Μια ιστορική απόφαση

Ιστορική είναι αναμφίβολα η χθεσινή, ομόφωνη απόφαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων να κηρυχθεί «μνημείο» το σύνολο της φωτογραφικής συλλογής που περιλαμβάνει και τους 200 της Καισαριανής.

Ιστορική κατ’ αρχάς διότι, αν δεν μας απατά η μνήμη μας, έως χθες από το ΚΣΝΜ δεν είχε περάσει άλλη φορά περίπτωση πολιτιστικών κινητών αγαθών που συνδέονται με τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν είχε όμως περάσει και θέμα τόσο πολιτικά φορτισμένο, ερήμην των μελών του Συμβουλίου, που είναι σαφές ότι έκαναν με σοβαρότητα και αντικειμενικότητα το καθήκον τους.

Αξίζει μνεία στη διαδικασία που προηγήθηκε της κήρυξης, αλλά και στη Σταυρούλα Φωτοπούλου, προϊσταμένη της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠΠΟ, που εισηγήθηκε το θέμα παραδίδοντας ένα στέρεο, τεκμηριωμένο, όσο και συγκλονιστικό μάθημα Ιστορίας και επιστημονικής αφοσίωσης χωρίς παρωπίδες.

Στην ολοκληρωμένη της εισήγηση, η κ. Φωτοπούλου έκανε πλήρη αναδρομή στα περιστατικά που οδήγησαν στην εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του ’44. Αλλά και στις δύο ανάλογες εκτελέσεις αγωνιστών που ακολούθησαν τον ίδιο μήνα, όλες ως αντίποινα για την ενέδρα του ΕΑΜ εναντίον του υποστράτηγου Κρεχ και της συνοδείας του.

Αναφέρθηκε όμως και σε όσους Ελληνες «εθελοντές εφόνευσαν αυτοβούλως 100 άλλους κομμουνιστάς», με πρωτοβουλία του δωσίλογου στρατιωτικού Διονύση Παπαδόγγονα, οργανωτή των Ταγμάτων Ασφαλείας Πελοποννήσου. Και κατέληξε διαβάζοντας τα σημειώματα των αγωνιστών του ΕΑΜ, όταν στη διαδρομή τους προς τον θάνατο πετούσαν από τα καμιόνια τα χαρτάκια με τις λίγες αποχαιρετιστήριες λέξεις για τους δικούς τους και για τον σκοπό του αγώνα τους.

Επισημαίνει βέβαια ότι αυτές «οι φωτογραφίες αποτελούν εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καθώς δίνουν πρόσωπο στις ιστορικές μαρτυρίες, για το ήθος και τον πατριωτισμό τους, λίγες στιγμές πριν την εκτέλεσή τους».

Ολα αυτά ειπωμένα από επιστημονικά στόματα απαντούν και στα φασιστοειδή που βεβήλωσαν το μνημείο της Καισαριανής. Και σε όσους αρνούνται να αναγνωρίσουν τον πατριωτισμό τον αγωνιστών του ΕΑΜ και χυδαιολογούσαν όλες αυτές τις ημέρες στα κοινωνικά δίκτυα.

Η απόφαση του ΚΣΝΜ όχι μόνον άνοιξε τον δρόμο για τη διεκδίκηση της συλλογής από το ελληνικό κράτος, όχι μόνον πρόσθεσε με τρόπο κατεπείγοντα στην οπτική του ΥΠΠΟ εκτός από την αρχαία πολιτιστική κληρονομιά και την πολύτιμη νεότερη, αλλά αποτέλεσε διά της επιστήμης μια κορυφαία πολιτική και πολιτιστική τομή, μακριά από την πολωμένη, ανιστόρητη λογική των ακραίων.