Aυξήσεις στα ασφάλιστρα υγείας, ακόμα και κατά τη διάρκεια ισχύος των συμβολαίων, θα μπορούν να κάνουν από εδώ και πέρα οι εταιρείες του κλάδου, σύμφωνα με το Συμβούλιο της Επικρατείας, επιβαρύνοντας ειδικά τις μακροχρόνιες συμβάσεις και τους ηλικιωμένους, που ήδη πληρώνουν υψηλότερο κόστος.
Με την υπ’ αριθμόν 2196/2025 το ΣτΕ έκρινε νόμιμες τις μονομερείς αυξήσεις με ειδική ρήτρα, η οποία θα περιλαμβάνει κατανοητά και κατά το δυνατόν ορισμένα κριτήρια για τα οποία ο ασφαλισμένος πρέπει να επαρκώς ενημερωμένος. Το Ανώτατο Δικαστήριο τονίζει πως η σύμβαση πρέπει να περιγράφει με τρόπο με τον οποίο ο μέσος ασφαλισμένος να καταλαβαίνει πώς θα υπολογίζονται οι αυξήσεις και ποιες θα είναι οι πιθανές οικονομικές συνέπειες που θα έχει. Επίσης, ο καταναλωτής πρέπει να έχει πρόσβαση στις πληροφορίες τόσο πριν υπογράψει τη σύμβαση όσο και κατά τη διάρκεια ισχύος της, προκειμένου να μπορεί να επαληθεύει αν οι αυξήσεις γίνονται σύμφωνα με τα συμφωνηθέντα.
Ομως, η ρήτρα μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη ακόμα και αν τα κριτήρια βασίζονται σε δεδομένα σχετικά με το κόστος των υπηρεσιών υγείας που δεν προκύπτουν από δημόσιους δείκτες ή σε εσωτερικά τεχνικοοικονομικά δεδομένα της ασφαλιστικής εταιρείας που δεν είναι δημόσια προσβάσιμα. Οπως αναφέρει το ΣτΕ, η ρήτρα «πρέπει να περιγράφει σαφώς τον τρόπο λειτουργίας της αναπροσαρμογής, με δυνατότητα ανάλυσης και επεξήγησης κατά τις διαπραγματεύσεις, ώστε ο ασφαλισμένος να μπορεί να ελέγχει κατά τη διάρκεια της σύμβασης ότι οι αυξήσεις γίνονται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα κριτήρια». Σύμφωνα με το σκεπτικό, η εταιρεία οφείλει να δεσμεύεται πως θα παρέχει στον ασφαλισμένο τις απαραίτητες πληροφορίες, ώστε να μπορεί να κατανοήσει και να ελέγξει την παραπάνω αναπροσαρμογή.
Η νέα απόφαση μειώνει την πιθανότητα αυθαίρετων αλλαγών, αλλά η επιλογή ενός τέτοιου συμβολαίου αυξάνει το ενδεχόμενο απρόβλεπτων αυξήσεων επιβαρύνοντας τον ατομικό ή οικογενειακό προϋπολογισμό. Η εμπιστοσύνη των καταναλωτών στον ασφαλιστικό κλάδο έχει ήδη πληγεί τα τελευταία χρόνια εξαιτίας των υπέρογκων αυξήσεων στα ασφάλιστρα, οι οποίες έχουν αναγκάσει χιλιάδες να ακυρώσουν τα συμβόλαιά τους.
Νέος δείκτης
Το 2026 η Ελληνική Στατιστική Αρχή οφείλει να αντικαταστήσει τον Ενιαίο Δείκτη Υγείας (ΕΔΥ), ο οποίος είχε συμβάλει καθοριστικά στον υπολογισμό των συνεχών ανατιμήσεων από το 2022 και στη δραματική μείωση των ισόβιων συμβολαίων. Είχε θεσμοθετηθεί με αντισυνταγματικές διατάξεις επί θητείας Αδωνη Γεωργιάδη στο υπουργείο Ανάπτυξης, με τον «Ετήσιο Δείκτη Αναπροσαρμογής μακροχρόνιων ασφαλίσεων υγείας», όπως αποφάσισε ο διάδοχός του, Τάκης Θεοδωρικάκος. Ο ίδιος δήλωνε τότε πως ο αποτυχημένος δείκτης απλώς έχρηζε βελτιώσεων.
Ωστόσο, οι τεράστιες αυξήσεις ήταν… προδιαγεγραμμένες λόγω του τρόπου υπολογισμού του ΕΔΥ, που δημιουργήθηκε από τον ΙΟΒΕ, αφού η ΕΛΣΤΑΤ είχε αρνηθεί να τον καταρτίσει εκφράζοντας μάλιστα θετική κρίση υπέρ του δείκτη. Πέρσι προέβη σε μεγαλοπρεπή κωλοτούμπα υποστηρίζοντας πως η αρχική της θέση ήταν λανθασμένη και πως η τοποθέτηση περί καταλληλότητας άλλων δεικτών για την αναπροσαρμογή ασφαλίστρων δεν ήταν στα χωράφια της.
Οπως είχε αποκαλύψει η «Εφ.Συν.» («Οι αυξήσεις των ιδιωτικών ασφαλίστρων και ο δείκτης του ΙΟΒΕ», 18/9/2022), ο ΕΔΥ του ΙΟΒΕ ούτε ενιαίος είναι, ούτε βασίζεται σε ασφαλιστική-αναλογιστική τεχνική, αλλά χρησιμοποιήθηκε ως βάση ώστε οι ασφαλιστικές να προσαυξήσουν τα ετήσια ασφάλιστρα. Από την ανάλυση προέκυπτε ότι για τα έτη 2013 έως 2015 και τα έτη 2018 και 2019 ο «ιατρικός πληθωρισμός» του ΙΟΒΕ χωρίς την επίδραση της ηλικίας είναι μεγαλύτερος από αυτούς της ΕΛΣΤΑΤ.
Η κυβερνητική πρωτοβουλία στις αρχές του 2025 ήρθε ύστερα από κύμα αντιδράσεων καταναλωτών και κομμάτων σε ανακοινώσεις για άνοδο των ασφάλιστρων έως 15%, η οποία τελικά περιορίστηκε σε μονοψήφια ποσοστά, επιτρέποντας έτσι την αισχροκέρδεια μεγάλων εταιρειών και κατά το τρέχον έτος. Η μερική αναδίπλωσή τους είχε αφενός αποκαλύψει ότι λειτουργούν σαν επιχειρηματικό καρτέλ, αφού οι αποκλίσεις στο ύψος των αυξήσεων ήταν εντυπωσιακά συντονισμένες ως προς το ύψος τους, και αφετέρου διαψεύσει τον προηγούμενο ισχυρισμό τους τα περιθώρια κέρδους επέβαλλαν υψηλές αυξήσεις. Και όλα αυτά έπειτα από μία δεκαπενταετία κατά την οποία προωθούν τα ετησίως ανανεούμενα συμβόλαια υγείας, που αποτελούν πια την πλειονότητα, χωρίς να αναλαμβάνουν καμία δέσμευση για το ύψος του ασφαλίστρου, ακόμη και για την έκταση των παροχών, για κάθε επόμενο έτος.
