Χειροκροτώντας την αλήθεια

Μεσούντος του 66ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, κατέπεσε στο Συμβούλιο της Επικρατείας η κυβερνητική προσπάθεια υποβάθμισης των αποφοίτων Καλλιτεχνικών Σχολών στην κατηγορία των «αποφοίτων Λυκείου», καθώς το Προεδρικό Διάταγμα 85/2022 κρίθηκε ότι παραβιάζει το άρθρο 16 του Συντάγματος. Μένει να δούμε τι θα γίνει με τις προσφυγές κατά της αδειοδότησης των ιδιωτικών «πανεπιστημίων», η οποία επίσης παραβιάζει κατάφωρα το ίδιο άρθρο.

Από τα σημαντικότερα σημεία της φετινής διοργάνωσης είναι η διά ζώσης παρουσία της Γαλλίδας ηθοποιού Ιζαμπέλ Ιπέρ, με προβολή 15 εκ των άνω των 120 ταινιών στις οποίες έχει πρωταγωνιστήσει. Σε δική μας ερώτηση, στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε η ηθοποιός, αν εντοπίζει αλλαγές στον χώρο του κινηματογράφου από την εποχή που ξεκίνησε την καριέρα της, απάντησε ότι ενώ δεν έχουν συμβεί μεγάλες αλλαγές στη διαδικασία της παραγωγής ταινιών, έχει αλλάξει ο τρόπος που βλέπουμε ταινίες. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 υπήρχαν μόνο κινηματογράφοι και ταινίες σε φιλμ· ακολούθησαν το βίντεο, η ψηφιοποίηση, οι οπτικοί δίσκοι (CD, DVD), οι συνδρομητικές πλατφόρμες. Οι ταινίες οφείλουν να προβάλλονται στις κινηματογραφικές αίθουσες, τόνισε η Ιπέρ, υπενθυμίζοντας ότι η δημιουργία καθώς και η προβολή ενός κινηματογραφικού έργου είναι συλλογική υπόθεση.

Απάντηση στο αν μας αφορά το Φεστιβάλ είναι η ταινία «Made in EU» του Βούλγαρου σκηνοθέτη Στέφαν Κομαντάρεφ, που αναδεικνύει μια σειρά από ζητήματα, όπως η εγκατάλειψη της περιφέρειας (βλ. σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ, συρρίκνωση ΕΛΤΑ), οι συνθήκες δουλείας στη σύγχρονη αγορά εργασίας (βλ. ψήφιση δεκατριάωρης εργασίας), η ενεργοποίηση προπαγανδιστικών μηχανισμών και κοινωνικού αυτοματισμού προκειμένου να μη θιγεί η πλουτοκρατία (βλ. συκοφάντηση κάθε προσπάθειας αντίστασης). Σε ένα ιταλικών συμφερόντων εργοστάσιο ενδυμάτων εγκαταστημένο στην περιφέρεια της Βουλγαρίας, εμφανίζονται τα πρώτα κρούσματα της πανδημίας και στοχοποιείται ως φορέας μια απλή εργάτρια, αδίκως βέβαια, καθώς δεν είχε απομακρυνθεί από την περιοχή τα τελευταία χρόνια. Τίθεται σε λειτουργία ο μηχανισμός αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης η οποία στρέφεται εναντίον της εργάτριας και του γιου της· όλα αυτά για να συγκαλυφθεί η υπόθεση και να μην αποκαλυφθεί ο πραγματικός υπαίτιος (βλ. έγκλημα Τεμπών, υποκλοπές).

Διά στόματος ενός ηρωικού συνταξιούχου γιατρού, που εξακολουθεί να κουράρει τους νοσούντες λόγω πανδημίας, ακούγεται η πικρή αλήθεια: «Εζησα και τον κομμουνισμό και μετέπειτα τον καπιταλισμό· αυτά που μας έλεγαν τότε για τον κομμουνισμό ήταν ψέματα, αλλά [δυστυχώς] αυτά που μας έλεγαν για τον καπιταλισμό είναι αλήθεια». Το αυθόρμητο, θερμό χειροκρότημα των θεατών της ταινίας στο άκουσμα αυτής της καίριας επισήμανσης για τον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό δικαιώνει την Ιζαμπέλ Ιπέρ: η προβολή μιας ταινίας είναι ταυτόχρονα πολιτικό, πολιτιστικό και κοινωνικό γεγονός.

*(Ph.D)2, καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης