελληνες φοιτητές στο εξωτερικό διαδηλώνουν κι αυτοί την εκ μέρους τους αποδοκιμασία της αθηναϊκής χούντας.

Ακολουθεί ένα σύντομο πληροφοριακό σημείωμα για τους Ελληνες φοιτητές που διακρίθηκαν ιδιαίτερα, κατά σειρά τοξικότητας» (PP, φ. FB57).

Οι «πρωτεργάτες»

Ο συνημμένος κατάλογος, με τα συνοπτικά βιογραφικά/υπηρεσιακά σημειώματα 16 Ελλήνων, που φέρονται να διακρίθηκαν για τη συμμετοχή τους στην εξέγερση, αποδεικνύεται απείρως διαφωτιστικότερος για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ασφαλίτικου βλέμματος απ’ ό,τι η παραπάνω γενική περιγραφή. Πρόκειται για πρόσωπα, τα περισσότερα από τα οποία αργότερα θα διαδραμάτιζαν μικρότερο ή μεγαλύτερο ρόλο στην πολιτική, πνευματική και καλλιτεχνική ζωή της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.

Η έκθεση καταγράφει κάποια βασικά στοιχεία της ταυτότητας καθενός (ημερομηνία και τόπο γέννησης, οικογενειακή κατάσταση, ημερομηνία εισόδου στη Γαλλία, είδος, αριθμό και ημερομηνία λήξης της κάρτας παραμονής του), το ζουμί όμως βρίσκεται στο συνοπτικό φακέλωμα της πολιτικής ιδεολογίας και δραστηριότητάς τους. Οσο για την ιεράρχηση της «τοξικότητάς» τους, είναι προφανές πως ο (σοσιαλιστής;) ασφαλίτης έκρινε κυρίως με βάση τις ρητορικές επιδόσεις τους: όποιος έχει δει λ.χ. τον δικηγόρο Θόδωρο Σταυρόπουλο ν’ αγορεύει σε κάποιο πολιτικό ακροατήριο, δεν δυσκολεύεται ν’ αντιληφθεί γιατί αυτός συγκέντρωσε σε τέτοιο βαθμό την προσοχή (και την απέχθεια) των συντακτών της έκθεσης.

Ακολουθούν, ασχολίαστα λόγω χώρου, όσα η έκθεση καταλογίζει σε καθέναν από τους 16 φακελωμένους «κατά σειρά τοξικότητας»:

Θεόδωρος Σταυρόπουλος

«Δικηγόρος Αθηνών. Ενεργό μέλος του “Ελληνικού Συνδέσμου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου” και της ελληνικής “Ενωσης Δημοκρατικών Δικηγόρων”. Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς – τροτσκιστής. Ηρθε στη Γαλλία μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Πήρε άπειρες φορές τον λόγο στις συνεδριάσεις των Επιτροπών Δράσης της Σορβόννης. Εχει αναπτύξει μεγάλη δραστηριότητα στους ελληνικούς φοιτητικούς κύκλους».

Χρήστος Λουκόπουλος

«Δικηγόρος Αθηνών. Εχει εγγραφεί στη Νομική Σχολή του Παρισιού. Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς – τροτσκιστής. Ηρθε στη Γαλλία μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Ενθερμος οπαδός της ενότητας δράσης εργατών-φοιτητών· κύριο θέμα της δραστηριότητάς του μεταξύ των Ελλήνων φοιτητών».

Νίκος Παπατάκης

«Καλλιτεχνικός διευθυντής (σκηνοθέτης). Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς – τροτσκιστής. Κατά τη διάρκεια μιας σύσκεψης των Επιτροπών Αγώνα Ελλήνων Φοιτητών στη Σορβόννη πρότεινε την κατάληψη του ελληνορθόδοξου ναού του Αγίου Στεφάνου (οδός Ζορζ Μπιζέ 7, 16ο διαμέρισμα). Δεν εισακούστηκε».

Θεόδωρος Πάγκαλος

«Δικηγόρος Αθηνών. Φοιτητής της Σχολής Νομικών και Οικονομικών Επιστημών του Παρισιού. Υπότροφος της γαλλικής κυβέρνησης. Μέλος της “Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών”, όπου έχει μεγάλο ακροατήριο. Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς, φιλοκινεζικών τάσεων. Κάνει συχνά ταξίδια στο εξωτερικό, ιδίως σε ανατολικές [ευρωπαϊκές] χώρες».

Νίκος Δημάδης

«Φοιτητής. Τροτσκιστής ακτιβιστής. Υψωσε μαύρη σημαία στο ελληνικό περίπτερο». Του καταλογίζεται επίσης πως, αν και η κάρτα παραμονής και εργασίας του είχε λήξει από τις 30/6/1964, «δεν ζήτησε την παραμικρή παράταση».

Γιάννης Κουκουλές

«Συμβασιούχος στο C.N.R.S. [Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών] (τμήμα εθνικών αρχαιοτήτων). Ενεργός ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς».

Στέλιος Ράμφος

«Φοιτητής Κοινωνικών και Οικονομικών Επιστημών. Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς».

Ευγένιος Αγγελόπουλος

«Εγγεγραμμένος στη Σχολή Θετικών Επιστημών το Παρισιού. Ειδικευόμενος στο C.N.R.S. Γενικός γραμματέας της “Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών”. Ηταν στην πρωτοπορία της δραστηριότητας που επέδειξε η Επιτροπή Δράσης Ελλήνων Φοιτητών».

Κωνσταντίνος Βεργόπουλος

«Ετοιμάζει διδακτορικό στις οικονομικές επιστήμες στη Νομική Σχολή του Παρισιού. Μέλος της “Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών”. Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς».

Δημήτριος Πέτρας

«Εργάζεται στις γραφικές υπηρεσίες της εταιρείας “Interdomus”, λεωφόρος Οπερας 15 (1ο διαμέρισμα). Ταμίας του “Συλλόγου Ελλήνων Εργαζομένων Γαλλίας”. Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς – μαοϊκός».

Αλέξιος Κυριτσόπουλος

«Φοιτητής στην Πρακτική Σχολή Ανωτέρων Σπουδών. Μέλος της “Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών”. Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς».

Μιχαήλ Παπαγιαννάκης

«Φοιτητής στη Σχολή Νομικών και Οικονομικών Επιστημών του Παρισιού. Υπότροφος της γαλλικής κυβέρνησης. Μέλος της “Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών”. Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς».

Αλέξανδρος Κόντος

«Φοιτητής στην Πρακτική Σχολή Ανωτέρων Σπουδών του Παρισιού. Μέλος της “Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών”. Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς».

Βασίλειος Κεραμιδάς

«Εγγεγραμμένος στη Νομική Σχολή του Παρισιού. Υπότροφος της γαλλικής κυβέρνησης. Μέλος της “Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών”. Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς».

Γιάννης Καλεώδης [Καλλιόρης]

«Φοιτητής Κοινωνιολογίας. Μέλος της “Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών”. Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς».

Γιώργος Βαγιάτης

«Εγγεγραμμένος στη Σχολή Θετικών Επιστημών του Παρισιού. Μέλος της “Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών”. Ακτιβιστής της άκρας Αριστεράς».

Η κατάληψη στο «Ελληνικό Σπίτι»

Για τις πηγές πληροφόρησης των γαλλικών υπηρεσιών, μια συμπληρωματική αλλά ελλιπή εικόνα παίρνουμε από δυο διαδοχικά σημειώματα της Αστυνομικής Διεύθυνσης του Παρισιού, συνταγμένα την ίδια μέρα για το ίδιο αντικείμενο (AN, φ.19850087/117). Βρισκόμαστε στις 14 Ιουνίου, τρία εικοσιτετράωρα μετά την τρίτη και τελευταία μεγάλη «νύχτα των οδοφραγμάτων» και δυο πριν την ανακατάληψη της Σορβόννης από τα γαλλικά ΜΑΤ, ενώ έχουν ήδη απαγορευθεί δέκα οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς και το γαλλικό κράτος έχει περάσει στη φάση της αντεπίθεσης. Από το περιεχόμενο του πρώτου σημειώματος φαίνεται ότι συντάχθηκε βάσει ενημέρωσης της ελληνικής πρεσβείας (της χούντας), που εκτίμησε πως η νέα συγκυρία τη διευκόλυνε να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς της με μια σειρά στελέχη του τοπικού αντιδικτατορικού κινήματος – στελέχη της ΕΔΑ ή κεντροαριστερούς:

«Ο κ. Κωνσταντίνος Γεωργούλης, διευθυντής του Ελληνικού Σπιτιού της Πανεπιστημιούπολης, είχε χθες μακρά συνομιλία στην ελληνική πρεσβεία στη Γαλλία με τον επιτετραμμένο κ. Δημήτριο Βελισσαρόπουλο και τον σύμβουλο κ. Γεώργιο Σπυριδάκη, ακόλουθο πολιτιστικών υποθέσεων.

Ο κ. Γεωργούλης υπενθύμισε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκε η κατάληψη των εγκαταστάσεων από στοιχεία, ένα τμήμα των οποίων είναι παντελώς άσχετα με το περίπτερο, το δε άλλο τμήμα αποτελείται από μέλη της Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών, φιλοκομμουνιστικών τάσεων.

Μεταξύ αυτών των τελευταίων, οι πιο τολμηροί που ζητούν ιδίως “ενότητα δράσης εργατών-φοιτητών” πρέπει να είναι οι κάτωθι:

κ.κ. Δημάδης Νικόλαος

Παπαγιαννάκης Κωνσταντίνος [sic]

Κουκουλές Ιωάννης

Χατζηνικολάου Νικόλαος

Πασσαδέος Γεώργιος

Σύμφωνα με τα λεγόμενα του κ. Γεωργούλη, αυτοί οι φοιτητές διατήρησαν καθ’ όλη τη διάρκεια των περασμένων γεγονότων στενές επαφές με τις περισσότερες επαναστατικές φοιτητικές οργανώσεις, φυλλάδια και προπαγανδιστικές αφισέτες των οποίων διένειμαν εκτεταμένα.

Τέλος, το ελληνικό περίπτερο πρέπει να έχει υποστεί πολλές διαρπαγές».

Η προέλευση των πληροφοριών επέβαλλε προφανώς μια στοιχειώδη διασταύρωση. Το δεύτερο σημείωμα της ίδιας μέρας, με τίτλο «Η τρέχουσα κατάσταση στο εσωτερικό του Ελληνικού Σπιτιού της Πανεπιστημιούπολης», συνταγμένο λογικά βάσει βολιδοσκόπησης του ίδιου του Γεωργούλη, έχει έτσι εντελώς διαφορετικό περιεχόμενο και διαμετρικά αντίθετο διά ταύτα:

«Η κατάσταση στο εσωτερικό του Ελληνικού Σπιτιού της Πανεπιστημιούπολης παραμένει προς το παρόν πρακτικά αμετάβλητη.

Οντως, τα φοιτητικά στοιχεία και οι νέοι εργάτες που από τις 21 Μαΐου έχουν καταλάβει το περίπτερο, εξακολουθούν ν’ απαγορεύουν στον διευθυντή του, κ. Κωνσταντίνο Γεωργούλη, οποιαδήποτε πρωτοβουλία διοικητικής φύσης και τον υποχρεώνουν ακόμη και να χρησιμοποιεί μέρος μονάχα των διαμερισμάτων του.

Φαίνεται, ωστόσο, πως από σήμερα το πρωί οι καταληψίες φοιτητές, που ανήκουν κυρίως στην Ενωση των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών, ακροαριστερών τάσεων, οι οποίοι δεν έπαψαν να ενεργούν υποκινούμενοι από το γενικό γραμματέα της, κ. Ευγένιο Αγγελόπουλο, φαίνονται κάπως ανήσυχοι ύστερα από τα πρόσφατα μέτρα απέλασης που πάρθηκαν σε βάρος πολλών αλλοδαπών.

Ο κ. Γεωργούλης γνωστοποίησε στην ελληνική πρεσβεία στη Γαλλία πως ελπίζει ακόμα πως η κατάσταση στο εσωτερικό του Ελληνικού Σπιτιού μπορεί να επανέλθει στην κανονικότητα και πως θα ήταν δυνατό ν’ αποφευχθεί να κληθούν οι δυνάμεις της τάξης».

Κέντρα ταυτοποίησης και απελάσεις

Ενα τρίτο, ανώνυμο «εμπιστευτικό» υπηρεσιακό σημείωμα της ίδιας πάντα ημέρας από τον ίδιο φάκελο, με αντικείμενο την περιπέτεια ενός γνωστού (τα κατοπινά χρόνια) διανοούμενου της ελληνικής Αριστεράς, έρχεται να φωτίσει κάπως παραπάνω τις διαδρομές και τα συμφραζόμενα αυτής της πληροφόρησης:

«Στους ελληνικούς φοιτητικούς κύκλους της πρωτεύουσας σχολιάζεται αυτόν τον καιρό ο εγκλεισμός στο κέντρο ταυτοποίησης της Βενσέν του Αγγελου Ελεφάντη, μέλους της διοικούσας επιτροπής της Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών, φιλοκομμουνιστικών τάσεων.

Συνελήφθη την Τετάρτη 12 Ιουνίου στις 1 π.μ. ενώ, καθώς λέγεται, έβγαινε από το μετρό Μομπέρ-Μιτιαλιτέ. Βρέθηκε να κατέχει κάρτα προσωρινής διαμονής που είχε λήξει στις 13 Νοεμβρίου 1967 (αρ. 2.355.468) [και] μεταφέρθηκε στο κέντρο ταυτοποίησης της Βενσέν.

Ο κ. Νίκος Χατζηνικολάου, πρόεδρος της Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών, που τον συνόδευε, δεν ενοχλήθηκε.

Οι επικεφαλής της Ενώσεως των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών φαίνονται πολύ τσαντισμένοι απ’ αυτό το δυσάρεστο συμβάν, μην κρύβοντας ότι μέχρι τώρα, παρά την υποστήριξή τους στις διάφορες επαναστατικές φοιτητικές οργανώσεις, είχαν καταφέρει να μην “εντοπιστούν”.

Ο κ. Αγγελος Ελεφάντης, γεννημένος στις 1936 στο Καρπενήσι (Ελλάδα), κάτοικος […], έχει διακριθεί πολλές φορές για την ενεργό προπαγάνδα του κατά του τωρινού καθεστώτος της χώρας του.

Εχει συλληφθεί ως εκ τούτου στις 18 Απριλίου, ενώ κολλούσε μαζί με τρεις άλλους Ελληνες υπηκόους στη γωνία των οδών Σενσιέ και Ζοφρουά -Σεντ Ιλέρ αφίσες που παρότρυναν σε διαδήλωση κατά του φασισμού στην Ελλάδα».

Τελικά, ο Αγγελος Ελεφάντης αφέθηκε ελεύθερος· υπήρξε μάλιστα ένας από τους λιγοστούς Ελληνες του Παρισιού που εφοδιάστηκε με επίσημη κάρτα πολιτικού πρόσφυγα.

Αρκετά διαφορετική τύχη είχε ο συνοδός του, που τη στιγμή της σύλληψης «δεν ενοχλήθηκε» καθώς τα δικά του χαρτιά ήταν εντάξει. Την 1η Αυγούστου της ίδιας χρονιάς (κι ενώ η καταστολή, η νίκη της Δεξιάς στις εκλογές του Ιουνίου και η μαζική έξοδος των καλοκαιρινών διακοπών είχαν ενταφιάσει προσωρινά κάθε κινηματική δραστηριότητα) το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών διέταξε την απέλαση του Νίκου Χατζηνικολάου από τη χώρα, σαν «επικίνδυνου για τη δημόσια τάξη, βάσει των πληροφοριών που έχουν συγκεντρωθεί». Παρά την απουσία του ονόματός του από τον υπηρεσιακό κατάλογο του Ιουνίου, οι ενέργειες της ελληνικής πρεσβείας είχαν πιάσει προφανώς τόπο. Κι εδώ όμως η απέλασή του μετατράπηκε σε αναγκαστική εκτόπιση στην κεντρική Γαλλία, για ν’ ανακληθεί πλήρως αργότερα με απόφαση του υπουργού Δικαιοσύνης.

Ο ογκώδης φάκελος της γαλλικής ασφάλειας για τις μαζικές απελάσεις αλλοδαπών στα τέλη της εξέγερσης, προσπελάσιμος πλέον στο αρχείο της παρισινής αστυνομίας, δεν περιέχει κάποια αναφορά στην περιπέτεια του προέδρου της ΕΠΕΣ. Ο μόνος συμπατριώτης μας, το όνομα του οποίου φιγουράρει εκεί, είναι έτσι ένας 24χρονος κουρέας από την Αθήνα που βρέθηκε στο Παρίσι ως «τουρίστας» που «ήθελε να επισκεφθεί την πρωτεύουσα», συνελήφθη τη νύχτα των οδοφραγμάτων της 11ης Ιουνίου «δίχως έγγραφα ταυτότητας» και δήλωσε πως «έχει αφήσει τα πάντα στο δωμάτιό του σ’ ένα ξενοδοχείο, τη διεύθυνση του οποίου αγνοεί». Περαστικός έτσι κι αλλιώς, απελάθηκε αεροπορικά πέντε μέρες αργότερα.