Το έργο «Μπεν και Ιμο» του πολυγραφότατου Μαρκ Ρέιβενχιλ ανεβαίνει στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής σε μετάφραση και σκηνοθεσία του Γιώργου Σκεύα. Παίρνει τη σκυτάλη από το έργο «Η ράβδος» του ίδιου συγγραφέα, που ολοκλήρωσε τον Νοέμβριο τον κύκλο των παραστάσεων της τρίτης χρονιάς στο Θέατρο Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής», σε μετάφραση και σκηνοθεσία, επίσης, του Γιώργου Σκεύα. Βαθύς γνώστης του έργου του ριζοσπάστη Βρετανού συγγραφέα, ήταν εκείνος που πήρε την πρωτοβουλία και πρότεινε να ανεβεί το συναρπαστικό έργο στο λυρικό θέατρο. Η πρόταση ευοδώθηκε και την Πέμπτη δόθηκε η πρεμιέρα, σε πανελλήνια πρώτη παρουσίαση, της νέας παραγωγής που σηματοδοτεί την πρώτη της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ για το 2026.
«Με γοήτευσε το έργο του Ρέιβενχιλ και σκέφτηκα ότι λόγω του μουσικού θέματος θα είχε ενδιαφέρον να ανέβαινε σ’ έναν χώρο όπως η Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής. Η κλίμακα είναι διαφορετική και σου επιτρέπει να δοκιμάσεις πράγματα που ίσως δεν θα μπορούσες να κάνεις σ’ ένα άλλο θέατρο. Το πρότεινα, η πρόταση τους ενδιέφερε και προχωρήσαμε. Είναι μια ευτυχής συγκυρία, σαν να βρέθηκε το κατάλληλο πλαίσιο για τη δημιουργία της παράστασης», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο Γιώργος Σκεύας για τη νέα φιλόδοξη παραγωγή που ανεβαίνει (για δεκαπέντε παραστάσεις) μέχρι τις 14 Φεβρουαρίου.
Το έργο «ζωντανεύει» την αληθινή ιστορία της σχέσης του Μπέντζαμιν Μπρίτεν και της Ιμοτζεν Χολστ, που υπήρξαν από τις μεγαλύτερες μουσικές προσωπικότητες του 20ού αιώνα. Τους ρόλους ερμηνεύουν ο Αρης Μπαλής και η Αγγελική Παπαθεμελή. Η δράση εξελίσσεται στο σπίτι του Μπρίτεν, στο Ολντμπρο, στην Ανατολική Αγγλία, με τη θάλασσα να απλώνεται μπροστά του. Τοποθετείται στο 1952, λίγο πριν από τη στέψη της βασίλισσας Ελισάβετ Β’, όταν ο Μπέντζαμιν Μπρίτεν αναλαμβάνει να συνθέσει τη νέα όπερα, την «Γκλοριάνα», με θέμα την προκάτοχό της, Ελισάβετ Α’. Εχει στη διάθεσή του εννέα μήνες. Σε αυτό το αγχωτικό πλαίσιο, εισβάλλει στη ζωή του η Ιμοτζεν Χολστ, επίσης καταξιωμένη συνθέτρια και μουσικοπαιδαγωγός, μια γυναίκα γεμάτη ενέργεια και ενθουσιασμό που γαλουχήθηκε σε μουσικό περιβάλλον καθώς ήταν η κόρη του συνθέτη Γκούσταβ Χολστ. Ο Μπεν την έχει καλέσει για να τον βοηθήσει στη σύνθεση της όπερας. Ετσι ξεκινούν όλα. Αυτή τη συνάντηση παρακολουθούν οι θεατές και όλες τις διακυμάνσεις της σχέσης δύο ταλαντούχων καλλιτεχνών που λάτρεψαν τη μουσική και, παρά τις διαφορετικότητες, τις συγκρούσεις και τις διαφωνίες τους, δημιούργησαν μια ισχυρή σχέση με βαθιά εκτίμηση ο ένας για τον άλλον μέχρι το τέλος.
Ο Μαρκ Ρέιβενχιλ έγραψε το έργο το 2013, κατόπιν ανάθεσης του ραδιοφωνικού σταθμού BBC3, με αφορμή την επέτειο των εκατό χρόνων από τη γέννηση του Μπέντζαμιν Μπρίτεν. Αρχικά παρουσιάστηκε με μορφή επεισοδίων. Δέκα χρόνια αργότερα ο Ρέιβενχιλ αποφάσισε να το μεταφέρει στη σκηνή. «Ενας καλλιτέχνης που τιμάται και μνημονεύεται και μια άλλη, της οποίας η ζωή και το έργο έχουν σχεδόν ξεχαστεί. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας επανήλθα στην έρευνά μου και ξαναέχτισα το υλικό του “Μπεν και Ιμο” από το μηδέν για να δημιουργήσω ένα νέο έργο για το θέατρο. Σε αυτούς τους δύο πολύπλοκους και παθιασμένους χαρακτήρες και στην αφοσίωσή τους στην τέχνη τους βρήκα μεγάλη παρηγοριά κατά τη διάρκεια της απομόνωσής μου στην καραντίνα. Η ιστορία τους, νομίζω, συνεχίζει να θέτει καίρια ερωτήματα για το πώς φτιάχνουμε τέχνη σήμερα», έχει πει ο Ρέιβενχιλ. Καταγράφει τη σχέση μεταξύ του συνθέτη και της μουσικού Ιμοτζεν Χολστ βασισμένος στα ημερολόγιά της, αλλά και σε αρχειακό υλικό από το Ιδρυμα Τεχνών Μπρίτεν Πίαρς – το δεύτερο όνομα ανήκει στον τενόρο Πίτερ Πίαρς, επί χρόνια σύντροφο του Μπρίτεν, ο οποίος αναφέρεται συχνά στο έργο, ωστόσο δεν εμφανίζεται ποτέ.
Η παράσταση ανέβηκε το 2024 από τον θίασο του Royal Shakespeare Company στο Swan Theatre και το 2025 στο Orange Tree του Λονδίνου.
Για αυτήν που δίνεται αυτόν τον καιρό στην Εναλλακτική Σκηνή μάς μιλάει ο Γιώργος Σκεύας.
● Ο Μαρκ Ρέιβενχιλ είναι από τους αγαπημένους σας συγγραφείς, «ξέρει πραγματικά να γράφει θέατρο» έχετε δηλώσει. Τι σας συναρπάζει στο έργο του;
Ο Ρέιβενχιλ είναι ένας συγγραφέας που με ενδιαφέρει πολύ. Διαβάζω τα κείμενά του και κάθε νέο έργο του. Με γοητεύουν τα θέματά του και κυρίως ο τρόπος που τα διαχειρίζεται δραματουργικά. Εχει την ικανότητα να γράφει πολύ συγκεκριμένα αλλά ταυτόχρονα και πολύ «ανοιχτά», αφήνοντας τον αναγνώστη-θεατή να κάνει τους δικούς του συσχετισμούς, τις δικές του αναγωγές.
● Εχετε σκηνοθετήσει ξανά δικό του έργο. Υπάρχει κάτι που ανακαλύπτετε ή ξαναανακαλύπτετε στο «Μπεν και Ιμο»;
Το είδα στην πράξη, όταν σκηνοθέτησα τη «Ράβδο». Υπάρχει ένα αόρατο νήμα που συνδέει τα δύο έργα, πολλές αναφορές στη «Ράβδο», αλλά και κοινοί κώδικες. Στην περίπτωση του «Μπεν και Ιμο», παρ’ όλο που το έργο αναφέρεται στα δύο πραγματικά πρόσωπα, τον Μπέντζαμιν Μπρίτεν και την Ιμοτζεν Χολστ, μπορείς να ανιχνεύσεις στοιχεία των δύο χαρακτήρων, πέρα από την ιστορική τους διάσταση. Ο τίτλος δεν είναι τυχαίος: τα δύο μικρά ονόματα των ηρώων, δύο πρόσωπα που, πέρα από την καλλιτεχνική τους ιδιότητα, χτίζουν μια σχέση μέσα στον χρόνο, με την οποία μπορούμε κι εμείς ως θεατές να συνδεθούμε, να κάνουμε τις δικές μας αναγωγές, τους δικούς μας συσχετισμούς. Και μάλιστα μέσα από μια γλώσσα άμεση, τολμηρή, σημερινή, που μπορεί κάποιες φορές να ανοίγει πληγές με τη σκληρότητά της αλλά μπορεί και να θεραπεύει με την τρυφερότητα της.
● Πώς αντιμετωπίσατε την πρόκληση να «ζωντανέψετε» την αληθινή ιστορία της παθιασμένης σχέσης τους;
To «Μπεν και Ιμο» εστιάζει στη συνάντηση δύο ανθρώπων βαθιά διαφορετικών μεταξύ τους, που ενώνονται μέσα από ένα κοινό και απόλυτο πάθος: τη μουσική. Ο Μπεν και η Ιμο συναντιούνται σε μια κρίσιμη στιγμή δημιουργίας, καθώς καλούνται να ολοκληρώσουν ένα νέο έργο, μια μεγάλη όπερα, την «Γκλοριάνα», μέσα σε ασφυκτικά χρονικά όρια και κάτω από τεράστιες προσδοκίες. Η μουσική δεν είναι μόνο το αντικείμενο της συνεργασίας τους· είναι ο τόπος όπου δοκιμάζονται τα όριά τους, οι αντοχές τους και η ίδια τους η σχέση.
● Τι σας απασχόλησε -ή και σας βασάνισε- περισσότερο για να αποδώσετε πειστικά αυτούς τους πολύπλοκους χαρακτήρες; Και πώς ήταν η συνεργασία σας με τους ηθοποιούς Αρη Μπαλή και Αγγελική Παπαθεμελή που τους ερμηνεύουν;
Τι συμβαίνει όταν ένας δημιουργός αισθάνεται ότι ποτέ δεν είναι αρκετά καλός; Ποιο είναι το τίμημα μιας αποτυχίας στην πορεία ενός καλλιτέχνη; Μπορεί η σύγκρουση να ενισχύσει τη δημιουργικότητα; Τι σημαίνει να προσφέρεις στήριξη σε κάποιον που δημιουργεί; Ποιο είναι το όριο ανάμεσα στη φροντίδα και την αυτοθυσία; Η Ιμο έρχεται για να βοηθήσει, όμως η προσφορά της δεν είναι απλή ούτε ανώδυνη. Η «βοήθεια» γίνεται πεδίο μιας ευαίσθητης ισορροπίας, εξάρτησης και συναισθηματικής έκθεσης. Συνεργάζομαι με δύο εξαιρετικούς ηθοποιούς, με τους οποίους έχω ξαναδουλέψει στο παρελθόν. Νιώθω ότι με τον Αρη και την Αγγελική υπάρχει ένας κοινός κώδικας επικοινωνίας, μια κοινή γλώσσα, και με βάση αυτά δουλέψαμε πάνω στο κείμενο, προσπαθώντας να προσεγγίσουμε τα δύο πρόσωπα, τους δύο χαρακτήρες του έργου και όλη τη δραματουργία.
● Λίγο πριν από την πρεμιέρα, ποιο είναι το κυρίαρχο συναίσθημα;
Θα σας απαντήσω με μια φράση του Σόλνες από το έργο του Ιψεν που έχω σκηνοθετήσει στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων: «Με ρωτάτε αν έχω αγωνία… Λοιπόν, πάντα έχω αγωνία, ζω με την αγωνία, χωρίς την αγωνία δεν πιστεύω ότι μπορείς να δημιουργήσεις».
● Ποιο είναι το επόμενο σχέδιό σας στο θέατρο και στον κινηματογράφο;
«Πρέπει να φτιάχνουμε μουσική. Ιδίως μέσα στο σκοτάδι». Είναι μια φράση της Ιμο από το έργο του Ρέιβενχιλ. Κάπως έτσι νιώθω… Τα σχέδια υπάρχουν, και για το θέατρο και για το σινεμά, αλλά τα πράγματα είναι απρόβλεπτα και αναπάντεχα. Προσπαθώ να προχωρήσω μέσα από τις τεράστιες δυσκολίες και τα εμπόδια. Είνα ο μόνος τρόπος να αντισταθεί και να υπάρξει κανείς μέσα σ’ αυτό το ευρύτερο χάος που ζούμε. Πρέπει να είμαστε δυνατοί και να μη σταματάμε να ονειρευόμαστε…
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
Μαρκ Ρέιβενχιλ, «Μπεν και Ιμο»
Νέα παραγωγή Πρώτη πανελλήνια παρουσίαση
24, 25, 29, 30, 31 Ιανουαρίου & 1, 5, 6, 7, 8, 12, 13, 14 Φεβρουαρίου 2026
Ωρα έναρξης: 20.30 (Κυριακή: 19.30)
Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής – ΚΠΙΣΝ
Κείμενο: Μαρκ Ρέιβενχιλ
Σκηνοθεσία, μετάφραση: Γιώργος Σκεύας
Πρωτότυπη μουσική, μουσική επιμέλεια: Σήμη Τσιλαλή
Σκηνικό, κοστούμια: Γιάννης Κατρανίτσας
Σχεδιασμός φωτισμών: Χρήστος Τζιόγκας
Μπεν: Αρης Μπαλής
Ιμο: Αγγελική Παπαθεμελή
Συμμετέχει η Παιδική Χορωδία της ΕΛΣ (στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής της αποστολής)
Διεύθυνση παιδικής χορωδίας: Κωνσταντίνα Πιτσιάκου
Με αγγλικούς υπέρτιτλους
Τιμές εισιτηρίων: 15 €, 20 € Φοιτητικό, παιδικό: 10 €
Προπώληση: Ταμεία ΕΛΣ (καθημερινά 9.00-21.00, 2130885700) και www.ticketservices.gr
