Το βιβλίο του Χάρη Ναξάκη «Τεχνοκόσμος: Ψηφιακό κεφάλαιο-Τεχνητή Νοημοσύνη, μετανθρωπινότητα και τεχνολογική αποανάπτυξη», με πρόλογο του Α. Γ. Καρασαββόγλου, που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 2025 από τις εκδόσεις Κουκκίδα, είναι ένα σήμα κινδύνου για όσα μας επιφυλάσσει το μέλλον, όχι το μακρινό, αλλά το άμεσο. Ο συγγραφέας μάς λέει πως ήδη η μετάβαση σε αυτόν τον δυστοπικό κόσμο θα κάνει το «Εμείς» του Γεβγκένι Ζαμιάτιν (1924), τον «Θαυμαστό καινούργιο κόσμο» του Αλντους Χάξλεϊ (1932) και το «1984» του Τζορτζ Οργουελ (1949) να χαρακτηρίζονται από έλλειψη φαντασίας.
Ο Ναξάκης μάς προειδοποιεί για το μέλλον που μας ετοιμάζουν οι υπερπλούσιοι της Σίλικον Βάλεϊ. Μας υπενθυμίζει το γεγονός «ότι 8 από τους 10 πιο πλούσιους ανθρώπους είναι από τον χώρο της υψηλής τεχνολογίας (Elon Musk, Jeff Bezos, Bill Gates, Steve Ballmer, Mark Zuckerberg, Larry Page, Larry Ellison και Sergey Brin), που δείχνει ότι οι ελίτ του τεχνοκόσμου έχουν αρχίσει να γίνονται κυρίαρχες σε σχέση με τους κλασικούς καπιταλιστές της βιομηχανικής περιόδου που δραστηριοποιούνταν στην αυτοκινητοβιομηχανία, στην εξορυκτική βιομηχανία κ.λπ. ή τους αριστοκράτες του Μεσαίωνα που ο πλούτος τους προερχόταν από τον έλεγχο της γης. […]
Το αναδυόμενο ψηφιακό κεφάλαιο έχει οδηγήσει σε ψηφιακά μονοπώλια, τα τεχνοπώλια που ελέγχονται από μια τεχνολογική αριστοκρατία. Οι περίφημες GAFAM (Google, Amazon, Facebook, Apple, Microsoft) στα τέλη της δεκαετίας του 2010 είχαν συνδυασμένη κεφαλαιοποίηση ίση με το ΑΕΠ της Γαλλίας. Σήμερα η αξία της Amazon, 1,68 τρισεκατομμύρια δολάρια, είναι ίση με το ΑΕΠ της Ισπανίας». Η δε περιουσία του Ιλον Μασκ θα αγγίξει το 2030 το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια, ποσό που μόνο μεγάλες πολυεθνικές διέθεταν στο παρελθόν.
Η δυστοπία που έρχεται είναι ήδη εδώ εάν κρίνουμε από συγκεκριμένες εξελίξεις διεθνώς: 1. Τα αυτόνομα όπλα: «στρατιώτες τεχνητής νοημοσύνης» με «άδεια» ακόμα και να σκοτώνουν. Λέγεται πως το Ισραήλ έχει θέσει σε λειτουργία παρόμοιους «στρατιώτες», οι οποίοι περιπολούν στα σύνορα με τη Γάζα και τη Δυτική Οχθη. 2. Oι ρομποτικοί δικαστές που λειτουργούν ήδη στις ΗΠΑ. Οι εκπαιδευτές των αλγορίθμων μεταδίδουν τις προκαταλήψεις τους σε αυτούς εις βάρος κυρίως των Αφροαμερικανών. 3. Διεπαφή εγκεφάλου – υπολογιστή.
Η εταιρεία Neuralink του Ιλον Μασκ έχει προχωρήσει σε εκτεταμένα πειράματα σε εγκεφαλικά εμφυτεύματα διεπαφής εγκεφάλου – υπολογιστή. Ηταν πριν από μερικά χρόνια όταν ξέσπασε το σκάνδαλο ότι πριν κάνει τα πειράματα σε ανθρώπους, είχε πειραματιστεί σε χιλιάδες ζώα, τα οποία, τελικά, είχαν πεθάνει. Μπορεί οι ψηφιακές πλατφόρμες να είναι δωρεάν, όπως η Google και το Facebook, όμως οι χρήστες τους χάνουν την κοινωνική αλληλεπίδραση μεταξύ τους και τα δεδομένα τους πωλούνται, αφού πρώτα υποστούν επεξεργασία, στους διαφημιστές. «Το κέρδος των ψηφιακών πλατφορμών είναι το ενοίκιο πρόσβασης στις ανθρώπινες επιθυμίες» μας λέει ο Ναξάκης.
Ο συγγραφέας, ωστόσο, δεν αρκείται μόνο σε διαπιστώσεις, αλλά έχει να μας προτείνει και σειρά μέτρων: «Για να αποτραπεί ένας ακραία απάνθρωπος κόσμος απαιτούνται: α) όρια στις τεχνολογικές καινοτομίες, β) ριζική μείωση του χρόνου εργασίας και γ) φορολόγηση των ρομπότ». Προσθέτει δε ότι «δεν χρειάζεται να ανακαλυφθούν όσα μπορούν να ανακαλυφθούν, αλλά υπονομεύουν την ανθρωπινότητα. Τα πυρηνικά όπλα είναι ένα καλό παράδειγμα». Καταλήγει: «Εξοδος από έναν κόσμο όπου η ανθρωποποίηση των μηχανών και η μηχανοποίηση του ανθρώπου θα οδηγήσει σε πλήρη αυτονόμηση του λόγου από τον άνθρωπο και τη μετατροπή του, ως εργαλειακού λόγου, σε λόγο ενάντια στον άνθρωπο».
