Το… τοπίο στην ομίχλη μιας σύνταξης

Aν ρωτήσουμε έναν σταθερό και συνεπή κινηματογραφόφιλο, ποιος σύγχρονός μας Ελληνας διευθυντής φωτογραφίας του έρχεται πρώτος στο μυαλό, βάζουμε στοίχημα ότι η συντριπτική πλειονότητα θα αναφέρει τον Γιώργο Αρβανίτη. Και μάλιστα, αναλόγως με τα σινεφίλ γούστα του, ο συνομιλητής μας θα ανακαλέσει από τη Φίνος Φιλμ και μέχρι εδώ, διαφορετικές περιόδους, διάσημους συνεργάτες και επιτεύγματα της δουλειάς του Αρβανίτη αν και -προφανώς- όλοι θα συγκλίνουν στο… «magnum opus» του, στην ιστορική πια συνεργασία του δηλαδή με τον Θεόδωρο Αγγελόπουλο, σχεδόν για όλες τις ταινίες του Ελληνα auteur. Επίσης πολλοί πιθανότατα θα θυμηθούν να αναφέρουν κάποια από τα δεκάδες ελληνικά και διεθνή σημαντικά βραβεία που πήρε κατά καιρούς ο Αρβανίτης.

Αυτά τα εύσημα βέβαια προέρχονται από το -μικρό, κακά τα ψέματα- γαλατικό χωριό των τεχνών, των καλλιτεχνών και των θεατών. Εύσημα που καθόλου δεν προστατεύουν, δυστυχώς, τον Αρβανίτη από την παθογένεια της οργάνωσης του ελληνικού κράτους. Αλλά προτού αφηγηθούμε τη μικρή ταπεινωτική «οδύσσεια» του Ελληνα κινηματογραφιστή, που ζει μόνιμα στο Παρίσι από το 1989, μοιράζοντας, πάντως, τον χρόνο του μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας, ας επισημάνουμε ότι, υπό κανονικές συνθήκες, ο δημιουργός αυτός θα ήταν από τις περιπτώσεις που το κράτος θα του χορηγούσε ως ελάχιστη αναγνώριση τιμητική σύνταξη.

Συνεργασίες

Εν πάση περιπτώσει ο Αρβανίτης στα 85 του χρόνια, δουλεύοντας από το ’66 που έκανε την πρώτη του ταινία στη Φίνος («Ξυπόλυτος πρίγκιπας», το έγχρωμο σινεμασκόπ του Γιάννη Δαλιανίδη) και σχεδόν 30 επιτυχίες ακόμα μέχρι και το «παλμαρέ» των κορυφαίων του στιγμών δίπλα σε σκηνοθέτες όπως ήταν, εκτός από τον Αγγελόπουλο, ο Φώτος Λαμπρινός, η Τώνια Μαρκετάκη, ο Ζυλ Ντασσέν, ο Κώστας Γαβράς, ο Μιχάλης Κακογιάννης, ο Παντελής Βούλγαρης, η Ανιέσκα Χόλαντ, ο Μάρκο Μπελόκιο, ο Μάρκο Φερέρι, η Κατρίν Μπρεγιά, οι αδελφοί Νταρντέν και δεκάδες άλλοι (κι αυτά πολύ ενδεικτικά στο πλαίσιο μίας πραγματικά εντυπωσιακής διεθνούς καριέρας), καθώς και μαζί με ηθοποιούς από τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι έως τον Κλάιβ Οουεν, τον Ιαν ΜακΚέλεν, τον Ντι Κάπριο, τον Τζέρεμι Αϊρονς και τη Φανί Αρντάν, αλλά και τον Μικ Τζάγκερ, έχει πάρει σύνταξη.

Σύνταξη από το ελληνικό κράτος με την υποχρέωση ως Ελληνας του εξωτερικού να υπογράφει μία φορά τον χρόνο βεβαίωση προς τη ΔΟΥ Κατοίκων Εξωτερικού ότι βρίσκεται εν ζωή: η πρακτική είναι γνωστή, δεν ισχύει μόνον για την Ελλάδα αλλά για όλες τις χώρες, τουλάχιστον της Ε.Ε. και έχει λογική. Τον περασμένο Απρίλιο λοιπόν ο Γιώργος Αρβανίτης έλαβε το σχετικό έγγραφο ειδοποίησης της αρμόδιας ΔΟΥ, το υπέγραψε και το επέστρεψε με μέιλ στους καθ’ ύλην αρμοδίους, όπως του υποδείκνυε το επίσημο έγγραφο. Ελαβε μάλιστα και απαντητικό μήνυμα, βεβαίωσης παραλαβής. Εκτοτε όμως δεν έλαβε τα χρήματα της σύνταξης που του αναλογεί. Ούτε τον Απρίλιο, ούτε τον Μάιο, ούτε τον Ιούνιο, ούτε τον Ιούλιο…

Κι εδώ «cut» όπως λένε οι κινηματογραφιστές. Ας υπενθυμίσουμε ότι ο διεθνούς εμβέλειας κινηματογράφος είναι μία προβεβλημένη τέχνη, αλλά, αν εξαιρέσεις σκηνοθέτες και ηθοποιούς του Χόλιγουντ, δεν είναι απαραιτήτως και χρυσοφόρα. Με λίγα λόγια, δεν σημαίνει ότι ένας διεθνούς εμβέλειας Ελληνας κινηματογραφιστής θέλει τη σύνταξή του μόνον για να έχει εξασφαλισμένο το «παντεσπάνι» του. Οπότε στους μήνες συνταξιοδοτικού κενού, ο Γιώργος Αρβανίτης, ανήσυχος και πιεσμένος από τα οικονομικά του, επικοινώνησε με την αρμόδια ΔΟΥ (Κατοίκων Εξωτερικού) ώστε να δει τι συμβαίνει.

Σε σχετική του ερώτηση, του απάντησαν πώς ευθύνεται ο ίδιος που δεν έχει στείλει τη βεβαίωση πως ζει. Οταν επεσήμανε πως όχι μόνον την έστειλε εντός του χρονοδιαγράμματος, αλλά κι ότι έλαβε επιβεβαίωση παραλαβής, την οποία είναι πρόθυμος να τους κοινοποιήσει ξανά (όπως και έκανε) απάντησαν -ή μάλλον ψέλλισαν- ότι είχε γίνει κάποιο λάθος στην «καταχώριση» και πως θα διορθωθεί. Με κενό τεσσάρων μηνών τελικά σε budget προϋπολογισμένο για το οποίο ο σπουδαίος διευθυντής φωτογραφίας αναγκάστηκε να καταφύγει στον δανεισμό, η ομαλή συνταξιοδοτική ροή επανήλθε τον Αύγουστο. Πάλι καλά! «Εχασκε» ωστόσο ένα 4μηνο κενό. Δεν προβλέπεται άραγε το αυτονόητο; Η αναδρομική αποκατάσταση ενός πορτοφολιού που ανταποκρίθηκε επί 4μηνο σε πάγια έξοδα για τα οποία είχε προϋπολογίσει τη σύνταξη από την… πατρίδα; Για την ώρα όχι!

Πρόβλημα

Η ροή της σύνταξης του Γιώργου Αρβανίτη έχει πράγματι εξομαλυνθεί από τον Αύγουστο κι εφεξής. Μπαίνοντας, όμως, στην καινούργια χρονιά, οι απαντήσεις που λαμβάνει ως προς την αναδρομική αποκατάσταση του 4μηνου κενού, 9 μήνες αφότου παρουσιάστηκε το πρόβλημα που οφειλόταν σε λάθος «καταχώρισης» του ελληνικού Δημοσίου, είναι εξίσου γενικευτικές. Θολές. Προσβλητικές τελικά ως προς την ανάληψη ευθυνών και την αποκατάσταση του αιτήματος όχι ενός σπουδαίου Ελληνα καλλιτέχνη που έχει διακριθεί στο εξωτερικό, «αλλά ενός απλού Ελληνα πολίτη που ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του», όπως λέει και ο ίδιος. Υπήρξε, έστω, κάποια απόπειρα επικοινωνίας, αιτιολόγησης του χάσματος που οφείλεται σε λάθος του συστήματος ή κάποιου υπαλλήλου ή έκφρασης κάποιας υποτυπώδους έστω απολογίας; Χα! Τοπίο στην ομίχλη, κυριολεκτικά!