Αρχαία Ηλιδα όπως αρχαία… Ατλαντίδα

Oι βυθισμένες αρχαιότητες στη λάσπη και ο πλημμυρισμένος αρχαιολογικός χώρος της Αρχαίας Ηλιδας, με τα λιμνάζοντα νερά να καλύπτουν μεγάλο μέρος των διαδρομών του, αποδεικνύουν την παντελή απουσία αντιπλημμυρικών μέτρων, παρά τις αντίθετες, κατά καιρούς, διαβεβαιώσεις της υπουργού Πολιτισμού. Αντίστοιχη εγκατάλειψη, όμως, παρατηρείται και στο εσωτερικό του μουσείου που στεγάζει τα ευρήματα από τις συστηματικές ανασκαφές στην αρχαία πόλη. Ταβάνια που στάζουν στο πάτωμα και σε προθήκες, μαζί με μυρωδιά μούχλας, σκιαγραφούν εικόνα κατάρρευσης. Η παρακμή και η εγκατάλειψη, εντός και εκτός, δεν αξίζει σε κανένα μουσείο και αρχαιολογικό χώρο, πόσο μάλλον στα εν λόγω με τα σπουδαία εκθέματα και τη μακρά ιστορία.

Καταγγελίες

Οι πρώτες καταγγελίες και φωτογραφίες με βυθισμένες περιοχές του αρχαιολογικού χώρου έχουν δημοσιευτεί σε τοπικά Μέσα από τις 3 Φεβρουαρίου (π.χ. «Πλημμύρισε ο αρχαιολογικός χώρος στην Αρχαία Ηλιδα», «Πρωινή» της Ηλείας). Αντί ωστόσο να δοθεί λύση, η κατάσταση επιδεινώθηκε, όπως αποκάλυψε εκπαιδευτικός η οποία επισκέφθηκε την Αρχαία Ηλιδα και το μουσείο στις 11 Φεβρουαρίου και κατήγγειλε τις εικόνες ντροπής και εγκατάλειψης στην εκπομπή «Εξελίξεις Τώρα» της Αναστασίας Γιάμαλη στο Mega.

Η επισκέπτρια περιέγραψε την εμπειρία της στον πλημμυρισμένο αρχαιολογικό χώρο και την πρώτη αίθουσα του Μουσείου. «… μπήκα μέσα και είδα δυο σακούλες μαύρες σκουπιδιών στη μέση της αίθουσας. Κοιτάω από περιέργεια και βλέπω ότι ήταν μισογεμάτες με νερό που έσταζε από το ταβάνι. Μετά άρχισα να βλέπω τα εκθέματα. Στο πρώτο, σε κάτι χαυλιόδοντες -που τους υπολογίζουν 200.000 ετών- ενός ελέφαντα αρχαίου, η ταμπέλα είχε πέσει και ήταν κολλημένο με χαρτάκι, όπως κολλάνε τα παιδάκια στους τοίχους. Και από κάτω ήταν ένας ελέφαντας σαν κόμικ κολλημένος με σελοτέιπ… Το ταβάνι έσταζε και ο χώρος μύριζε μούχλα.

»Συνεχίζω στη δεύτερη αίθουσα και υπήρχε και από αλλού διαρροή και έπεφτε πάνω σε μια από τις προθήκες που είχε μέσα αρχαία ευρήματα. Πάλι έπαθα σοκ. Μου είπαν ότι το έχουν δει και έχουν ενημερώσει. Είχε λιμνούλες νερού ανάμεσα σε εκθέματα. Τα ταβάνια στάζανε. Κάποια σημεία στους τοίχους είχανε μούχλα και εννοείται ότι οι αίθουσες μυρίζανε. Εξω, που είναι ο ίδιος ο αρχαιολογικός χώρος και το αρχαίο θέατρο, οι κολόνες και τα εκθέματα ήταν πλημμυρισμένα. Αλλά είναι δυνατόν τα αρχαία αυτά να είναι λες και είναι πισίνα, να μην υπάρχουν αποστραγγιστικά μέτρα, κανάλια, ό,τι χρειάζεται τέλος πάντων; Απογοητευτικό», αναφέρει η περιγραφή, που συνοδεύεται από φωτογραφικό υλικό.

Ερώτηση για το θέμα κατέθεσαν στην υπουργό Πολιτισμού οι βουλευτές της Νέας Αριστεράς Σία Αναγνωστοπούλου, Θοδωρής Δρίτσας, Νάσος Ηλιόπουλος, Μερόπη Τζούφη και Θεανώ Φωτίου. Συνδέουν τη δυσχερή κατάσταση στην Αρχαία Ηλιδα με εικόνες εγκατάλειψης άλλων αρχαιολογικών χώρων αλλά και ευρύτερες ελλείψεις που διαπιστώνονται στην προστασία των μνημείων και την επαρκή θωράκιση των αρχαιολογικών χώρων και των μουσείων. Ρωτούν την υπουργό Λίνα Μενδώνη «σε τι μέτρα θα προβεί έτσι ώστε να αποκατασταθούν άμεσα οι ζημίες που έχουν προκληθεί από την εγκατάλειψη και την έλλειψη συντήρησης του αρχαιολογικού χώρου και του Μουσείου της Ηλιδας», αλλά και αν προτίθεται να προχωρήσει σε προσλήψεις μόνιμου προσωπικού για να καλυφθούν τα κενά στις υποστελεχωμένες υπηρεσίες.

Ελλείψεις

Οπως αναφέρουν οι βουλευτές, «(…)στη θητεία της παρούσας πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΠΟ δεν είναι η πρώτη φορά που αναδεικνύουμε μέσω του κοινοβουλευτικού ελέγχου τις ελλείψεις στη συντήρηση των αρχαιολογικών χώρων και των μουσείων, την πρωτοφανή προχειρότητα στη φύλαξη των αρχαιολογικών χώρων, την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού και των προβλεπόμενων μέτρων ασφαλείας, την άρνηση ανάληψης πολιτικής ευθύνης. (…) Η ψήφιση του νόμου 5021/2023 συνοδεύτηκε από τις δημόσιες δηλώσεις της υπουργού με τις οποίες διαβεβαίωνε ότι η αλλαγή μουσειακής πολιτικής είναι επιβεβλημένη και έχει “στόχο [τα Μουσεία] να απεμπλακούν από τον ασφυκτικό κρατικό εναγκαλισμό σε οικονομικό και διοικητικό επίπεδο” (…). Εκτοτε η νέα κατάσταση στη μουσειακή πολιτική που “οραματίστηκε” η υπουργός έχει συμβάλει και αυτή στην εγκατάλειψη του πολιτιστικού μας κεφαλαίου».

Φθορές

Ανακοίνωση «Σχετικά με τα πλημμυρικά φαινόμενα στην Αρχαία Ηλιδα» εξέδωσε χθες και η Διοικούσα Επιτροπή Δυτικής Ελλάδας του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων. «… Η παρούσα κατάσταση υπογραμμίζει με τον πλέον σαφή τρόπο την επιτακτική ανάγκη ένταξης της Αρχαίας Ηλιδας σε ένα συνεκτικό πλαίσιο φροντίδας, συντήρησης και αναβάθμισης τόσο του αρχαιολογικού χώρου, όσο και του μουσείου της. Οι φθορές που έχει επιφέρει ο χρόνος στα έργα τα οποία υλοποιήθηκαν ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων 2004 καθιστούν αναγκαία μια συνολική επανεκτίμηση των αναγκών και των υποδομών» αναφέρει και καλεί την ηγεσία του ΥΠΠΟ «να προχωρήσει άμεσα σε ολοκληρωμένο και χρηματοδοτημένο σχέδιο προστασίας και ανάδειξης των μνημείων της Ηλιδας, αλλά και άλλων αντίστοιχων χώρων που αντιμετωπίζουν περιβαλλοντικούς κινδύνους, πρωτίστως για την πρόληψη και προστασία τους, αλλά και για την προβολή τους. Η επανάληψη των ίδιων εικόνων κάθε χειμώνα δεν μπορεί να αποτελεί κανονικότητα».

Να σημειώσουμε ότι την πρώτη κοινοβουλευτική ερώτηση προς την υπουργό Πολιτισμού έχει καταθέσει από τις 12 Φεβρουαρίου η βουλεύτρια Ηλείας της Ν.Δ. και πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής, Διονυσία-Θεοδώρα Αυγερινοπούλου. Η ερώτηση αφορά τη διαχείριση των μνημείων της ευρύτερης περιοχής απέναντι στην κλιματική κρίση, ενώ όταν εστιάζει στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Ηλιδας, «ο οποίος πλημμύρισε, παρά την ύπαρξη εγκατεστημένου υπόγειου αντιπλημμυρικού συστήματος», η βουλευτής της Ν.Δ. ζητά να διερευνηθεί εάν «… η αστοχία αυτή οφείλεται σε μηχανική βλάβη, ελλιπή συντήρηση ή σχεδιαστική ανεπάρκεια έναντι των νέων κλιματικών δεδομένων».