98 πρόσφυγες νεκροί σε Αιγαίο και Κρήτη

Περισσότερα από δύο θανατηφόρα περιστατικά τον μήνα, με θύματα πρόσφυγες και μετανάστες, εξακολούθησαν να συμβαίνουν και το 2025 στα ελληνικά χωρικά ύδατα στο ανατολικό Αιγαίο και στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης. Μάλιστα, περίπου το ένα στα δύο περιστατικά δεν αποτελούν ναυάγια, ενώ, σύμφωνα με την οργάνωση Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (Refugee Support Aegean – RSA), που συγκέντρωσε τα στοιχεία από επίσημες αρχές και οργανώσεις, «σε κάποια από αυτά τα περιστατικά υπάρχουν καταγεγραμμένες αναφορές για ενέργειες που χρήζουν ανεξάρτητης διερεύνησης ως πιθανές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άσκησης βίας στα σύνορα».

Τα στοιχεία δείχνουν ότι το ανατολικό Αιγαίο και η Κρήτη έγιναν υγρός τάφος για τουλάχιστον 98 πρόσφυγες και μετανάστες σε 28 θανατηφόρα περιστατικά, από τα οποία τα 16 ήταν ναυάγια. Οι 58 νεκροί εντοπίστηκαν και ανασύρθηκαν, ενώ άλλοι 40 πρόσφυγες και μετανάστες αγνοούνται και θεωρείται ότι έχουν χάσει τη ζωή τους. Εντοπίστηκαν επίσης άλλοι 23 νεκροί που δεν συνδέονται με συγκεκριμένο περιστατικό, πολλοί από τους οποίους βρέθηκαν σε προχωρημένη σήψη και ήταν εξαιρετικά δύσκολη η ταυτοποίησή τους.

«Τραγικά συμβάντα»

Τα στοιχεία αφορούν την ελληνική πλευρά του Αιγαίου και της Κρήτης και προέκυψαν από πληροφορίες του ελληνικού Λιμενικού, της Υπατης Αρμοστείας, του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης που διατηρεί τη βάση δεδομένων «Missing Migrants Project», δημοσιευμάτων του ελληνικού και διεθνούς Τύπου και των οργανώσεων Alarm Phone, Aegean Boat Report και Collective Aid.

Οι αριθμοί προστίθενται στα στοιχεία που είχε δημοσιοποιήσει η οργάνωση για το 2024: 61 πρόσφυγες ανασύρθηκαν νεκροί και άλλοι 59 αγνοούνται και θεωρούνται νεκροί σε 27 ναυάγια στην Ελλάδα. Η οργάνωση καταγράφει για το 2025 άλλους τουλάχιστον 53 νεκρούς και 3 αγνοούμενους σε δέκα περιστατικά στα τουρκικά ύδατα στο Αιγαίο, σύμφωνα με στοιχεία του τουρκικού Λιμενικού.

Ως προς την Κεντρική Μεσόγειο, η οργάνωση παρατηρεί ότι πολλά ναυάγια δεν αναφέρονται και δεν εντοπίζονται, ενώ έχουν ιδιαιτέρως τραγικό απολογισμό, καθώς γίνονται σε ανοιχτό πέλαγος. Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης καταγράφει 197 νεκρούς και αγνοούμενους σε 17 θανατηφόρα περιστατικά στη θαλάσσια περιοχή της Ανατολικής Λιβύης και της Αιγύπτου το 2025 και συνολικά 2.185 νεκρούς σε όλη τη Μεσόγειο το 2025.

«Οι θάνατοι αυτοί δεν αποτελούν “τραγικά συμβάντα”, αλλά προβλέψιμο αποτέλεσμα της απουσίας ασφαλών και νόμιμων διαδρομών και των συστηματικών πρακτικών αποτροπής που εφαρμόζονται στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε., κατά παράβαση θεμελιωδών κανόνων διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου. Οι πολιτικές αυτές δίνουν λόγο ύπαρξης και ενισχύουν τα δίκτυα διακίνησης, εγκαταλείποντας σε αυτά τους ανθρώπους που χρειάζονται προστασία», επισημαίνει η RSA.

Σημειώνει επίσης σοβαρές ελλείψεις στην ταυτοποίηση και στην αξιοπρεπή ταφή των νεκρών, στην ενημέρωση της οικογένειάς τους και στην αποτελεσματική πρόσβαση στη Δικαιοσύνη. «Η έλλειψη αποτελεσματικής και ανεξάρτητης διερεύνησης των συνθηκών των ναυαγίων υπονομεύει το κράτος δικαίου και διαιωνίζει την ατιμωρησία», υπογραμμίζει. Και παραθέτει τα λόγια της κοινωνικής επιστήμονα της RSA, Εφης Λατσούδη, μετά το ναυάγιο στις 3 Απριλίου 2025, στη Σκάλα Συκαμνιάς στη Λέσβο, όπου έχασαν τη ζωή τους τρεις γυναίκες, τρία παιδιά και ένας άνδρας: «Το ζήτημα δεν είναι μόνο να στεκόμαστε δίπλα στις οικογένειες την ώρα της ταφής. Το ζήτημα είναι τι κάνουμε για να σταματήσουμε να θάβουμε ανθρώπους».

Χίος, 3/2/2026

Η RSA κάνει ιδιαίτερη αναφορά –μολονότι εκτός χρονικού πλαισίου αναφοράς– στην πολύνεκρη τραγωδία στη Χίο, στις 3 του περασμένου Φεβρουαρίου, όπου  σκοτώθηκαν δεκαπέντε πρόσφυγες και ένα παιδί αγνοείται, σε σύγκρουση σκάφους του Λιμενικού με φουσκωτό που μετέφερε πρόσφυγες. «Το περιστατικό εγείρει, για
ακόμη μια φορά, σοβαρά ερωτήματα ως προς την τήρηση της υποχρέωσης έρευνας και διάσωσης και αναδεικνύει τις επικίνδυνες συνέπειες των συστηματικών πρακτικών αποτροπής στα ελληνικά και στα ευρωπαϊκά σύνορα», αναφέρει η RSA.

Μεσόγειος, η πιο θανατηφόρα διαδρομή

Από το 2014, η Μεσόγειος είναι με διαφορά η πιο θανατηφόρα προσφυγική διαδρομή που καταγράφει παγκοσμίως ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης, με 34.342 νεκρούς. Ακολουθούν οι διαδρομές στην Αφρική με 18.769 νεκρούς, στην κεντρική και ανατολική Ασία με 12.127 νεκρούς, στην κεντρική Αμερική προς τις ΗΠΑ με 11.454 νεκρούς, στη δυτική Ασία με 3.810 νεκρούς και στο εσωτερικό της Ευρώπης με 1.458 νεκρούς.

«H ευθανασία της φάλαινας – Πύλος, 13/06/23»

Η Πρωτοβουλία Καλλιτεχνών και Ακτιβιστών «Δικαιοσύνη για την Πύλο» σε συνεργασία με την ΚΕΕΡΦΑ παρουσιάζει το αντιρατσιστικό θεατρικό μονόπρακτο του Θανάση Τριαρίδη «H ευθανασία της φάλαινας – Πύλος, 13/06/23», σήμερα στις 9 μ.μ. στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο ΕΜΠΡΟΣ (Ρήγα Παλαμήδου 2). Μετά την παράσταση θα ακολουθήσει συζήτηση με την παρουσία του συγγραφέα και συνηγόρων υπεράσπισης των θυμάτων της Πύλου. «Θα ήθελα όταν τελειώνει η παράσταση, ο κάθε θεατής να γνωρίζει πως την ώρα που αυτός καθόταν στη θέση του, δολοφονήθηκαν κι άλλοι άντρες, κι άλλες γυναίκες, κι άλλα παιδιά στη θάλασσα. Και το έγκλημα αυτό γίνεται με τη σιωπή του και τη σιωπή μας, την ανοχή του και την ανοχή μας, τη συναυτουργία του και τη συναυτουργία μας», σημειώνει ο συγγραφέας.