Γνήσιος συνεχιστής των μελετητών του Ρήγα –όπως ο Απόστολος Δασκαλάκης, ο Λέανδρος Βρανούσης, ο Τάσος Βουρνάς κ.ά.–, ο ιστορικός και πανεπιστημιακός Λουκάς Αξελός των εκδόσεων «Στοχαστής», ο οποίος ασχολείται πάνω από πενήντα χρόνια με τον πρωτεργάτη του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, με το νέο (250 σελίδων) βιβλίο του μας θυμίζει ότι ο Ρήγας, που στάθηκε απέναντι στον οθωμανικό ζυγό και το πλήρωσε με τη ζωή του, είναι απολύτως επίκαιρος και θα έπρεπε να διδάσκεται στα σχολεία.
Τι πρέσβευε ο Ρήγας; Οτι οι πολίτες μιας δημοκρατικής κοινωνίας πρέπει να γνωρίζουν καλά τη γεωγραφία και την ιστορία του τόπου τους, να έχουν ανοιχτό μυαλό στα πορίσματα της επιστήμης και ανοιχτούς ορίζοντες (με τη βοήθεια και της γνώσης ξένων γλωσσών). Ο Ρήγας «έθεσε σε εφαρμογή ένα ριζοσπαστικό πρόγραμμα ιδεολογικής, εκπαιδευτικής, κοινωνικής, οικονομικής, πολιτικής και στρατιωτικής αναδιάταξης του υπόδουλου έθνους», διαβάζουμε στην Εισαγωγή του βιβλίου.
Βάση της συλλογιστικής του Ρήγα ήταν η αδήριτη ανάγκη κάθε Ελληνας πολίτης να έχει ένα στοιχειώδες γνωσιολογικό υπόβαθρο. «Εκ των γραμμάτων γεννάται η προκοπή με την οποίαν λάμπουν τα ελεύθερα έθνη» λέει στη «Νέα Πολιτική Διοίκησιν», παράλληλα όμως «όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά» [το μότο που έχουμε και στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας μας].
Ριζοσπαστισμός
«Η ανατροπή μιας υπερ-αντιδραστικής επί 400 χρόνια κατάστασης και η ανάδειξη ενός νέου αξιακού, εθνικού, κοινωνικού, πολιτιστικού και πολιτικού μοντέλου αποτελούσε ένα τιτάνιο έργο», λέει ο συγγραφέας. Το απολυταρχικό οθωμανικό καθεστώς έπρεπε πάση θυσία να ανατραπεί και τη θέση του να πάρει ένα κοσμικό, δημοκρατικό σύστημα. [Αλήθεια, αυτή τη στιγμή στη χώρα μας και σε όλο τον κόσμο, ας σκεφτούμε –και μάλιστα χωρίς να κάνουμε κανένα μεγάλο νοητικό άλμα–, υπάρχει κάτι από όλα τα παραπάνω που δεν είναι αναγκαίο και ζητούμενο;]
Στο έργο του «Νέα Πολιτική Διοίκησις» θέτει τα θεμέλια για να «βλαστήσουν» η ανεξάρτητη πατρίδα, η δημοκρατική πολιτεία, η διάκριση των εξουσιών, το δημοκρατικό θεσμικό πλαίσιο και η δημοκρατική κουλτούρα και αγωγή. Και ποιος θα τα εφαρμόσει αυτά; Η απάντηση του Ρήγα είναι «Ο ίδιος ο λαός, στηριγμένος στις δικές του δυνάμεις».
«Ο ελληνικός ριζοσπαστισμός προϋπάρχει παντός μαρξισμού, λενινισμού, τροτσκισμού…»
«Ο Ρήγας υπήρξε πατέρας της ελληνικής ανεξαρτησίας – εγώ τον χαρακτηρίζω έτσι. Κανένας άλλος ιστορικός μέχρι τώρα δεν τον έχει χαρακτηρίσει έτσι», μας λέει ο Λ. Αξελός στην επικοινωνία που είχαμε μαζί του. «Ηταν πατέρας του δημοκρατικού πατριωτισμού αλλά και του ελληνικού ριζοσπαστισμού. Και εξηγούμαι: Η κοινωνική και εθνική ριζοσπαστικότητα ανιχνεύονται σε όλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας με διάφορες εξεγέρσεις, αλλά κυρίως στον 18ο αιώνα όπου σχηματοποιούνται τόσο με τη μορφή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού όσο και με τις πρώιμες επαναστατικές οργανώσεις, κορυφαία των οποίων τότε ήταν η οργάνωση της Βιέννης του Ρήγα. Δεν είναι ανάγκη να τρέξω στους μπολσεβίκους για να βρω αφετηρία επανάστασης – αυτή την άποψη δεν μου τη συγχώρησε ποτέ ένα κομμάτι της Αριστεράς. Μπορώ να τη βρω και στους δολοφονημένους συντρόφους του Ρήγα. Ούτε χρειάζεται να τρέξω στο 1848 για να βρω επαναστατικές λογικές. Ο “Θούριος” και η “Νέα Πολιτική Διοίκησις” είναι υπεραρκετά για να δείξουν ένα βαθύ, ριζοσπαστικό εθνικό και κοινωνικό περιεχόμενο, που ταυτόχρονα υπερέχει όλου του περίγυρού του, διότι δεν έχει ίχνος ρατσισμού, δεν είναι εθνικιστικό, δεν είναι μισαλλόδοξο, είναι ουμανιστικό και ταυτόχρονα φιλοπρόοδο και πρωτοπόρο. Αρα και στο επίπεδο της ιδεολογίας ο ελληνικός ριζοσπαστισμός και η πρώιμη –γιατί τότε δεν υπήρχε καν ο όρος– ελληνική Αριστερά προϋπάρχουν παντός μαρξισμού, λενινισμού, τροτσκισμού…».
Αιρετική προσέγγιση; Ισως, αλλά τεκμηριώνεται στο βιβλίο του Λ. Αξελού, ο οποίος γράφει ότι «αποτελεί στρέβλωση της πραγματικότητας, ιδεολογική χρήση της Ιστορίας και κορύφωση της ιδεοληψίας η άποψη ότι η Επανάσταση του 1821 ήταν εμπνευσμένη από τον Δαντών, τον Μαρά και τον Ροβεσπιέρο, ότι ήταν δηλαδή της Γαλλικής Επανάστασης παιδί. Η Επανάσταση του 1821 ήταν μια αυθεντική εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση και το περιεχόμενό της […] αποτύπωσε […] ο ίδιος ο αρχιστράτηγός της Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, λέγοντας: “[…] Της Ευρώπης αι επαναστάσεις εναντίον των διοικήσεών των είναι εμφύλιος πόλεμος. Ο εδικός μας πόλεμος ήτον ο πλέον δίκαιος, ήτον έθνος με άλλο έθνος […]”».
«Ο Ρήγας ανέδειξε το κοινωνικό δίπλα στο εθνικό και το πατριωτικό δίπλα στο διεθνικό», μας επισημαίνει ο Λ. Αξελός, «πλήρωσε με το αίμα του την ταύτιση λόγων και έργων του, έκανε πράξη την επανάσταση, ενέπνευσε τους επαναστατημένους του 1821, τον Δημήτρη Γληνό στο “Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ”, τον Αρη Βελουχιώτη στον λόγο που εκφώνησε στη Λαμία τον Οκτώβριο του 1944, την ΕΔΑ, τις οργανώσεις που αντιστάθηκαν στη χούντα κ.ο.κ.».
Με πενήντα και πλέον χρόνια ενασχόλησης με τον Ρήγα Βελεστινλή, αφοσίωση, μελέτη και εκδόσεις βιβλίων με αριστερό πρόσημο, ο Λουκάς Αξελός ξεκαθαρίζει: «Βγάζω τα βιβλία μου στον “Στοχαστή”, όχι γιατί δεν θα μπορούσα κάπου αλλού, αλλά γιατί μου αρέσει αυτό το παίγνιο: ο εκδότης Λουκάς Αξελός εντάσσει τα βιβλία του ιστορικού Λουκά Αξελού στον “Στοχαστή”».
