Η ανακάλυψη της φωτογραφίας επηρέασε την καθημερινότητά μας, την επιστήμη, την τέχνη. Σε κείμενό του για την ιστορία της φωτογραφίας, δημοσιευμένο το 1931 στο περιοδικό Die literarische Welt, ο Γερμανός φιλόσοφος Βάλτερ Μπένγιαμιν αναφέρεται σε αυτά τα επακόλουθα. Κατ’ αρχάς ο Μπένγιαμιν ορθώς επισημαίνει ότι η εφεύρεση της φωτογραφίας έρχεται ως αποτέλεσμα προβλέψεων και προσπαθειών λήψης εικόνων με χρήση του σκοτεινού θαλάμου (camera obscura).
Η λειτουργία του σκοτεινού θαλάμου κατανοήθηκε και περιγράφηκε από τον Αριστοτέλη (384 – 322 π.Χ), εκλεπτύνθηκε από τον Αραβα φιλόσοφο Αλχαζέν (965 – 1040 μ.Χ.), αξιοποιήθηκε από τους καλλιτέχνες της Αναγέννησης όπως ο Λεονάρντο ντα Βίντσι (1452 – 1519), καθώς και μεταγενέστερους όπως ο Καναλέτο (1697 – 1768): η camera obscura του Λεονάρντο προανήγγειλε τη φωτογραφική μηχανή του Νικηφόρου Νιέπς (1765 – 1833). Η καταγωγική σχέση της φωτογραφίας με τη ζωγραφική λειτούργησε και αντιστρόφως: η διάδοση της φωτογραφικής τεχνικής αλλά και τέχνης κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα έδωσε καθοριστική ώθηση στην απελευθέρωση των εικαστικών τεχνών από την τυραννία της ρεαλιστικής αναπαράστασης και της ομοιότητας.
Για την επίδραση της φωτογραφίας στην επιστήμη ο Μπένγιαμιν στέκεται στην αξιοσημείωτης οξυδέρκειας προδρομική υπεράσπιση της φωτογραφίας από τον ιατρό Αραγκό ενώπιον της Γαλλικής Βουλής το 1838. Ο Αραγκό, υπερασπιζόμενος τη συμβολή του Λουί Νταγκέρ (1787 – 1831) στην εξέλιξη της φωτογραφικής τέχνης, αναφέρεται στις επόμενες εφευρέσεις των οποίων πηγή θα είναι η φωτογραφία. Ωστόσο, ο Μπένγιαμιν δεν παραλείπει να αναφερθεί και σε προσπάθειες δυσφήμησης της φωτογραφίας, συγκεκριμένα σε άρθρο το οποίο αποκαλεί «δυσφημιστικό σχήμα που δημιουργήθηκε από εκείνο το σοβινιστικό κουρέλι, τη Leipzig City Advertiser». Πρόκειται για άρθρο στο οποίο η φωτογραφία παρουσιάζεται ως «γαλλική τέχνη του διαβόλου» και χαρακτηριστικά αναφέρονται τα εξής: «Το να προσπαθείς να συλλάβεις φευγαλέες εικόνες δεν είναι κάτι που είναι απλά αδύνατο, αλλά όπως έχει δείξει μια ενδελεχής γερμανική έρευνα, η ίδια επιθυμία για κάτι τέτοιο είναι βλασφημία. Ο άνθρωπος έχει δημιουργηθεί κατ’ εικόνα του Θεού και η εικόνα του Θεού δεν μπορεί να συλληφθεί από καμιά ανθρώπινη μηχανή. Μόνο ο θεϊκός καλλιτέχνης με θεία έμπνευση μπορεί, σε μια στιγμή κατάνυξης, στο υπέρτατο κάλεσμα της ευφυΐας του, να προσπαθήσει να αναπαράξει τα θεϊκά ανθρώπινα χαρακτηριστικά, αλλά ποτέ με τη βοήθεια μηχανικών μέσων».
Είχε κάτι απ’ όλα αυτά στο μυαλό του ο Γερμανός φωτογράφος των ναζιστικών εκτελέσεων, Χέρμαν Χόιερ, την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή; Αθελά του, οι φωτογραφίες του συνέλαβαν τον Ανθρωπο στην υπέρτατη στιγμή του. Δευτερευόντως, απηχούν την πεποίθηση ότι η χώρα του ποτέ δεν θα λογοδοτήσει ενώπιον της Ιστορίας. Λογοδότησε;
*(Ph.D)2, καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης
-320x213.jpg)
