Η προοδευτική προοπτική δεν μπορεί να περιμένει

Η συζήτηση για τη συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων έχει απασχολήσει έντονα τον τελευταίο χρόνο την ελληνική πολιτική σκηνή. Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. επέλεξε συνειδητά να θέσει στο επίκεντρο την ανάγκη διαλόγου και προγραμματικής σύγκλισης των κομμάτων που τοποθετούνται στον προοδευτικό χώρο. Η επιλογή αυτή δεν ήταν αβάσιμη. Σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπου η Νέα Δημοκρατία διατηρεί την κυβερνητική πρωτοβουλία, η συγκρότηση μιας αξιόπιστης εναλλακτικής πρότασης προϋποθέτει ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες.

Ωστόσο, η πολιτική στρατηγική δεν μπορεί να παραμένει στατική. Οταν ένα κάλεσμα συνεργασίας επαναλαμβάνεται επί μακρόν χωρίς σαφή ανταπόκριση από άλλες δυνάμεις του χώρου –όπως το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής ή η Νέα Αριστερά– τότε το πολιτικό μήνυμα κινδυνεύει να χάσει την αποτελεσματικότητά του. Η συνεχής αναπαραγωγή της ίδιας πρόσκλησης δεν αρκεί για να δημιουργήσει πολιτική δυναμική. Αντίθετα, μπορεί να οδηγήσει σε μια ιδιότυπη πολιτική ακινησία, όπου η συζήτηση για τις συνεργασίες υποκαθιστά τη συζήτηση για το ίδιο το πολιτικό σχέδιο.

Η εμπειρία της περιόδου διακυβέρνησης του Αλέξη Τσίπρα έδειξε ότι οι προοδευτικές συγκλίσεις είναι εφικτές όταν υπάρχουν σαφείς πολιτικοί στόχοι και συγκεκριμένες κοινωνικές προτεραιότητες. Δεν προκύπτουν όμως μέσα από διαρκείς εκκλήσεις καλής θέλησης. Γι’ αυτό και η επόμενη φάση της πολιτικής στρατηγικής πρέπει να είναι διαφορετική. Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. χρειάζεται να μετατοπίσει το επίκεντρο της παρέμβασής του από το διαρκές κάλεσμα συνεργασίας στην ανάκτηση της πολιτικής πρωτοβουλίας.

Αυτό σημαίνει τρία πράγματα: Πρώτον, καθαρή και ολοκληρωμένη προγραμματική πρόταση για τα μεγάλα ζητήματα της κοινωνίας, την ακρίβεια, την εργασία, τη στέγη, το κοινωνικό κράτος και τη λειτουργία των θεσμών. Δεύτερον, ανοιχτή πολιτική διαδικασία διαλόγου με την κοινωνία, που θα επιτρέψει στον προοδευτικό χώρο να επανασυνδεθεί με κοινωνικά στρώματα που τα τελευταία χρόνια απομακρύνθηκαν. Και τρίτον, σαφήνεια απέναντι στο ζήτημα των συνεργασιών. Ο διάλογος για μια προοδευτική συνεργασία δεν μπορεί να είναι διαρκής και αόριστος. Οφείλει να έχει έναν ορατό χρονικό ορίζοντα, μέσα στον οποίο θα φανεί αν υπάρχουν πραγματικές δυνατότητες σύγκλισης.

Αν υπάρχουν δυνάμεις που επιθυμούν πραγματικές προγραμματικές συγκλίσεις, ο δρόμος είναι ανοιχτός. Αν όχι, τότε η πολιτική μάχη θα δοθεί με όρους προγραμματικής αντιπαράθεσης. Η ιστορία της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς δείχνει ότι οι μεγάλες πολιτικές αλλαγές προκύπτουν όταν ένα κόμμα καταφέρνει να διαμορφώσει μια νέα κοινωνική και πολιτική ηγεμονία. Και αυτό δεν επιτυγχάνεται μόνο μέσα από συμμαχίες, αλλά κυρίως μέσα από ιδέες, πρόγραμμα και πολιτική πρωτοβουλία.

Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή: είτε θα παραμείνει εγκλωβισμένος σε μια ατέρμονη συζήτηση για συνεργασίες είτε θα διαμορφώσει ένα νέο πολιτικό σχέδιο που θα μπορέσει να εμπνεύσει ξανά την κοινωνία. Η δεύτερη επιλογή είναι ίσως και η μόνη που μπορεί πραγματικά να ανοίξει έναν νέο προοδευτικό κύκλο.

* Μέλος Κεντρικής Επιτροπής ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.