Διαβάζοντας για την οργάνωση Wheeling2help αρχικά στο διαδίκτυο και μετά τη θετική εμπειρία κάποιων φίλων μου, αποφάσισα να κάνω ένα ταξίδι στην Αφρική, να αποκτήσω τη δική μου εμπειρία. Με ενδιέφερε το γεγονός ότι η συγκεκριμένη οργάνωση προωθεί την αλληλεγγύη και τον σεβασμό και στοχεύει στη δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης και αλληλοβοήθειας μεταξύ εθελοντών και ντόπιων, απομακρυσμένη από τη λογική της ανάθεσης και του «Δυτικού σωτήρα», με τις δράσεις της και τους εθελοντές να συνεργάζονται με την τοπική κοινότητα στην πράξη.
Ετσι, τον Οκτώβριο του 2025 πέταξα για Ρουάντα, για να διασχίσουμε δύο μέρες μετά τα σύνορα και να φτάσουμε στον τελικό προορισμό μας, τη λίμνη Bunyonyi στην Ουγκάντα, όπου θα μέναμε και θα βοηθούσαμε την κοινότητα Bufuka.
Ο τοπικός οργανισμός Edirisa, που δραστηριοποιείται εκεί από το 2002, έχει κατασκευάσει στις όχθες της λίμνης ξύλινα σπιτάκια, δεντρόσπιτα και eco τουαλέτες, τα οποία είναι ανοιχτά σε ομάδες εθελοντών καθώς και σε απλούς επισκέπτες που επιθυμούν να γνωρίσουν λίγο καλύτερα τους ανθρώπους που ζουν εκεί και να αποστασιοποιηθούν από τα πολυτελή resort που όλο και πληθαίνουν γύρω από τη λίμνη.
Εκεί κατασκηνώσαμε για επτά ημέρες και είχαμε την ευκαιρία να συμβιώσουμε με τους άντρες και τις γυναίκες που διαχειρίζονται τον χώρο και την οργάνωση, να μαγειρέψουμε μαζί τους, να δουλέψουμε και να ανταλλάξουμε εμπειρίες και γνώσεις. Ο αρχικός μου σκοπός, να πάω εκεί για να φωτογραφίσω τις εθελοντικές δράσεις και τον τρόπο ζωής των κατοίκων, γρήγορα έδωσε τη θέση του στην καθημερινή εμπλοκή μου σε όλες τις προγραμματισμένες δράσεις των εθελοντών, παράλληλα βέβαια με τη φωτογραφική καταγραφή τους.
Το πρόγραμμα της εβδομάδας περιελάμβανε χειρωνακτικές δουλειές σε σπίτια της κοινότητας, αγροτικές εργασίες στα χωράφια τους μαζί με τους κατοίκους, το σκάψιμο και χτίσιμο μιας τουαλέτας από λάσπη και ξύλα για δύο οικογένειες, εργασίες σε θερμοκήπιο ντομάτας αλλά και σε φάρμες ζώων.
Η πλειονότητα των αγροτικών εργασιών ήταν στην ευθύνη των γυναικών του χωριού κι αυτό ήταν ένα γεγονός στις περισσότερες περιπτώσεις που βιώσαμε όλοι αλλά και παρατηρήσαμε σε όσα συνέβαιναν γύρω μας. Κι αυτό γιατί οι περισσότεροι άντρες φεύγουν για δουλειά στην κοντινή πόλη Kabale, οπότε οι γυναίκες μένουν πίσω κι είναι επιφορτισμένες με τις δουλειές του σπιτιού, τα χωράφια και την ανατροφή των παιδιών.
Δυστυχώς, παρά τη συνεχή παρουσία μου δίπλα σε γυναίκες, δεν κατάφερα να τις γνωρίσω όσο θα ήθελα, καθώς αρκετές από αυτές δεν μπορούσαν να επικοινωνήσουν στα αγγλικά, άλλες ήταν απρόθυμες και κάποιες ήταν επικεντρωμένες στις δουλειές που έπρεπε να γίνουν. Ωραία εμπειρία ήταν οι φορές που -αφού είχαμε ολοκληρώσει τις εργασίες μας- τρώγαμε όλοι μαζί με τις οικογένειες το μεσημεριανό που μας είχαν ετοιμάσει – και που συνήθως ήταν γλυκοπατάτες, ρύζι, φασόλια και διάφορα άλλα λαχανικά.
Πέρα από όλα αυτά, μεγάλο κομμάτι της ημέρας το περνούσαμε μαζί με τα παιδιά του σχολείου της κοινότητας, το Bufuka Primary School, το οποίο βρισκόταν μόλις λίγα μέτρα από το μέρος που μέναμε. Καθημερινά κάποιοι εθελοντές αναλάμβαναν να ασχοληθούν με τη διδασκαλία ορισμένων τάξεων, είτε να απασχολήσουν τους μαθητές με παιχνίδια ή γνώσεις ενδιαφέρουσες, τραγούδια ή ζωγραφική. Αλλη ομάδα αναλάμβανε να βοηθήσει την Pamela στο μαγείρεμα του porridge, ενός χυλού που προσφέρεται δωρεάν κάθε πρωί στα περίπου 200 παιδιά που υπάρχουν στο σχολείο και που για πολλά απ’ αυτά είναι το μοναδικό τους γεύμα μέχρι να φάνε το απόγευμα με τις οικογένειές τους.
Με μεγάλη μου έκπληξη διοργανώσαμε και μαθήματα κολύμβησης για τα παιδιά που, παρά το γεγονός ότι γεννήθηκαν και μεγαλώνουν δίπλα σε λίμνη, αρκετά δεν ξέρουν κολύμπι.
Κάθε απόγευμα βρισκόμασταν όλοι στο προαύλιο του σχολείου για το Happy Hour, όπου οι μαθητές μάς περίμεναν με ανυπομονησία για να παίξουμε μαζί τους ποδόσφαιρο, βόλεϊ ή απλά να καθίσουμε αγκαλιά στο γρασίδι, να χορέψουμε, να δούμε βίντεο, να βγάλουμε φωτογραφίες. Ηταν όλα τους κοινωνικά, ευγενικά και με αγνή περιέργεια και διάθεση να παρατηρήσουν και να γνωρίσουν το διαφορετικό, για αυτό άλλωστε αρκετοί από τους εθελοντές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι μάλλον αυτά τα παιδιά μάς δίδαξαν πιο πολλά από όσα τους διδάξαμε εμείς.
Μία από τις πιο όμορφες εμπειρίες ήταν ότι είχαμε την τύχη να παρακολουθήσουμε το σεμινάριο της Harriet και της οργάνωσής της Happy Girls Project.
Η Harriet επισκέπτεται τα σχολεία και μιλάει στα κορίτσια για το πώς λειτουργεί το γυναικείο σώμα και για τις ανάγκες του -απενοχοποιώντας την περίοδο- και τα μαθαίνει πώς να ράβουν επαναχρησιμοποιούμενες σερβιέτες. Ενα σημαντικό μάθημα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης με σκοπό τη σωστή ενημέρωση αλλά και την ενδυνάμωση των γυναικών από πολύ νεαρή ηλικία, κάτι που σίγουρα λείπει από τα δικά μας σχολεία εδώ στην Ελλάδα.
Βασικά στοιχεία της κουλτούρας των ανθρώπων που ζουν εκεί είναι ο χορός και το τραγούδι, που παίζουν μεγάλο ρόλο σε όλα τα στάδια της καθημερινότητάς τους. Κάτι που βιώσαμε από την πρώτη κιόλας ημέρα που φτάσαμε στην Bufuka όταν παρακολουθήσαμε την κυριακάτικη λειτουργία στην εκκλησία του χωριού. Μικροί και μεγάλοι μάς υποδέχτηκαν με χορό, τραγούδια και όργανα μετατρέποντας τη λειτουργία σε ένα γεγονός πιο διασκεδαστικό, πιο άμεσο και πιο ανθρώπινο, χωρίς να παραλείψουν όμως να δηλώσουν την πίστη τους με σοβαρότητα και ταπεινότητα.
Με τον ίδιο ζωντανό τρόπο πραγματοποιήθηκε και η επίσημη υποδοχή των εθελοντών από μαθητές και δασκάλους το επόμενο πρωί στο σχολείο μετά την πρωινή προσευχή αλλά και ο αποχαιρετισμός μας που συνέπεσε με τον αποχαιρετισμό της έβδομης και τελευταίας τάξης του Δημοτικού από τους μικρότερους μαθητές, οι οποίοι τους είχαν ετοιμάσει θεατρικά δρώμενα και χορογραφίες που ακολουθήθηκαν από προσφορά χειροτεχνιών αλλά κυρίως από συγκινητικές ομιλίες για το νέο τους ξεκίνημα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Το ταξίδι μου αυτό, αν και ήταν από τα πιο ιδιαίτερα και μακρινά που έχω πραγματοποιήσει, δεν μου δημιούργησε έντονο ενθουσιασμό σε πρώτη φάση. Γυρνώντας στην Ελλάδα όπου όλοι περίμεναν να τους μεταφέρω τις εμπειρίες μου από αυτό το τόσο ξεχωριστό μέρος, προτίμησα για λίγες μέρες να επεξεργαστώ μέσα μου όσα είδα και βίωσα. Σιγά σιγά οι εμπειρίες έμπαιναν σε σειρά και μπορούσα πιο εύκολα να κάνω τον απολογισμό. Θεωρώ ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που επισκέπτονται την Αφρική για πρώτη φορά είναι προετοιμασμένοι να αντικρίσουν εικόνες που, αν όχι θα τους σοκάρουν, τουλάχιστον θα τους ταρακουνήσουν. Τέτοια συναισθήματα δεν μου δημιουργήθηκαν καθόλου και αυτό είναι ίσως που με μπέρδεψε στην αρχή.
Εχοντας επισκεφθεί την Κούβα λίγους μήνες νωρίτερα, δεν μπορώ να μην επισημάνω ότι εκεί η κατάσταση μου φάνηκε πολύ πιο σοκαριστική από όλα όσα είδα στην Αφρική. Οι άνθρωποι στην Κούβα ζουν με ελλείψεις σε φάρμακα, τρόφιμα και άλλα βασικά αγαθά, ανύπαρκτες ή απαρχαιωμένες υποδομές και συνεχείς διακοπές ρεύματος που επηρεάζουν σημαντικά τον τρόπο και την ποιότητα της ζωής τους.
Στη λίμνη Bunyonyi, αντιθέτως, όσα είδα δεν θα τα χαρακτήριζα ως φτώχεια αλλά πιο πολύ ως απλότητα. Ολοι ζουν πολύ κοντά στη φύση, καλλιεργούν τη γη και όχι μόνο τρέφονται από αυτήν αλλά χρησιμοποιούν τα υλικά και τις πρώτες ύλες της για να καλύψουν πάρα πολλές από τις ανάγκες τους. Ολες οι δραστηριότητές τους συνοδεύονται από τον σεβασμό και την προστασία του περιβάλλοντος και οι δεσμοί των ανθρώπων είναι πιο ειλικρινείς και δυνατοί, όπως συμβαίνει συνήθως έξω από τις μεγαλουπόλεις, καθώς ο ένας βασίζεται και εξαρτάται από τον άλλον για να επιβιώσει.
Σαφώς και η εικόνα που διαμόρφωσα προέρχεται από ένα πολύ μικρό κομμάτι της τεράστιας αυτής ηπείρου. Ηδη από τις γειτονικές μικρές πόλεις που διασχίζεις για να φτάσεις στη λίμνη καταλαβαίνεις ότι δυσκολίες υπάρχουν, και είναι ορατές. Παρ’ όλα αυτά για κάποιον που ζει σε μια δυτική ανεπτυγμένη χώρα και έχει μεγαλώσει με πολλές επίπλαστες ανάγκες και επιθυμίες, ήταν πολύ ελπιδοφόρο να παρατηρήσει μια κοινότητα όπου οι κάτοικοι ζουν όπως πρέπει να ζει ο άνθρωπος: κοντά στις ρίζες του, ελεύθερα, με σεβασμό στη φύση, στους γύρω του, στο σώμα του και στον ίδιο του τον εαυτό.
Η Wheeling2help…
…ξεκίνησε μέσα από την εμπειρία δύο νέων, του Ελπιδοφόρου και της Δώρας, οι οποίοι, έπειτα από έξι μήνες αναζήτησης και περιπλάνησης στην Αφρική και άλλους έξι στην Ασία, αποφάσισαν να δημιουργήσουν την οργάνωση. Το 2016 διοργανώνονται τα πρώτα ταξίδια με τη συμμετοχή εθελοντών από Ελλάδα και Κύπρο. Τα ταξίδια είναι δεκαήμερες αποστολές σε αναπτυσσόμενες χώρες (Τανζανία, Ουγκάντα, Νεπάλ, Γουατεμάλα είναι κάποιοι από τους προορισμούς), κατά τη διάρκεια των οποίων επισκέπτεσαι τις τοπικές κοινότητες και συνήθως σε συνεργασία με οργανισμούς που δρουν εκεί δουλεύεις μαζί με τους ντόπιους σε σημαντικά ζητήματα, όπως η εκπαίδευση, η στέγαση, το νερό, η ενδυνάμωση των γυναικών, ενώ παράλληλα βιώνεις από πρώτο χέρι τον τρόπο ζωής, την κουλτούρα και τα έθιμα των κατοίκων του τόπου.
