Τέχνες και τεχνητή νοημοσύνη 2: ο ανθρώπινος παράγοντας

(συνέχεια από το προηγούμενο)

Η εποχή που ανοίγεται λοιπόν μπροστά μας θα είναι η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Μιας συνθήκης μαζικής αναπαραγωγής, εκμηδένισης των ταχυτήτων και θολώματος των ορίων ανάμεσα στο πραγματικό και το ψεύτικο. Ηδη σε μια σειρά από περιπτώσεις η συμβολή της τεχνικής νοημοσύνης είναι καταλυτική. Προς το παρόν στο επίπεδο των μέσων μαζικής δικτύωσης, στην παραγωγή βίντεο, στην κατασκευή ψευδών ειδήσεων. Δεν είναι λίγοι αυτοί που προβλέπουν πως αυτός ο μαζικός εγκέφαλος, που έχει πια τη δυνατότητα να εκπαιδεύει τον εαυτό του, θα ξυπνήσει μια μέρα έτοιμος ώστε να αντικαταστήσει κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα. Και αν ακόμη και ως δυνατότητα τα βιβλία, οι ταινίες μας και η μουσική μας μπορούν να γραφτούν από έναν εγκέφαλο AI, τι απομένει για εμάς; Ηδη μπάντες όπως οι The Velvet Sundown μετρούν εκατομμύρια ακροάσεις στο Sporify. Μπάντες όπου οι συνθέσεις, τα μέλη και οι εκτελέσεις είναι προϊόντα AI.

Ποια είναι απόσταση που πρέπει να διανύσουμε ώστε κάτι τέτοιο να γίνει κανόνας και ύστερα κυρίαρχη συνθήκη; Και ποια η απόσταση ώστε παρόμοια παράγωγα να αντικαταστήσουν κάθε κυρίαρχη δραστηριότητα; Οι τεχνικές προβλέψεις επιβεβαιώνουν πως μια τέτοια συνθήκη είναι πιο κοντά από όσο νομίζουμε, πιο κοντά από όσο ελπίζουμε.

Σε έναν κόσμο όπου θα κυριαρχεί η AI τεχνική υπεροψία αυτό που θα επικρατήσει είναι μια γενικευμένη καχυποψία. Μια συλλογική αντίδραση απέναντι σε όλα τα παράγωγα που δεν έχουν από πίσω τους ένα πρόσωπο.

Αυτό που προβλέπεται είναι μια κλιμακούμενη επιστροφή στους κλασικούς. Σε οτιδήποτε δημιουργήθηκε πριν από την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Σε κάθε έργο τέχνης, βιβλίο, ταινία ή μουσικό κομμάτι που γνωρίζουμε πως δημιουργήθηκε χωρίς τη διαμεσολάβηση (ή την εξ ολοκλήρου δημιουργία) της τεχνητής μάστιγας. Αλλά πέρα από αυτό η στιγμή που πλησιάζει είναι μια εποχή ξεκαθαρίσματος. Μια στιγμή που η ανθρώπινη τέχνη θα καταγραφεί και θα υπάρξει αποκλειστικά ως ανάγκη. Το έργο τέχνης δεν είναι ανεξάρτητο από τον δημιουργό του. Ποτέ δεν ήταν. Αν εκφράζει κάτι, αυτό είναι η ανάγκη για έκφραση, συνομιλία, επαφή. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να αντικατασταθεί. Ακριβώς γιατί προκύπτει από το δρών υποκείμενο. Και προκύπτει ως απαραίτητη ανάγκη. Από τη μονάδα αυτή που έχει ανάγκη να πει κάτι, ανεξάρτητα από τον τρόπο ή τους όρους με τους οποίους αυτό θα διατυπωθεί.

Μέσα σε ένα περιβάλλον γενικευμένης καχυποψίας, τεχνικής αναπαραγωγής και ατελείωτων τελειοποιημένων αντιγραφών και συνδυασμών αυτό που θα αναδειχτεί θα είναι μια τέχνη άμεση, μια τέχνη που αποδεικνύει τον εαυτό της με την πιο άμεση ανθρώπινη εμπλοκή. Το θέατρο, οι παραστατικές τέχνες, οι δημόσιες απαγγελίες, οι προσωπικές αφηγήσεις είναι αυτές που θα αναδειχτούν. Ολες αυτές οι εκφάνσεις που κουβαλούν τον δημιουργό ως ανυπόστατο κομμάτι της επιτέλεσης. Ως αρχή, ως μέρος και ως δομικό στοιχείο της ίδιας της τέχνης. Η τέχνη δεν θα αντικατασταθεί από αντίγραφα. Θα μετατοπιστεί. Προς μια επειγόντως ειλικρινή χειρονομία. Ως μια κατάθεση που κουβαλά την απόδειξή της. Ασχετα με την τεχνική εντέλεια, την άπειρη δυνατότητα, την αχανή ικανότητα. Μια τέχνη πιο ανθρώπινη. Με τις ατέλειες, τα λάθη και τις αστοχίες της. Οχι πια διατυπωμένες ως αδυναμίες, αλλά ως αποδείξεις αυθεντικότητας και προτερήματα.

Μια τέχνη άμεση και ανθρώπινη, φτιαγμένη για ανθρώπους.