Στο πρώτο θέμα της στο φύλλο της περασμένης Κυριακής 18 Ιανουαρίου, η «Καθημερινή» αναφέρεται στον φόβο του «εκλογικού πολτού», μιλάει για κατακερματισμό στο πολιτικό σκηνικό και κάνει αναφορά στα σενάρια που προκύπτουν από τον «πρωτοφανή συνωστισμό τεσσάρων κομμάτων στην περιοχή του 10%». Η «Απογευματινή», εκ των προμαχώνων του… προοδευτισμού, στο χθεσινό της φύλλο αναφωνεί στο πρωτοσέλιδο αναφερόμενη στη δήλωση της Μαρίας Καρυστιανού για τις αμβλώσεις: «Ξύπνησε ο Μεσαίωνας μέσα της. Η πολιτική τερατογένεση της πλατείας».
Αντιμετωπίζει λοιπόν το πολιτικό σύστημα κίνδυνο «δυσλειτουργίας», που μπορεί να οδηγήσει και στην «ακυβερνησία», καθώς στα συμπτώματα αδυναμίας που απαριθμεί η «Καθημερινή» προστίθεται και ο απρόβλεπτος παράγοντας της ίδρυσης κόμματος από τη Μαρία Καρυστιανού που θορυβεί την «Απογευματινή»; Και αν ναι, ποιος… κινδυνεύει από αυτόν τον κίνδυνο;
Σύστημα διακυβέρνησης
Η εποχή του ένδοξου δικομματισμού Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Παρήγαγε μια πρώιμη κρίση το 1989-90, της οποίας το πραγματικό νόημα ήταν η εγκαθίδρυση ενός «λειτουργικού» δικομματισμού χωρίς τις «ακρότητες» της περιόδου μέχρι και το 1993-94. Η ωρίμανση αυτού του λειτουργικού δικομματισμού μέσα από τον κοινό στόχο ένταξης στην ΟΝΕ και αποδοχής ενός πλαισίου διαχείρισης στη βάση του ήπιου νεοφιλελευθερισμού οδήγησε σε προγραμματικές συγκλίσεις τέτοιες, που προϊόντος του χρόνου έκαναν δυσδιάκριτη την προγραμματική διαφορά μεταξύ Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ. Το μαζικό κομματικό φαινόμενο είχε ήδη μπει στην περίοδο της αργόσυρτης κρίσης του. Η τελευταία έκλαμψη ήρθε, παραδόξως θα έλεγε κανείς κοιτώντας τα πράγματα επιφανειακά, μετά την κρίση του 2008, όταν στις εκλογές του 2009 το υπό τον Γ.Α.Π. ΠΑΣΟΚ είχε κεντρικό προεκλογικό σύνθημα το «Λεφτά υπάρχουν» – ενώ η κοινή λογική θα έλεγε ότι σε συνθήκες δομικής κρίσης του καπιταλισμού λεφτά για τις κοινωνικές ανάγκες δεν υπάρχουν.
Δεν είναι τυχαίο που η Δεξιά έχει αναγάγει σε συνώνυμο του πολιτικού τυχοδιωκτισμού αυτό το «Λεφτά υπάρχουν». Ηταν προφανώς δημαγωγικό, η διπλή ντε φάκτο χρεοκοπία τραπεζών και Δημοσίου το 2010 το έκανε να φαίνεται σχεδόν παιδαριώδες, ο ίδιος ο Γ.Α.Π. έκανε έμπρακτα την αυτοκριτική του ψηφίζοντας το πρώτο μνημόνιο, το ΠΑΣΟΚ έκανε έκτοτε την καθεστωτική «σοβαρότητα» στοιχείο του πολιτικού του DNA, αλλά η «ζημιά» δεν αναστράφηκε πλήρως. Το «Λεφτά υπάρχουν» ήταν η υπόμνηση ότι η μισθωτή εργασία και τα φτωχά λαϊκά στρώματα -και οι ανάγκες τους- έχουν δικαίωμα… ύπαρξης και πρόσβασης στην κεντρική πολιτική σκηνή, ακόμη και σε περίοδο κρίσης.
Στην καρδιά της κρίσης και ενώ τα μνημόνια διαδέχονταν το ένα το άλλο, τη σκυτάλη της προγραμματικής διαφοράς και της έκφρασής της στην κεντρική πολιτική σκηνή, όχι πλέον με όρους εκλογικής πελατείας αλλά με όρους μαζικού κινήματος, πήρε ο ΣΥΡΙΖΑ με στόχο την κατάργηση των μνημονίων. Η κατάληξη ήταν η συντριπτική ήττα και η βίαιη προσαρμογή στις επιταγές της ΤΙΝΑ (There Is No Alternative – Δεν υπάρχει εναλλακτική).
Η μεγάλη επιστροφή της Ν.Δ. από το 2019, με ποσοστά πάνω από 40%, δεν έχει πλέον καμία σχέση με το παλιό μαζικό κομματικό «φαινόμενο», το οποίο τροφοδοτούνταν από προγραμματικές διαφορές στο διάνυσμα δεξιός συντηρητισμός – αριστερός ρεφορμισμός, οι οποίες στράτευαν μαζικά κοινωνικές δυνάμεις στα κόμματα. Αντίθετα, είναι ανακλαστικό πολιτικό φαινόμενο της εποχής της ΤΙΝΑ, που βασίστηκε στη μεγάλη διάψευση των προσδοκιών τις οποίες εκπροσώπησε πολιτικά ο ΣΥΡΙΖΑ. Ο σπόρος της έρπουσας κρίσης του πολιτικού συστήματος βρίσκεται στη δομική πολιτική ιδιαιτερότητα της ΤΙΝΑ: έχοντας εξοβελίσει από την πολιτική σκηνή την έκφραση ουσιωδών προγραμματικών διαφορών, δηλαδή την πρόσβαση σε αυτήν των αναγκών της εργατικής τάξης και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων, όχι απλώς έχει δημιουργήσει τις προϋποθέσεις, αλλά έχει κάνει αναπόφευκτα φαινόμενα όπως η πολτοποίηση και ο κατακερματισμός, καθώς και την εμφάνιση «από το πουθενά» πολιτικών κομητών. Δεν είναι επίσης τυχαίο που αυτοί οι «κομήτες» επιδεικνύουν πολιτικές ροπές προς τη μόνη κατεύθυνση που έχουν αφήσει ανοιχτή η πολιτική χρεοκοπία των αριστερών επαγγελιών και η επικράτηση της ΤΙΝΑ: προς τον πολιτικό συντηρητισμό ή και την Ακρα Δεξιά.
Υπ’ αυτούς τους όρους, δεν είναι επίσης τυχαίο που το σύστημα διακυβέρνησης μετατοπίζεται διαρκώς σε εκδοχές κοινοβουλευτικού απολυταρχισμού. Τα πολιτικά πρόσωπα παίζουν τον ρόλο τους· όχι όμως σαν «κατασκευαστές» της Ιστορίας αλλά ως εκφραστές ιστορικών τάσεων. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν είναι ένας «δαίμονας» που αν αποχωρήσει θα επανέλθει αυτόματα κάποιου είδους «δημοκρατική διακυβέρνηση» – όσοι ελπίζουν σε αυτό θα απογοητευτούν οικτρά…
Οι Ερινύες του 2015
Η «αναζωογόνηση της δημοκρατίας», «μια νέα Μεταπολίτευση» κ.λπ. θα παραμείνουν για πάντα ανυπόστατα προπαγανδιστικά σχήματα για όσο διάστημα δεν υπάρχουν ή δεν εμφανίζονται πολιτικές δυνάμεις που θα επιδιώξουν σοβαρά να εκπροσωπήσουν την εργατική τάξη και τα φτωχά λαϊκά στρώματα (και όχι αορίστως «πολιτικά ακροατήρια») και να φέρουν στην κεντρική πολιτική σκηνή τις ανάγκες τους με τη μορφή ουσιαστικών προγραμματικών διαφορών που θα αμφισβητούν την ΤΙΝΑ.
Η «πολτοποίηση» και ο κατακερματισμός είναι άμεση απόρροια του θριάμβου της ΤΙΝΑ: όταν λείπουν η πολιτική εκπροσώπηση και η πρόσβαση στην κεντρική πολιτική σκηνή της πλειοψηφικής κοινωνικής δύναμης της μισθωτής εργασίας και των εργαζόμενων μικροαστών, τότε απομένουν η κινούμενη άμμος και η ρευστότητα των «ακροατηρίων» και η μόνη ανοιχτή δίοδος, προς τον συντηρητισμό, την Ακρα Δεξιά και -σε κάποια ιστορική στροφή, που μπορεί να μην είναι και πολύ μακριά- της ανοιχτής πολιτικής απολυταρχίας και του φασισμού. Οι «δημοκράτες» υποστηρικτές της ΤΙΝΑ ας μην εκπλήσσονται που αυτή δείχνει το διαρκώς πιο απολυταρχικό της πρόσωπο: ο εξοβελισμός από την πολιτική σκηνή των αναγκών της εργαζόμενης κοινωνικής πλειοψηφίας είναι εξ ορισμού μια από κοινωνική άποψη «δικτατορική» συνθήκη. Καμία έκπληξη λοιπόν αν το «δικτατορικό» της πνεύμα μεταφέρεται άμεσα και στο πολιτικό σύστημα και στο σύστημα διακυβέρνησης.
Υπό το πρίσμα των προλεχθέντων, δύο συνοπτικές παρατηρήσεις στον απομένοντα διαθέσιμο χώρο:
● Η γενική δυσανεξία στο να αμφισβητηθεί η ΤΙΝΑ είναι εμφανής με πολλούς τρόπους:
α) Από την εντυπωσιακή απροθυμία και των δυνάμεων της κοινοβουλευτικής Αριστεράς (με την εξαίρεση του ΚΚΕ) να τεθεί στο επίκεντρο του προγράμματός τους η αναδιανομή. Οπως απέδειξε η εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ, πολιτική αναδιανομής εισοδήματος χωρίς να θιγούν τα επιχειρηματικά κέρδη δεν μπορεί να υπάρξει – το win-win είναι απλά φαντασίωση.
β) Από το γεγονός ότι μένει όχι μόνο στο απυρόβλητο της κριτικής αλλά και εντελώς εκτός συζήτησης η συμφωνία του 2018 για την «καθαρή έξοδο από τα μνημόνια». Οχι επειδή την ψήφισε ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά επειδή αποτελεί τον μακροχρόνιο καταστατικό χάρτη της ΤΙΝΑ στο οικονομικό επίπεδο, με κέντρο της τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα.
γ) Από το ότι ο νέος πολυετής ευρωπαϊκός προϋπολογισμός 2028-2034 και ο ελληνικός Πολυετής Δημοσιονομικός Προγραμματισμός 2026-2029, που προβλέπουν υψηλές περικοπές δαπανών στο όνομα της «απαραίτητης» στρατιωτικοποίησης και της διατήρησης των «απαραίτητων» υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, πέρασαν όχι μόνο κάτω από τα ραντάρ της δημοσιότητας αλλά και κάτω από τα ραντάρ του ΠΑΣΟΚ και της κοινοβουλευτικής Αριστεράς -με ελάχιστες εξαιρέσεις- ενώ θα έπρεπε «αυτονόητα» να γίνει «χαμός».
● Η ανησυχία ότι το «κόμμα Καρυστιανού» μπορεί να αποδειχθεί πως είναι ο πολιτικός κομήτης που θα ανατρέψει την κανονικότητα μιας διαμερισματοποίησης του πολιτικού συστήματος, στο πλαίσιο της οποίας ένας μονόφθαλμος ηγεμών και πολλοί μικρομεσαίοι «παίκτες» μοιράζονται την «πίτα» της πολιτικής επιρροής, χτύπησε «κόκκινο» πριν αρχίσει να αποκαλύπτεται ο συντηρητικός πολιτικός της λόγος…
