Η πολιτική σε ομηρία: ποιος θα σπάσει τον κύκλο;

Ζούμε σε ένα περιβάλλον ραγδαίων αλλαγών που θίγουν ακόμη και τις νεοφιλελεύθερες εκδοχές του καπιταλισμού. Οι νέες τεχνολογίες και οι σύγχρονες επιστημονικές κατακτήσεις έχουν περάσει στα χέρια ισχυρών οικονομικών ελίτ και μετατρέπονται σε εργαλεία χειραγώγησης της δημοκρατίας και απαξίωσης της πολιτικής με στόχο την υποταγή των πάντων όχι μόνο στην εμπορευματοποίηση, αλλά και στην κερδοσκοπία.

Τα οικονομικά, παραγωγικά και κοινωνικά μοντέλα που αφορούν τις σύγχρονες κοινωνίες παραδίδονται στον «αυτόματο πιλότο» των συμφερόντων αυτών των ελίτ. Με τη σταδιακή υποβάθμιση του ουσιαστικού ρόλου της πολιτικής και της δημοκρατίας ενισχύονται πρακτικές εξουσιοδοτισμού και περιορίζεται η δυνατότητα κοινωνικού ελέγχου. Δεν είναι τυχαίο το φαινόμενο Τραμπ και αντίστοιχων συμπεριφορών στον αυταρχικά διαμορφούμενο πολυπολικό κόσμο.

Παράλληλα ο ρόλος των διεθνών οργανισμών και του κράτους ως ρυθμιστών που διαμορφώνουν κανόνες πρόσβασης για όλους ακυρώνεται από τον αυταρχικό νεοφιλελευθερισμό. Τα ολιγοπώλια δεν επιτρέπουν πλαίσια οικονομικής και κοινωνικής ανασυγκρότησης χωρίς κερδοσκοπία και απόλυτο έλεγχο των επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων, ενώ πολιτικές που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή αντιμετωπίζονται ως εχθρικές.

Το συμπέρασμα είναι πλέον σαφές: η δημοκρατία εμπορευματοποιείται από οικονομικές ελίτ οι οποίες αξιοποιούν «πολιτικούς» εκφραστές για την απαξίωσή της. Αναδεικνύεται έτσι η ανάγκη ο προοδευτικός χώρος να διαμορφώσει ένα νέο όραμα δημοκρατίας που θα υπηρετεί τους πολλούς, την παραγωγή και την κοινωνική συνοχή, με ένα κράτος που θέτει δίκαιους και καθολικούς όρους πρόσβασης.

Στο νέο περιβάλλον των γεωστρατηγικών ανακατατάξεων και των τεχνολογικών εξελίξεων καθίσταται αναγκαία η ανάδειξη εναλλακτικών προγραμματικών προτάσεων διακυβέρνησης. Προτάσεων που θα δεσμεύονται στην αλλαγή του παραγωγικού και κοινωνικού μοντέλου αξιοποιώντας τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας και ενισχύοντας τη δημιουργικότητα και τη συμμετοχή των πολιτών.

Το δημογραφικό, η ερήμωση της περιφέρειας και η φυγή της νεολαίας στο εξωτερικό αποτελούν κεντρικά ζητήματα. Εξίσου σημαντικά είναι και τα θέματα υπεράσπισης μεταξύ των άλλων της υγείας, της παιδείας, της ασφάλισης και των δικτύων από την εκχώρησή τους σε κερδοσκοπικούς μηχανισμούς.

Παράλληλα απαιτείται μια χώρα που συμμετέχει ενεργά στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση διεκδικώντας κανόνες απέναντι στην αχαλίνωτη κερδοσκοπία. Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να επανακτήσει τον ρόλο της ως γέφυρα ειρήνης, φιλίας και ανάπτυξης στην περιοχή.

Διά ταύτα:

Σε μια εποχή σύνθετων κοινωνικών αναγκών το ζητούμενο είναι η διαμόρφωση πλειοψηφιών διακυβέρνησης που δεν θα χειραγωγούνται από κερδοσκοπικές ελίτ και θα αποτρέπουν την εξαγορά της πολιτικής. Αυτό προϋποθέτει σαφή δέσμευση των προοδευτικών κομμάτων ώστε η εκλογική δύναμη να γίνεται καταλύτης στη διαμόρφωση προοδευτικής διακυβέρνησης. Γιατί η συνεργασία των προοδευτικών κομμάτων εμποδίζει την εμπορευματικοποίηση της πολιτικής από τις οικονομικές ελίτ.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η προσαρμογή των εκλογικών νόμων προς ευρωπαϊκά πρότυπα που ευνοούν τις συνεργασίες, καθώς και η αποφυγή στήριξης δήθεν «μεταβατικών κυβερνήσεων» ή «ειδικού σκοπού» στο όνομα μιας επίπλαστης σταθερότητας. Γιατί αυτό θα προσφέρει άλλοθι συνέχισης των άδικων πολιτικών που εφαρμόζει η Ν.Δ. Και το χειρότερο: με την ανοχή ή την εμπλοκή της θα μεταλλαχθεί το κοινωνικό αίτημα αλλαγής πολιτικής σε απλή εναλλαγή προσώπων.

Η πραγματική κοινωνικοπολιτική σταθερότητα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ενίσχυση της δημοκρατίας και πολιτικές που δίνουν ρόλο στην επισφαλή εργασία, στα μεσαία παραγωγικά στρώματα, στις καινοτόμες δυνάμεις και στη νεολαία ώστε να μπορέσει να σχεδιάσει το μέλλον της στη χώρα. Η περιφερειακή εγκατάλειψη και η δημογραφική συρρίκνωση απαιτούν κυβερνήσεις αλλαγής και όχι απλής διαχείρισης.

Στις επόμενες εκλογές ζητούμενο είναι μια σαφής δέσμευση αλλαγής πολιτικής. Ετσι μόνο θα ενεργοποιηθεί ξανά η κοινωνία, για να πειστούν ότι υπάρχει και άλλος δρόμος όσοι θεωρούν ότι η πολιτική έχει εξαγοραστεί.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης οφείλουν να ασκούν δημιουργική κριτική μεταξύ τους για καλύτερες πολιτικές αποδόμησης της Ν.Δ., δεσμευόμενα όμως ότι η εκλογική τους δύναμη θα αποτελέσει καταλύτη στη διαμόρφωση προοδευτικής διακυβέρνησης.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι καμία πολιτική δύναμη δεν μπορεί να κυβερνήσει μόνη της. Συνεπώς καθίσταται κρίσιμο να ενισχυθούν εκείνες οι δυνάμεις που δεσμεύονται ότι με την εκλογική δύναμη που θα καταγράψουν θα λειτουργήσουν ως καταλύτες για να επιβάλουν προοδευτική διακυβέρνηση.