Αγροτικά μπλόκα: μόνο ένα νέο Κιλελέρ θα μας σώσει

Οι κινητοποιήσεις των αγροτών στην Ελλάδα, όπως επίσης και σε ολόκληρη την Ευρώπη, είναι αγώνας που θα κρίνει την ίδια την ύπαρξή μας όσον αφορά τη διατροφική κυριαρχία της κοινωνίας. Ο συγκεκριμένος όρος σημαίνει τη βιώσιμη ανάπτυξη της γεωργικής οικονομίας και την ισότιμη, άμεση πρόσβαση των καταναλωτών σε φυσικά, ποιοτικά και θρεπτικά προϊόντα.

Το συγκριτικό πλεονέκτημα της ελληνικής οικονομίας διαχρονικά ήταν ο αγροτοδιατροφικός τομέας. Με την ένταξη στην ΕΟΚ η Ελλάδα, από χώρα εξαγωγέας, σταδιακά, μετατρέπεται σε χώρα εισαγωγής προϊόντων του πρωτογενούς τομέα. Η φθίνουσα πορεία της αγροτικής παραγωγής οφείλεται στην ΚΑΠ που υιοθετήθηκε σε επίπεδο ευρωπαϊκών θεσμών, με την οποία έδιναν στους αγρότες ενισχύσεις για την παραγωγή ορισμένων προϊόντων αλλά και επιδοτήσεις για την αγραναύπαυση γεωργικών εκτάσεων. Επιπρόσθετα, οφείλεται και στις πολιτικές επιλογές των ελληνικών κυβερνήσεων στην αξιοποίηση των κοινοτικών κονδυλίων, καθώς προτίμησαν την αποσύνδεση της παραγωγής για τα περισσότερα προϊόντα.

Την περίοδο των μνημονίων, τα μέτρα λιτότητας επιφέρουν τη φτωχοποίηση όχι μόνο των πολιτών στα αστικά κέντρα αλλά και των παραγωγών. Ο αγροτοδιατροφικός τομέας διαχρονικά αποτελούσε «πνεύμονα» επιβίωσης για τους πολίτες¹, όμως τότε η κατανάλωση των προϊόντων του περιορίστηκε σε φτηνότερα είδη, με συνέπεια να επέλθει οικονομική ασφυξία στους κατόχους γεωργικών εκμεταλλεύσεων, όπως αντίστοιχα και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στο λιανικό εμπόριο. Πιο συγκεκριμένα, στην ύπαιθρο η ανεργία εκτινάχθηκε στο 25%, ενώ το το 39%, περίπου, των αγροτών ζούσε στα όρια της φτώχειας και προφανώς σε συνθήκες διατροφικής ανασφάλειας.

Η κατάρρευση της αγροτικής οικονομίας επήλθε από τα δυσβάσταχτα μέτρα λιτότητας που επιβλήθηκαν εκείνη την περίοδο. Χαρακτηριστικά να αναφέρω την επιβολή ΕΝΦΙΑ στα αγροκτήματα και την αύξηση ΦΠΑ στους συντελεστές εισροής παραγωγής των προϊόντων, όπως γεωργικά φάρμακα, λιπάσματα, ζωοτροφές, σπόρους κ.ά., που είχαν ως συνέπεια την αύξηση του κόστους παραγωγής.

Περαιτέρω η κατάρρευση της αγροτικής οικονομίας οφείλεται στη μη έγκαιρη αποπληρωμή από την πολιτεία ενισχύσεων των παραγωγών, οι οποίες προέρχονται από την ΚΑΠ -όπως π.χ. η άμεση εισοδηματική στήριξη που ονομάζεται βασική ενίσχυση, την οποία λαμβάνουν οι γεωργοί και κτηνοτρόφοι-, και τη «στάση πληρωμών» από επιχειρήσεις ανέλεγκτες από την «ελεύθερη αγορά» που εξαγοράζουν τη σοδειά τους σε τιμές εξευτελιστικές για να τη διοχετεύσουν στο λιανεμπόριο. Τέλος, η καταστροφή του πρωτογενούς τομέα οφείλεται στην κλιματική αλλαγή και αναπότρεπτα στη λειψυδρία και βέβαια στην «παράγκα» του ΟΠΕΚΕΠΕ, που καταχράστηκε τις επιδοτήσεις των βιοπαλαιστών οι οποίοι αγωνίζονται για την ίδια τους την επιβίωση. Και εδώ θα πρέπει να συνυπολογίσουμε και την πρόσφατη καταστροφή που υπέστησαν οι κτηνοτρόφοι από την επιζωοτία της ευλογιάς. Σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στις αθρόες ελληνοποιήσεις αιγοπροβάτων λόγω ανέλεγκτων εισαγωγών και στη διοχέτευσή τους στην αγορά.

Κατά τη διάρκεια της μνημονιακής περιόδου έλαβε χώρα και ο τερματισμός χρηματοδότησης της αγροτικής παραγωγής λόγω του ξεπουλήματος της Αγροτικής Τράπεζας Επενδύσεων, με τη συγχώνευση του «υγιούς» χαρτοφυλακίου της με την Τράπεζα Πειραιώς. Η αδυναμία αποπληρωμής των «κόκκινων» δανείων των αγροτών σηματοδοτεί τη διεξαγωγή πλειστηριασμών και την αρπαγή της γης τους, όπως αντίστοιχα και του πολυτιμότερου αγαθού που είναι το νερό, από σύγχρονους μεγαλοτσιφλικάδες. Οι αγρότες ξεριζώνονται από τη γη τους όπως αντίστοιχα στην Αφρική οι εργάτες γης.

Οι κινητοποιήσεις των αγροτών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο² είναι ένας αγώνας για την ίδια την επιβίωση των λαών της Ευρώπης. Στο Συμβούλιο της Ενωσης συζητείται ο νέος Κανονισμός για τη διοχέτευση των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων στην ευρωπαϊκή αγορά, με χαλάρωση, πιθανόν, των αυστηρών μηχανισμών ελέγχου όσον αφορά την αξιολόγηση του κινδύνου για τη δημόσια υγεία.

Εάν εγκριθεί και αντίστοιχα επιτραπεί η παραγωγή/κατανάλωση «συνθετικού» κρέατος, τότε ίσως να αποτελέσει τη «λύση» για την κάλυψη της διατροφικής επάρκειας. Ισως γι’ αυτό η γη που κλέψανε από τους αγρότες βρίσκεται, πλέον, υπό τον έλεγχο μεγάλων, πολυεθνικών επιχειρήσεων. Με την κατάρρευση του αγροτοδιατροφικού τομέα, τα προϊόντα της γης θα είναι προσβάσιμα μόνο στους λίγους, λόγω της εκτίναξης των τιμών τους, και ο λαός θα εξαναγκαστεί στην κατανάλωση των φτηνότερων προϊόντων, κατασκευασμένων σε εργαστήρια.

Μήπως τελικά μόνο ένα νέο Κιλελέρ θα μας σώσει;

Σημειώσεις

1) Σύμφωνα με στοιχεία από Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών το 2016 το ποσοστό συμμετοχής του αγροτοδιατροφικού τομέα στην ελληνική οικονομία άγγιζε το 3,9%.
2) Καθολικό το αίτημα των αγροτών της Ευρώπης οι οποίοι αγωνίζονται ενάντια στη Συμφωνία ελεύθερου εμπορίου Ε.Ε. –Mercosur, που θα επιφέρει συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού στα ποιοτικά προϊόντα των παραγωγών της Ενωσης -και προφανώς υψηλότερου κόστους- σύμφωνα με τις αυστηρές προδιαγραφές των ευρωπαϊκών θεσμών σε σχέση με τα προϊόντα των χωρών της Ν. Αμερικής.

*Γενικός γραμματέας ΣΦΕΑ