Οραματιστές της αφθονίας

Δεν κοστίζει να προτείνεις λύσεις στην κοινωνία (ειδικά εάν είσαι ο πλουσιότερος στη Γη) χωρίς να χρειαστεί να πληρώσεις ή έστω να κοστολογείς ποιος θα πληρώσει.

Ο κ. Μασκ, των καινοτόμων προϊόντων και ιδεών, «βρήκε» λοιπόν την πλέον σοσιαλιστική καινοτομία του καπιταλισμού: «καθολικό υψηλό εγγυημένο εισόδημα για ανέργους λόγω της Τεχνητής Νοημοσύνης». Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η αγορά εργασίας μετά την έλευση της Τ.Ν. γίνεται ευχάριστο μεν περιβάλλον αλλά και μια αθέατη ζούγκλα, ένας μη αυτόματος μηχανισμός γενικού ανταγωνισμού, όπου θα λειτουργήσει το καπιταλιστικό αξίωμα: η αυξανόμενη παραγωγικότητα θα εκδηλωθεί με μείωση της απασχόλησης και χαμηλότερους μισθούς για τους εργαζόμενους στην Τ.Ν.

Ο Μασκ ανήκει σε αυτό που λέμε όχι απλά «φουτουριστές του οπτιμισμού» αλλά και «οραματιστές της αφθονίας». Ανήκει σε αυτούς τους σύγχρονους τεχνοφεουδάρχες που χωρίς να κατέχουν απαραίτητα μεγάλες επικράτειες και εργοστάσια ανά τον πλανήτη, κατέχουν ψηφιακό χώρο, αποικιοποιούν τον χρόνο και τον βίο μας και εισβάλλουν στο χωροχρονικό μας ατομικό περιβάλλον.

Και τώρα (με την Τ.Ν.) δεν έχουν λόγο να δεσμευτούν πώς αυτή θα μας βοηθήσει και πόσο ή ποιους ακριβώς. Και φυσικά δεν μας λένε ότι η διανομή του πλούτου, που υποτίθεται θα παραχθεί από την Τ.Ν., παραμένει ακόμα ένα αδιευκρίνιστο και πολύ κρίσιμο ζήτημα.

Παραθέτω τον έγκριτο Tomas Konicz: «Οι εταιρικοί ηγέτες κάνουν εικασίες για τα κέρδη παραγωγικότητας πριν αυτά υλοποιηθούν. Αυτό δεν λειτουργεί πάντα».

Μια εταιρική έρευνα που διεξήχθη από τη Forrester Research στα τέλη του 2025 κατέληξε στο σοβαρό συμπέρασμα ότι το 55% των υπευθύνων λήψης αποφάσεων μετάνιωσαν για τις απολύσεις που σχετίζονταν με την Τ.Ν.

Τι εννοεί; Η υποσχεθείσα αύξηση παραγωγικότητας δεν υλοποιήθηκε αλλά πολύ απλά οι καλά αμειβόμενοι εργαζόμενοι τελικά αντικαταστάθηκαν από χαμηλόμισθους. Μια άλλη μελέτη του MIT διαπίστωσε ότι η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε επιχειρηματικές εφαρμογές αποδείχτηκε ασύμφορη στο 95% όλων των εφαρμογών και περιπτώσεων.

Συμπέρασμα; Ακόμη δεν μας αντικατέστησε η Τ.Ν. αλλά σίγουρα μας απαξιώνει ως «ανθρώπινο κεφάλαιο», άσχετα φυσικά αν κάνει αρκετά ευκολότερη τη ζωή μας. Πριν όμως ο κ. Μασκ συμβουλεύσει την πολιτική ηγεσία του πλανήτη να θεσπίσει επίδομα εγγυημένου εισοδήματος για τους ανέργους από την Τ.Ν., καλό είναι να προτείνει π.χ. τη φορολόγηση των Τ.Ν. ρομπότ και αλγορίθμων του – και βασικά τη φορολόγηση των υπερκερδών του από την Τ.Ν.

Και φυσικά να μας πει αν μπορούν -αυτός και το σινάφι του- να εγγυηθούν όχι υψηλό εισόδημα σε ανέργους (αυτό ξέρουμε ότι θα το πληρώσουμε εμείς οι φορολογούμενοι) αλλά πως η Τ.Ν. δεν θα μας μειώσει το μυαλό, τη λογική και τη διανοητική και πνευματική μας υπόσταση ως «ανθρώπινο κεφάλαιο».

Γιατί, αν τα χάσουμε αυτά, ούτε τον βίο μας θα απολαμβάνουμε ούτε δουλειά θα βρούμε – είτε πάρουμε εγγυημένο εισόδημα από τις κυβερνήσεις είτε όχι (αν δεν τις καταργήσει και αυτές η Τ.Ν. κάποτε).

Και επειδή μερικοί παραμένουμε αμετανόητοι θεωρητικοί της εργασίας και της αξίας που αυτή παράγει, ας του θυμίσουμε ότι η Τ.Ν. φτιάχνει «τεχνητές θέσεις» εργασίας. Και πρέπει να προβληματιστούμε τι τελικά εξυπηρετούν, ποια προστιθέμενη αξία παράγουν ή ποια ασυνείδητη υπεραξία αποσπούν.

Και δεν ξεχνάμε, ας το ξέρει ο κ. Μασκ, ότι «η εργασία είναι η ουσία, η υπόσταση του κεφαλαίου, αλλά και η εγγενής αντίφαση του καπιταλισμού».

Αυτού δηλαδή του συστήματος που, αγαπητέ κ. Μασκ, έχετε κάνει καζίνο, με πλασματικό κεφάλαιο αλλά με αληθινό ανθρώπινο μόχθο, ακόμα και πίσω από την Τ.Ν. (άνθρωποι τη φτιάχνουν, άνθρωποι την πληρώνουν, λίγοι όμως κερδίζουν)…