Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) συνεχίζει τις… κατά ριπάς βολές στο προτεινόμενο νέο Μακροπρόθεσμο Προϋπολογισμό της Ε.Ε. 2028-2034, που ακόμη δεν έχει εξασφαλίσει τη συμφωνία των 27 κρατών-μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πράγμα που πρέπει να γίνει μέχρι το τέλος αυτού του χρόνου, για να μην περάσει το 2027 η Ένωση μια ακόμη χρονιά υπαρξιακής αγωνίας και αντεγκλήσεων.
Σήμερα (28/1/2024) το ΕΕΣ δημοσιοποίησε ακόμη δύο γνώμες για δύο από τους πολλούς νέους προτεινόμενους κανονισμούς που συνοδεύουν κάθε νέο επταετή προϋπολογισμό: τους κανονισμούς για τις δαπάνες και για τις πηγές και ροές εσόδων. Και οι δυο γνώμες έχουν το ενδιαφέρον τους, μια και το ΕΕΣ αποδομεί, διακριτικά και με ευγένεια, υπερβολικούς ισχυρισμούς του «ιερατείου» των Βρυξελλών για τον νέο προϋπολογισμό.
1) Ως προς τις δαπάνες ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ που προτείνει η Κομισιόν, το ΕΕΣ επισημαίνει:
⇒ Τα 2 τρισ. ευρώ της επταετίας 2028-2034 σημαίνουν μια ονομαστική αύξηση 59% (σε τρέχουσες τιμές) σε σχέση με τον τρέχοντα προϋπολογισμό (2021-2027), ύψους 1,2 τρισ. Σε τιμές 2025, η αύξηση περιορίζεται σε 39% ή σε 1,15% ως ποσοστό του ΑΕΠ.
⇒ Αν όμως αφαιρεθούν από τα 2 τρισ. ευρώ οι δαπάνες εξόφλησης των ποσών που έχει δανειστεί η Ε.Ε. από τις αγορές για τη χρηματοδότηση του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με ομόλογα που λήγουν την επόμενη επταετία, απομένουν 1,8 τρισ. ευρώ. Σε τρέχουσες τιμές αυτό σημαίνει αύξηση μόλις 11% σε σχέση με τον τωρινό επταετή προϋπολογισμό, ενώ σε τιμές 2025 αντιστοιχούν σε μείωση 5%!
⇒ Κατά την Κομισιόν, πρέπει να μειωθεί κατά 20% το μερίδιο του προϋπολογισμού της Ε.Ε. που διαχειρίζεται μαζί με τα κράτη μέλη. Όμως, η επακόλουθη σημαντική αύξηση του μεριδίου, που τελεί υπό την άμεση και την έμμεση διαχείριση της Επιτροπής, ενδέχεται να δημιουργήσει διοικητικές προκλήσεις και να επηρεάσει τη γεωγραφική κατανομή των δαπανών.
⇒ Η πρόταση ανατρέπει τον συσχετισμό ανάμεσα στα ποσοστά των πόρων που η Κομισιόν συνδιαχειρίζεται με τα κράτη-μέλη κι αυτών που διαχειρίζεται μόνη. Στον τρέχοντα προϋπολογισμό τα ποσοστά αυτά ήταν 66% και 34% αντίστοιχα, στον επόμενο προτείνεται να γίνουν 46% και 54% αντίστοιχα. Η «συγκεντρωτική» διαχείριση των προγραμμάτων «αυξάνει σημαντικά την επιχειρησιακή ευθύνη της Επιτροπής, η οποία πρέπει να διασφαλίζει αποτελεσματικούς ελέγχους και να διαθέτει επαρκή διοικητική ικανότητα για να μετριάσει τον κίνδυνο μείωσης των ελέγχων», λέει το ΕΕΣ.
⇒ Η απλούστευση του δημοσιονομικού πλαισίου με τη μείωση του αριθμού των προγραμμάτων από 52 σε 16 δεν σημαίνει και πραγματική απλούστευση για τους τελικούς αποδέκτες ευρωπαϊκών κονδυλίων. Αυτό θα εξαρτηθεί από τον σχεδιασμό και την εφαρμογή στην πράξη των κανόνων εκτέλεσης και των ρυθμίσεων περί δικλίδων ελέγχου, λέει το ΕΕΣ. Παράλληλα, η προτεινόμενη απλούστευση των μηχανισμών ευελιξίας εξακολουθεί να ενέχει αβεβαιότητες.
2) Ως προς τα έσοδα, ο ΕΕΣ επισημαίνει μεταξύ άλλων:
⇒ Η Κομισιόν ισχυρίζεται ότι οι αλλαγές που εισηγείται στο σύστημα ιδίων πόρων της Ε.Ε. θα φέρουν πρόσθετα έσοδα 58 δισ. τον χρόνο, ή 400 και πλέον δισ. στην επταετία. Υποτίθεται ότι αυτό θα μειώσει την επιβάρυνση των κρατών, αλλά το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο διαπιστώνει ακριβώς το αντίθετο: το 77 % των πρόσθετων ετήσιων εσόδων θα συνεχίσει να χρηματοδοτείται από τους εθνικούς προϋπολογισμούς! Για να χρηματοδοτηθούν νέες και τωρινές προτεραιότητες, οι συνολικές ετήσιες εθνικές συνεισφορές θα αυξηθούν στην πραγματικότητα κατά 48% κατά τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό, δηλαδή από 140,7 δισ. ευρώ σε 208,5 δισ. ευρώ.
⇒ Σε ονομαστικές τιμές, το μερίδιο των συνεισφορών βάσει Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΑΕΕ) στη χρηματοδότηση του ετήσιου προϋπολογισμού της Ε.Ε. προβλέπεται να μειωθεί στο 55%. Ομως, σε απόλυτες τιμές, οι συνεισφορές αυτές αυξάνονται από 110 δισ. σε 158 δισ. τον χρόνο. Κι είναι εκτεθειμένες και σε περαιτέρω αύξηση, επισημαίνει το ΕΕΣ, αν υπάρχουν ελλείμματα στα έσοδα από άλλες πηγές.
⇒ Πολύ επιφυλακτικό δηλώνει το ΕΕΣ απέναντι στην προτεινόμενη προσθήκη πέντε νέων ροών εσόδων. Εκτιμά ότι το σύστημα ιδίων πόρων, με εννέα διαφορετικές πηγές, θα περιπλακεί αντί να απλουστευτεί όπως διακηρύσσει η Κομισιόν. Θα αυξηθεί το κόστος διαχείρισής τους, θα χρειαστούν περισσότεροι μηχανισμοί διαφάνειας και λογοδοσίας. «Ισως θα ήταν πιο αποτελεσματικό για να αυξηθούν τα έσοδα της Ε.Ε. να υλοποιηθούν οι προτάσεις μας για μείωση των απωλειών από τον ΦΠΑ και τους τελωνειακούς δασμούς», λέει το ΕΕΣ.
⇒ Τέλος, ζητεί να επαναξιολογηθούν τα ανώτατα όρια των ιδίων πόρων μετά τη συμφωνία για το δάνειο 90 δισ. ευρώ στην Ουκρανία.
Είμαστε βέβαιοι ότι η ανάγνωση και αυτών των παρατηρήσεων του ΕΕΣ από τους συν-νομοθέτες της Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, δηλαδή τις κυβερνήσεις των 27 χωρών της Ε.Ε., θα κάνει ακόμη πιο ζωηρές τις συζητήσεις -και αντιπαραθέσεις- για τον νέο επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό των 2 τρισ. ευρώ.
