Ο Τζακ Μάθιους, ερασιτέχνης πυγμάχος, από την ημέρα γέννησης του γιου του Στάνλεϊ, την 1η Φεβρουαρίου του 1915 στο Στόουκ Ον Τρεντ, του είπε πως «θα σε κάνω πυγμάχο». Αλλο όμως ήταν το ριζικό εκείνου του βρέφους… Σε μικρή απόσταση από τον χώρο που γεννήθηκε βρίσκεται σήμερα το κοιμητήριο όπου, επίσης Φεβρουάριο (23) του 2000, 100.000 άνθρωποι -όχι κατ’ ανάγκη φίλοι του ποδοσφαίρου- παραβρέθηκαν στην κηδεία του χαρισματικού ποδοσφαιριστή και σερ, όπως και τυπικά χρίστηκε στη συνείδηση κάθε Αγγλου που σέβεται τον εαυτό του.
Αυτός ήταν ο Στάνλεϊ Μάθιους, ο πρώτος ποδοσφαιριστής που χρίστηκε «ιππότης» από τη βασίλισσα Ελισάβετ την Πρωτοχρονιά του 1965, μια «υπογραφή της ξεχωριστής παρουσίας του» όπως ανέφερε το βασιλικό βούλευμα. Δεξί εξτρέμ με το «7» στην πλάτη, με τρόπο παιχνιδιού αντιστρόφως ανάλογο από τον παραδοσιακό και τυποποιημένο των Αγγλων με την μπάλα ψηλά και βάση τον δυναμισμό. Ο Μάθιους ήταν διεμβολιστής και σκόρερ, είχε ντρίμπλα και τεχνική όμοια με Λατίνου! Πως αλλιώς θα υποχρέωνε τον Πελέ να πει ότι «ο Μάθιους είναι ο άνθρωπος που μπορεί να διδάξει πώς παίζεται το ποδόσφαιρο!». Και τον εκκεντρικό Μπράιαν Κλαφ, προπονητή-δημιουργό της ξεχωριστής Νότιγχαμ Φόρεστ στα χρόνια του ‘70, να τονίσει: «Ο Μάθιους ήταν μύθος για όσους θέλαμε να παίξουμε ποδόσφαιρο και ένας αληθινός τζέντλεμαν».
Ο Μάθιους, σε ηλικία 41 χρόνων μάλιστα (1956), αναδείχτηκε ο πρώτος νικητής του γνωστού-καθιερωμένου ετήσιου διαγωνισμού ανάδειξης του καλύτερου ποδοσφαιριστή στον πλανήτη από το «France Football». Της Χρυσής Μπάλας!
Τον σεβασμό στην αξία του Μάθιους αναδεικνύει η ποιότητα των αντιπάλων του για την πρωτοκαθεδρία τον ίδιο χρόνο: Ντι Στέφανο, Πούσκας, Κοπά… Υπερκέρασε παίκτες-μύθους!
Αλλά ήταν και ευρηματικός… Από έξι ετών στο δωμάτιό του είχε καλά κρυμμένο κυκλικό κάρβουνο που του χρησίμευε ως μπάλα ώστε να στοχεύει την εστία. Δηλαδή ζωγραφισμένα δοκάρια και δίχτυα στον τοίχο απέναντι από το παιδικό του κρεβάτι. Και όχι μόνο… Στην αυλή είχε βάλει τις καρέκλες της κουζίνας και περνούσε ανάμεσά τους αρχικά με το κάρβουνο, μετέπειτα με μπάλα στα πόδια, «ώστε να εξασκούμαι στην ντρίμπλα».
Εκκολαπτόμενος χαρισματικός ποδοσφαιριστής, αλλά και ευγενής. Ηταν από τότε και ώς τα βαθιά γεράματα πιστός χορτοφάγος! Το 1930 ο πατέρας του πείστηκε από τον προπονητή της Στόουκ, Τομ Μάδερ, να εργαστεί ο μικρός ως «βοηθός προσωπικού στα γραφεία της ομάδας για μία λίρα την εβδομάδα». Ηταν πρόφαση για να ενταχθεί στην ομάδα! Τον ίδιο χρόνο ο 15χρονος Στάνλεϊ άρχισε προπονήσεις. Στα 18 του (1933) υπέγραψε το πρώτο του επαγγελματικό συμβόλαιο, ενώ ήδη την περίοδο 1932-33 είχε παίξει σε 15 παιχνίδια στην πορεία προς την κατάκτηση του πρωταθλήματος Β’ Κατηγορίας και ανόδου στην Division A. Ο τρόπος παιχνιδιού του έκανε αίσθηση. Aπόδειξη η κλήση του σε ηλικία 19 ετών στην Εθνική Αγγλίας, με παρθενική εμφάνιση σε ματς με αντίπαλο την Ουαλία (2-1). Το 1936, στα 21 του, λάμβανε τον υψηλότερο μισθό ποδοσφαιριστή, ηγήθηκε στην αναρρίχηση της Στόουκ ώς την 4η θέση της βαθμολογίας. Ηταν ένας λαϊκός ήρωας. Γοήτευαν οι επινοήσεις του, η δυσεύρετη σε Αγγλο ποδοσφαιριστή τεχνική κατάρτισή του.
Την περίοδο 1937-38 μαθεύτηκε στις τάξεις των οπαδών της Στόουκ πως «εξαιτίας της μη ενδεδειγμένης συμπεριφοράς του στα αποδυτήρια είναι δεδομένη η αποχώρησή του». Αμέσως 4.000 φίλαθλοι-κάτοικοι του Στόουκ διαδήλωσαν στην κεντρική αγορά υπέρ της παραμονής του. Οπως και έγινε!
Εναν χρόνο μετά ξέσπασε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος κι αυτός κατετάγη στην αεροπορία, σε μονάδα του Μπλάκπουλ. Παράλληλα έπαιζε ποδόσφαιρο, όπως όσοι ποδοσφαιριστές είχαν στρατολογηθεί εντός Αγγλίας, στη «Wartime League». Μια ποδοσφαιρική διοργάνωση «με στόχο την ενίσχυση του ηθικού των πολιτών», όπως ανέφερε η επίσημη διατύπωση. Ως τη λήξη του πολέμου ο Μάθιους έπαιξε σε 69 παιχνίδια με τις φανέλες των Μπλάκπουλ, Κρου, Μάντσεστερ Γ., Αρσεναλ, Ρέξαμ και των Σκοτσέζων Ρέιντζερς.
Από τη Στόουκ έφυγε -όχι για πάντα- το 1947 με προορισμό την Μπλάκπουλ έναντι του αμύθητου, για την εποχή, ποσού των 11.500 λιρών. Τον επόμενο χρόνο οδήγησε τη νέα του ομάδα στον τελικό Κυπέλλου απέναντι στη Γιουνάιτεντ. Δεν έκρυβε ποτέ ότι η ήττα με 4-2 τον είχε πεισμώσει ώς το τέλος της ζωής του…
Απόδειξη, ο «Μatthews final», όπως έμεινε στην ιστορία της διοργάνωσης, ο τελικός του 1953 ανάμεσα σε Μπλάκπουλ και Μπόλτον. Το 1-3 υπέρ της Μπόλτον ανατράπηκε. Με ηγέτη τον Μάθιους (δεξιά στη φωτογραφία, στους ώμους των συμπαικτών του) το σκορ έγινε 4-3 υπέρ της Μπλάκπουλ. Τα πρώτα τρία γκολ της Μπλάκπουλ, δύο οι ασίστ του Μάθιους, είχε πετύχει ο Μόρτενσεν. Η φάση του τέταρτου γκολ θεωρείται από Αγγλους ιστορικούς του ποδοσφαίρου το «διαπιστευτήριο ενός σερ»: ο Μάθιους έφτασε με ντρίμπλες σε θέση βολής, δεν έστειλε ο ίδιος την μπάλα στα δίχτυα, αλλά προτίμησε να τη δώσει στον επερχόμενο Πέρι για το γκολ της νίκης!
Μέχρι σήμερα η φάση και συγκεκριμένα η σημασία της πάσας διδάσκεται σε σχολεία της Αγγλίας ως «απόδειξη συντροφικότητας». Ο Μάθιους επανήλθε στη Στόουκ σε ηλικία 46 χρόνων(!) και συνέβαλε τα μέγιστα στην επάνοδό της στην πρώτη κατηγορία, το 1961. Δύο χρόνια μετά, αν και 48 ετών, αναδείχτηκε «κορυφαίος Αγγλος ποδοσφαιριστής της χρονιάς» ενώ το 1965, μεσήλικας πλέον, αποφάσισε να βάλει τελεία και παύλα στην καριέρα του. Καμία απορία για την αντοχή του! Παίκτες με τη δική του τεχνική κατάρτιση αντέχουν περισσότερα χρόνια επειδή καταναλώνουν λιγότερες φυσικές δυνάμεις. Επαιξε επίσης, για οικονομικούς λόγους, 20 παιχνίδια με την Τορόντο Σίτι του Καναδά, συνολικά μέτρησε 732 επίσημα ματς με συλλόγους και πέτυχε 71 γκολ. Για τρεις δεκαετίες (!) ήταν πιστός στην Εθνική Αγγλίας (87 παιχνίδια, 13 γκολ).
Aναγορεύτηκε «πρεσβευτής του ποδοσφαίρου» από την αγγλική ποδοσφαιρική ομοσπονδία και ταξίδευε για πολλά χρόνια σε χώρες και των πέντε ηπείρων κυρίως για ομιλίες και συναντήσεις με τοπικές αρχές. Ο ρόλος του προπονητή δεν του ταίριαζε. Προτιμούσε τη διδαχή του ποδοσφαίρου σε άλλο επίπεδο. Είχε καθίσει στον πάγκο της ταπεινής Πόρτ Βέιλ για έναν χρόνο (1967-68) και ποτέ άλλοτε δεν απάντησε καταφατικά σε αντίστοιχες προτάσεις συνεργασίας.
Συστατική επιστολή και τα λόγια του Φράντς Μπεκενμπάουερ: «Απλώς τον Μάθιους, όταν είχε την μπάλα, δεν μπορούσες να τον σταματήσεις»…
